Page 89 - Олоҥхо биһигэр

Бүөтүр (Бүөтүр Өлөксөөйөп) кыра тоҕус саастаах Романы, бэйэтигэр
сөптөөх хотуур оҥорон от охсуутугар үөрэппитэ. Онон 9 сааһыттан
от охсубута. Ханнык баҕарар үлэни сылаата суох уонна хогуулаахтык:
ол курдук дьиэ тутуутугар, дьиэ тэрилин, оҥорууга, онтон да атын
мае уустук үлэтин толору баһылаан үлэлиирэ. Онно ити этиллибит
үлэлэри хайа өттүттэн оҥорор курдатын, хайдах оҥоһуллар ньыматын
элбэхтик билбит, үгүстүк мунньуммут баай опыттаах, айымньылаах
үлэһит этэ. Кини үлэлии үөрэммит дьоҕурунан, талаанынан, курдат
өйдүүрүнэн, быһаччы билиитинэн талааннаах мае ууһа, тутуу маас-
тара этэ. Бэйэтин билиитинэн бииргэ үлэлиир дьонноругар үгүһү
сүбэлиирэ, элбэх эдэр үлэһиттэри уус, болуотунньук дьон оҥорон
иитэн таһаарбыта. Арамаантан биригэдьиирдэр, дьаһалта да үлэһиттэ-
рэ үгүстүк сүбэ ыйыталлара. Туһалааҕы оҥорорго актив быһыытынан
көмөлөһөрө. Кини бэйэтин эрэ үлэтин буолбакка дьону тардан
батыһыннаран, көҕүлээн үлэлиирэ, колхознай олох оҥоһуутугар,
бөһүөлэктэр тутууларыгар уһун сыллар усталарыгар үлэлээн кэлби-
тэ. Маҥнай Дүпсүн дэриэбинэтин саҥа тутууларын олохтонуутугар:
оскуола, уопсай дьиэлэри, общественнай сүөһү хотоннорун тутууга
үтүөтэ-өҥөтө элбэх. Маҥнай Бороҕон дэриэбинэтэ 1928 сыллаахха
тутуллуутугар оччотооҕуга нэһилиэктэртэн биллэр талааннаах уус
дьоннору мунньан киллэрэн тутууну саҕалаабыттара. Онно Дүпсүнтэн
бэрт үгүс уус дьоннор: бииргэ төрөөбүт убайа, быраата Хамыырдаах
Өндөрөй, Бүөтүр Соловьевтар, Роман, Савва Алексеевтар, Роман,
Мэхээлэ, Дьөгүөр, Хабырыыс Шелковниковтар, Ньукулай Копырин,
Мэхээлэ Гоголев (Москуо Мэхээлэтэ), онтон да атын уһулуччу уус
дьоннор кыттыыны ылбытгара.
Бороҕоҥҥо культура дьиэтин, дьааһыла (эргэтэ), маҥнайгы уоп­
сай дьиэлэрин, райком, райсовет, оскуола тутуутугар үлэлээбиттэрэ.
Оччолорго Ньээкэ өтөҕөр олорон үлэлииллэрин, бэрэбинэ таһалла-
рын туһунан үгүстүк сэһэргиирэ, кэпсиирэ. Ону таһынан промком­
бинат уопсай тутууларыгар, чааһынай дьиэлэри оҥоруута, уопсайынан
эттэххэ, Бороҕон үгүс тутууларыгар кини сүгэтин олуга элбэхтик
түспүтэ. Арамаан туттар тэрилин — сүгэтин олус чэпчэкитик,
кыраһыабайдык тутан үлэлиирэ, сүгэнэн тутууга уһулуччу маастар
этэ. Алексеев Роман Петрович саха норуотугар биллибит ырыаһыт
уонна олоҥхоһут. Уһун сылларга бэйэтин айымньылаах үлэтиттэн
норуокка биллэр үс үйэлээх «Алаатыыр Ала Туйгун» олоҥхону су-
руттарбыта. Бу олоҥхо уопсайа сэттэ сыл суруллубута: 1-кы уонна
2-с үйэлэрэ 1963 сыллаахха кулун тутар ыйга, онтон 3-с үйэтэ 1964
сылтан саҕалаан кыра кыратык суруллан 1970 сыллаахха олунньу 20
күнүгэр суруллан бүппүтэ.
«Алаатыыр Ала Туйгун» олоҥхо үс улахан кинигэ буолар айым-
ньы. Олоҥхо уопсай кээмэйэ 51414 строка. Итини таһынан рукопись
быһыытынан элбэх кинигэ буолар матырыйааллар бааллар:
1. Мин олорбут олоҕум түгэннэриттэн.
2. Буолбут чахчылартан кэпсээннэр.

85