Page 91 - Олоҥхо биһигэр

көрүтэлээбитим. «Маны барытын түмэн, ырытан, кылгатан, эбэн биир
хомуурунньук оҥордоххо», — диэбиппин үөмтэлээбэтэҕэ. Күһүөрү
киирэ сылдьан аҕыйах ырыатын тылын-өһүн кылгатан, сороҕун эбэн
оҥорбуппутугар, дьэ, сыстыах курдук буолбута. «Бэйи, мин кыһын
кыыспар Линаҕа аахтаран толкуйдуом, баҕар, саганыах буоллаҕына,
аны сайын эн каникулгар үлэлэһиэхпит. Мин онно түбэһиннэрэн
уоппускабын ылыам», — диэбитэ.
Дьэ, ити курдук саҕаламмыта, Роман Петровичтыын маҥнайгы
үлэлээһиммит. Эһиилгигигэр эбии суруйбутун, суруйтарбытын
көрдөрбүтэ. Биһиги 1960 сыл сайыныгар ырыаларын, чабырҕахтарын
биир хомуурунньук оҥороммут Дьокуускайдааҕы Тыл, литература
уонна история институтугар киллэрэн туттарбыппыт. Ити күһүн
мин соруйан, Күннүк Уурастыырап «Тойон Дьаҕарыма Бухатыыр»,
«Кулун Куллустуур» олоҥхолорун ааҕыталаан иһитиннэртээбитим.
Оҕонньор олус уйадыйа истибитэ. «Арамаан, онтон сааһыҥ туха-
ры олоҥхолообут киһи биир эмэ олоҥхоҕун сурукка-кумааҕыга
бэлиэтээн хаалларбаппыт дуо? Оҕолоруҥ, сиэннэриҥ кэлин ааҕа
сылдьыа этибит», — диэн тыл быктарбыппар туту да хардарбатаҕа,
онтон тохтуу түһэн баран: «Ол умнубутум, төннүбүтүм бэрдэ бэрт,
кыайтарбата буолуо ээ», — диэбитэ. Хас да хонон баран дойдубар
Дүпсүннээри турдахпына, таайым батыһан тахсан: «Бэйи эрэ, баҕар,
быйыл кыһын дьоҕойон боруобаланан көрөрүм дуу?» — диэбитэ.
Дьэ, итинтэн биһиги олоҥхону суруйуубут саҕаламмыта. Бу 1960
сыл кыһыныгар мин үөрэнэ сырыттахпына оҕонньор кыыһынаан
үлэ бөҕөнү үлэлээбэттэр дуо?! Уонунан ааҕыллар уопсай тэтэрээти
бүтэрбиттэр этэ.
Роман Петрович бэйэтэ кэпсииринэн, кинини ииппиг аҕата
Алексеев Петр Григорьевич-Бөҕө Бүөтүр уола сэттэ-аҕыс саастааҕар
олоҥхо тылыгар-өһүгэр үөрэтэрэ үһү. Кини оччолорго «Халыан Хара
аттаах Хардааччы Баатыр» диэн олоҥхону олоҥхолуур эбит.
Кэлин Е.П. Сивцев-Лаһыанай, М.А.Попов-Мочохоос уола, На-
һаар Бөтүкүөп. Бөхсөлүйэ уола Бөчөх Баһылай, В.П. Заболоцкай-Бачы
Баһылай олоҥхолуулларын истэн кинилэр олоҥхолорун олоҥхолуур
буолбут. Бу олоҥхолортон «Алаатыыр Ала Туйгун» икки үйэтин
суруйтарбытын 1963 сыллаахха мин күһүөрү сайын Дьокуускайдааҕы
филиалга киллэрэн туттарбытым. Филиал-лар кыһыныгар: «Хайаан
да үһүс үйэтин суруйдун. Маннык үс үйэлээх олоҥхо Саха сиригэр
суруллубута суох. Кытаатан, оҕонньор тыыннааҕар суруйа охсуҥ», —
диэн сорудах биэрбиттэрэ. Мин бириэ-мэм суох буолан үһүс үйэтин
суруйсубатаҕым. Кыыһа Акулина Романовна бэйэтэ суруйан киллэрэн
туттарбыта.
В. И. Федоров
1987 с.

87