Page 84 - Олоҥхо биһигэр

охсооччулуун түбэсиһэ илик уолан киһи: «Дьэ, хайаһабын, кэлэрэ
буоллар», — диэн сүрдээҕин үөрэ саныыр. Күрүө иһин-таһын охсон
баран, чэйин өрүммүтүн кэннэ аҕата кэлэр: «Киһибит «Уолука
араҥатыгар» от охсор, буолуммата», — диир. Арамаан хомойо ис-
тэр. Аҕата уһун ситии быа аҕалбытынан алаас куулатыттан халдьаа-
йытыгар диэри биир дэһээтинэ сири мээрэйдээн түөрт муннугар
тоһоҕо анньыталыыр. Арамаан сарсыарда сөбүгэр туран мээрэйдээх
сирин уһугуттан түһэн, сытыыламмакка эрэ эргийэн кэлэр. Ым-
сыырбыт, баҕарбыт курдук охсо турдаҕына, оччотооҕуга Дүпсүҥҥэ
өрөпкүөмүнэн үлэлиир Никифоров Василий Петрович Куоҕастаах
арҕаа баһыгар от охсо баран иһэн, Арамааны батыһа сылдьан көрөр.
Күнүс кинилэр отууларыгар омурҕаннаһар. Василий Петрович киэһэ
дьоҥҥо кэпсээбит: Куоҕастаахха Бөҕө Арамаана охсо турарын көрдүм.
Дьэ, кыыһырбыкка-уордайбыкка дылы сириэдийэн түһэн, сүрдээх
охсооччу эбит. Ылларыыта бөдөҥө, суола киэҥэ, туох да күн киһитин
тутуһуннарыа суох». Арамаан ити курдук холкутук сылдьан уһун
ньолбуһах мээрэйдээх сирин устатын, туоратын тэҥнээн охсубута
икки дэһээтинэ (билиҥҥинэн 2,7 га) сирэ буолбут. Араас кэмнэр-
гэ Арамааны кытта биирдии-иккилии түбэсиһэн от охсуталаабыт
нэһилиэк бастыҥ охсооччулара: бииргэ төрөөбүт убайа Соловьев А.П.
(Хамыырдаах Өндөрөй), быраата Бүөтүскэ, Федоров Николай Ники­
тич уонна да атыттар лаппа баһыттараллар.
Мае кэрдиитигэр Арамаан көрдөрүүтэ өссө баһырхай. Ыкса
күһүн кыстык маһын кэрдинэ Эһэ Хаспыт алаас үрдүгэр хойуу
моонньоһун маска тахсыбыт. Күҥҥэ 40 сыарҕа маһы кэрдэр дьоннор
үөскүү сылдьыбыттарын туһунан урут истэрэ. Бэйэтэ төһөнү кэрдэ-
рин билбэт эбит. Ол иһин оҥостон, баҕатыйан сарсыардаттан киэһэ
хараҥарыар диэри кэрдибит. Маһын сыарҕа хаара түспүтүн кэннэ,
тардыылаах оҕуһунан алааһы таҥнары 40-на кырыннаран таспыттара
үһү. Били, Туомуска уола Көстөкүүн Арамааҥҥа кэлэн эппит: «Мин
сүгэлээх курдук сананарым, ону оҕо курдук туппутуҥ, саҥа олук
таһааран бүтүүбэр сүгэҥ тиит орто үөһүн ааһан бу килэйэн киирэрэ
дии. Аҕаҥ били от охсуутугар ыҥырбытын, син кыайан аргыстаһыам
суоҕа диэн барсыбатаҕым».
Арамаан «Бөҕө уола», «Бөҕө Арамаана» диэн кыайыылаах
үлэтинэн төһө да аатырдар, онтон көнөн-байан, олоҕо тупсан
кэлбэтэҕэ. Биирдэм хаһаайыстыба кыаҕа кырыымчык, тутах этэ.
Киниэхэ дьиҥнээх дьолу, байылыат культурнай олоҕу холкуоһунай
тутул аҕалбыта. Колхозтан үлэтэ мунугуурдук сайдыбыта, үрдүктүк
сыаналаммыта, холобурга турбута.
Тэбиик нэһилиэгэр Стрекаловскайдар, Сивцевтэр, Алексеев-
тар, уонча ыал холбоһоннор, табаарыстыба тэринэллэр. Бэс ыйыгар
Чипчилики алааска, Маҕан өтөххө икки буут сиэмэ киирэр эргэ
сонуок тыатын тула солоон, кэҥэтэн барбыттара. Ити этэ бастаан
түмсэн, күүһү холбоон, сүгэ, баһымньы тутан, сүргэлэрэ көтөҕүллэн,
колхуоһунай олох хардыытын оҥорбут кэрэ-бэлиэ кэмнэрэ. (1930.)
80