Page 96 - Олоҥхо биһигэр

скай бэлиэтээһиннэрим дьиҥ-чахчы маннык киһи баара, оччотооҕуга
бэйэлэрин үөлээннээхтэриттэн уратылаах олоҕу олорон ааспыта диэн
кинини тус бэйэтин билэр киһи быһыытынан кэнэҕэски ыччакка
кэриэс буоллун диэн тугу билэрбин суруйа сатаатым.
2. НААРА СУОХ ТӨРӨӨБҮТ СИРЭ, ДЬОНО
Наара Суох уруккутунан Бороҕон улууһугар, билиҥҥитинэн Уус
Алдан оройуонугар, Суотту нэһилиэгэр 1858 сыллаахха төрөөбүтэ.
Кини аҕага Омуос Уулаах диэн алаадьы курдук төгүрүк, кыракый
алаас куулатыгар, дьиэ-уот туттан, аҕыйах сылгы-ынах сүөһүлэнэн,
булдунан-алдынан эбинэн иэскэ-күүскэ киирбэккэ, дьон ытыктабы-
лын ылан быр-бааччы ыал буолан олорбут. Кини тэлгэһэтин таһын
кырыйа Дүпсүн айанын суола ааһара. Бу суолу үксүгэр Буобура суо-
ла диэн ааттыыллара. Оччотооҕуга бу манан буобура уонна атын да
түүлээх тиэллэн Дьааҥыттан Дьокуускайга киирэр эбит. Бу суолунан
сылдьар айанньыттар Омуостааҕы быһа ааспакка сылдьан, хонон
бараллара диэн буолар.
Онон кинилэр элбэх биллэр-көстөр дьоннордоох, ыраах улуус-
тар уонна Дьокуускай сонуннарын истэ-билэ олорор улахан сэргэх
олохтоох ыаллар эбит.

3. БЫАЛАҺЫЫ
Былыр быалаһыы кэпсэтиитэ, кырдьаҕастар этэллэринэн, икки
өттүттэн буолар эбит. Сиппит-хоппут дьон тус бэйэлэринэн эбэтэр
төрөппүттэрин сөбүлэһиилэринэн кэһиилээн-тутуулаан тиийэн,
кэргэннэһэргэ кыыс кэпсэтиитэ быалаһыы диэн ааттанар. Маннык
быалаһыы ханнык эмэ өттүнэн көтүллэр түгэннээх буоллаҕына
ханнык да сэт-сэлээн суох буолара үһү. Оттон төрүү илик оҕолору
быалаһыы Дьылҕа хаантан көрдөһөн, алгыс тыл этэн, андаҕар
андаҕайан оҥоһулларынан, арай оҕолортон биирдэрэ өлөр эрэ
түбэлтэтигэр Дьылҕа хаан ылымматах буоллаҕа буолан, сэтэ-сэлээнэ
суох хаалыахтаах. Оҕолор тыыннаахтарын тухары ханнык да бэйэлээх
түбэлтэнэн көтүллүө, ууратыллыа суохтаах. Өскө хайа эмэ өттүттэн
көтүллэр түбэлтэтигэр сэттээх-сэлээннээх — ол аата: өлүүнэн-
сүтүүнэн, эстиинэн-быстыынан хайаан да иэстэбиллээх буолуохтааҕа
үһү уонна быалаһыылаахтар атын кэртэннэнэллэрэ сатаммат, кэргэн-
нэнэр түбэлтэлэригэр (дьаһыыкка көрсүү), оттон оҕолоннохторуна
оҕолоро дьаһыыкка 05 0 ааттанан сааһын тухары күлүүгэ-элэккэ,
үөҕүүгэ сылдьар киһи буолуохтаах эбит. Бу оччотооҕуга сахалар бэрт
былыргыттан илдьэ сылдьар биллэр үгэстэрэ.
Бу үгэһи Омуостаах тутуспут төрүөттэрэ диэн кинилэр сүүрбэччэ
сыл устатыгар быр-бааччы үчүгэй ыал аатыран, бэрт эйэлээхтик
олорбуттарын усталаах-туоратыгар уонтан тахса оҕону буорга таптай-
быттар. Онон кырдьар саастарыгар, өлөр үйэлэригэр иитэн-аһатан,
көрөн-истэн уҥуох тутар өтөх төҥүргэһэ суох буолуох курдуктарыттан

92