Page 88 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

Е.А.Архипова
С.ВАСИЛЬЕВ «СЭТТЭ ТУРУЙА» ПОЭМАТЫН
КУОРМАТА

Ханнык баҕарар уус-уран айымньы анал куормалаах буо-
лар. Сорохтор этэллэр: саҥа сонун куорма сонун ис хоһоону
эрэйэр диэн. Бу эмиэ сөптөөх бэлиэтээһин.
Ааспыт уйэ 20-30-с сс. олоххо буолбут улахан уларыйыы-
ларынан сибээстээн литератураҕа сонун темалар, уобарастар
киирбиттэрэ. Үөһэ этэн аһарбыппыт курдук, саҥа ис хо-
һоонноох айымыьыны суруйаары саха поэттара сонун куор-
маны айарга дьулуснуттара. Куормаҕа араас уопуттары оҥорон
көрбүттэрэ. Холобура, Эллэй бастакы сонеты суруйбута, Ар-
хыып Абаҕыыныскай ромбик куормалаах «визуальнай поэзия»
биир холобурун айбыта, хоһооннорун Маяковскайдыы кири-
лиэстээн суруйара, эбэтэр 30-с сс. бүтүүлэригэр Иван Арби-
та экспериментальнай хоһооннору суруйбутун билэбит
(«Тыал», «Кэһиллибит кэриэс» о.д.а.). Саха поэзиятыгар биир
сонун куормалаах, ураты интонациялаах айымньы Сергей
Васильев 1934 с. суруйбут «Сэттэ туруйа» диэн романтиче-
скай поэмата буолар*. Бу поэма туһунан К.Д.Уткин «Олоҥхо
уоҕун уолугар уктан» диэн ыстатыйатыгар маннык тыллары
суруйар: «Дьиктитэ баар, хайа баҕарар кэмҥэ саҥалыы ааҕыл-
лар сардаҥалаах айымньы. Аныгы үйэҕэ кини символиката
өйгө-сүрэххэ кытары хатанар»1.
Поэма тэттик кээмэйдээх — икки чаастан уонна түмүкгэн
турар. Аҕа уонна оҕо Уйбаанчыктар уобарастарынан (дьыл-
ҕаларын кэккэлэтэн) ааптар икки көлүөнэ алтыһыытын
көрдөрөр, кинилэринэн сирэйдээн эргэ уонна саҥа олох ура-
тытын, быысаһыытын геройдар санааларынан, олоҕу ылы-
ныыларынан сатабыллаахтык ойуулуур. Бастакы чааһыгар ада
көлүөнэ ыарахан олохтоох дьылҕата Тыыллыма Уйбаанчык
санаатынан бэриллэр. Онуоха сөптөөх тылы-өһү наардаан
тутгар. Үөр сэттэ туруйа геройу сайыһыпнаран, санааҕа-
опооҕо түһэрэн, күһүн соҕуруу көтөр кэмэ курус хартыына
буолан көстөр: хатыҥ мае хагдарыйар, кырдал хатар, ыарыы,
сылаа магыыба биллэр. «Быраһаай үөр сэттэ туруйа, быра-
һаай, күөх сайын!» диэн тыллар санаа түһүүлээхтик иһиллэн

* В а с и л ь е в С . С . Ө л б ө т ө р ө г ө й : х о м у у р у н н ь у к . — Д ь о к у у с к а й , 1 9 8 8 .
86