Page 95 - Олоҥхо биһигэр

түбэһиспит курдук уонна саҥа олох тутуутугар түбүгүрдэхпит буо-
лан, онуоха эбии оччотооҕу үөһэттэн салалта, дьаһалта эмиэ оннук
туруорсуутугар оҕустаран, кини историческай суолтатын ситэ-хото
өйдөөбөккөбүт аахайбакка-ахсарбакка, кини саҥа олох иһин бэйэтин
талаанынан, сытыы булугас өйүнэн, баттыгастаахтары утары охсус-
патаҕын, олох олорботоҕун курдук умнууга хаалларан, суурайан-
таһыйан кэбиспиппит, билигин санаан көрдөххө, олохтоохтор улахан
алҕаспыт, сыыһабыт эбит.
Биллэн турар, Наара Суоҕу Манчаарыны кытта тэҥнээн биир
муостаҕа туруорбатах да иһин кинилэр икки ардыларыгар киһи
дьүөрэлии, чугасаһыннары тутуон эбэтэр арааран да өйдүөн сөптөөх
түгэннэрэ бааллар диэхпин баҕарабын.
Манчаары норуот геройун, көмүскэһээччитин быһыытынан,
дьон уостан түһэрбэт номоҕор, ырыатыгар-хоһоонугар киирбит
мүччүргэннээх сырыылара XIX үйэ бастакы аҥаарыгар, норуот
баттыгастаах баайдары утары охсуһар, өйүн-санаатын аан-бастаан
уһугуннарбыт күүрүүлээх кэмэ түбэһэр. Оттон Наара Суох дьоҥҥо-
сэргэҕэ киэҥник биллэри оҥорбут кэмнэрэ XIX үйэ иккис аҥаарыгар
уонна XX үйэ бастакы кэмнэригэр буолаллар. Ити норуот кылаассабай
өйө-санаата уһуктубут кэмин эбэтэр социалистическай революция
утаата эбит.
Маны таһынан кинилэр кылаассабай хабырыйсыыга турунан
охсуспут ньымаларынан уратыланаллар. Өскө, Манчаары Баһылай,
төһө да киһини дэҥнииргэ санамматар, саа-саадах, үҥүү-батас тутан
туохха да маҥалайдара хаммат буолбут бардам баайдар кыраны-хараны
супту уулаан, көлөһүннээн муспут баайдарын-дуолларын күн-ый
ыһыаҕа оҥорон, сороҕун быстыбыттарга-ойдубуттарга төннөрө са-
тыырга туруммут киһи эбит буоллаҕына, Наара Суох сытыы кылыс
тыл, туохха да ылларбат булугас өй күүһүнэн, онуоха айылҕаттан ыл-
быт талаанынан ойууннар, аҕабыттар, баайдар, тойоттор албыннарын-
көлдьүннэрин, иҥсэлэрин-оботторун, бар дьону дьон диэбэккэ
баайдарынан, сололорунан ньуур туттан, талбыттарынан дьаһайан
баттыылларын-атаҕастыылларын өлөрдүү абааһы көрөн эккирэтиһэн,
дьаныһан туран,кинилэр суоһурҕанар сололорун, сымыйа албан
ааттарын бар дьон ортотугар үгэргэтэлээн-хооһорҕотолоон, дьээбэ-
лэтэлээн, саралыы тардыталаан эмиэ да норуот биһирэбилин ылан
бэйэтин кэмигэр номоххо киирбит аххан киһи этэ.
Манчаары уонна Наара Суох: «Сымыйа үрдүгэр кырдьык
күөрэйиэ, хараҥаны сырдык кыайыа», — диэн үгэстэринэн дьадаҥы
баайы кыайарыгар муҥура суох эрэллээхтэринэн, охсуһууга хорсун
турунууларынан арахсыспат биирдэр. Дьэ, ол да иһин буолуо, саха
биллиилээх суруйааччыта Иван Гоголев, Николай Якутскай Наара
Суох туһунан кэпсээннэргэ, үһүйээннэргэ олоҕуран, онуоха суолта
биэрэн, бэйэлэрэ суруйааччы быһыытынан эгэлгэлээн кини аатын
үйэтитэр туһугар суруйдахтара. Ону биһириэххэ эрэ сөп.
Оттон мин бу Наара Суох туһунан быстах-быстах биографиче-
91