Page 87 - Олоҥхо биһигэр

истэрим, онон идэтийэн барбытым», — диир Роман Петрович. 15
сааһыттан ордук сөбүлээн, эккирэтиһэн истибит. Оскуола оҥостуммут
олоҥхоһуттара — Наһаар Бөтүкүөп, Баһылай Саабылыскай (Бачы
Баһылай), Лаҥхаайы уола Лэппэрдиир Испирдиэн этилэр. 18—19
саастааҕар: «Бу киэһэ Бөҕө Арамаана олоҥхолуур үһү», — дэтэр,
дьон сэргээн истэр олоҥхоһута, ырыаһыта буолбут. Роман Петрович
олоҥхолуур, чабырҕахтыыр, ыллыыр идэлэринэн эрдэттэн утумнаах-
тык дьарыктаммыт. Олоҕо бүтүннүүтэ ырыа-тойук аргыстаах ааспыта.
Холобура, «Халыан хара аттаах Хардааччы Баатыр», «Дьура Бөҕө»,
«Хаан Дьаргыстай», «Хайҕамсык Хара Хаан оҕонньор, Хабыр баай
эмээхсин», «Сарахана Күүркэнньик» , «Буура Дохсун бухатыыр»,
онтон да атын олоҥхолору билэттиирэ. Олоҕун тиһэх сылларыгар
сыралаахтык үлэлэһэн «Алаатыыр Алаа Туйгун» диэн үс үйэлээх
олоҥхону суруттаран норуотугар хаалларда. Тыл, литература инсти-
тутун фондатыгар, Аан дойду литературатын М.Горькай аатынан
Москватааҕы институкка Роман Алексеев ити олоҥхото кээмэйинэн
«Мүлдьү Бөҕөтөөҕөр» икки аҥаар, «Ньургун Боотурдааҕар» балтараа,
«Куруубай хааннаах Кулун Куллустуурдааҕар» түөрт, «Ала Булкун»
олоҥхотооҕор уон төгүл улахан кээмэйдээх олоҥхо буолар. Бу —
чуор куоластаах ырыаһыт, олоҥхоһут төрөөбүт норуотугар миҥэлээх
бэлэҕэ, ыччаттарга өлбөт-сүппэт кэриэһэ. Маны таһынан сэрии
кэннинээҕи сыллартан элбэх ырыаны, хоһоону, чабырҕаҕы айбыта.
Олортон бэрт аҕыйах ахсааннаахтара «Кыым», олохтоох хаһыаттарга,
«Хотугу сулус» сурунаалга бэчээттэммиттэрэ.
Арамааны, биир промкомбинакка үлэлээтэрбит да, ыраахтан
көрөн 1947 сыллаахтан билэбин. Кини олох аҕыйах саҥалаах, бүтэйдии
мүчүҥнүү сылдьар, төбөтүн хаҥас саннын иҥнэри туттан киһини
кытта кэпсэтэрэ, күлэрэ. Хаһан да куолаһын үрдэтэ туттубат, чахчы
киэҥ-куоҥ, дэлэгэй, ыгылыйан көрбөт, мае хайдыбытын курдук көнө
киһи этэ. Субу диэн тэрилтэ мунньаҕар тыл этэрин олох өйдөөбөппүн,
түгэххэ-муннукка олорор буолара. Арамаан түнэ этэрбэстээх, хаарыс
солко курун баанан ыллыырын, чабырҕахтыырын көрөөччүлэр үөрэ-
көтө көрсөллөрө. Оттон тэрилтэлэр икки ардыларынааҕы уус-уран
самодеятельность күрэхтэһиилэригэр куруук инники миэстэлэргэ
тиксэрбит. Ордук райсоюз тэрилтэтин кытта маҥнайгы миэстэни
былдьаһарбыт. Арамаан ол мустууга мүчүҥнээн кэбиһээт: «Дьэ,
эдэрдэр кытаатыҥ, толлуман, саалаҕа бэттэх олорор дьон сирэйдэ-
рин одууласпат баҕайыта, саала түгэҕэр көрөр буолуҥ», — дэтэлиирэ.
Арааһа, 1975 сыл сааһыгар быһыылааҕа, М.Н. Тролуковтуун райсовет
отделыттан эргэ, үлэлээбэт буолбут бэчээттиир машинка булан, ону
Мэхээлэ өр бодьуустаһан оҥорон Арамааҥҥа туттарбыппыт. Онтон
ый аҥаара буолан баран дьиэтигэр бара сырыттахпына, олус үөрбүт
быһыынан лиис аҥаара бэчээттэммит кумааҕыны көрдөрбүтэ уонна:
«Оо, олус да үтүө сэп эбит. Харахтаах эрэ киһи буукубаны баттаа да
түһэрэн иһэр. Эчи хаарыаны, маны эрдэттэн булан үөрэммит буоллар
абыраныам, санаабын тиһэ сылдьыа эбиппин», — дэтэлээбитэ. Ол
6* 83