Page 193 - Иван Мигалкин. Сүрэхтэн саҕыллар санаалар

— Сэмэн Данилов, оччотоо$у ара саастаах суруйааччылар
эһиэхэ хайдах сыһыаннаһаллар этэй?
— Оччотооҕу кэм улахан суруйааччылара Сэмэн Данилов,
Леонид Попов, Петр Тобуруокап, Николай Габышев уо.д.а. Саха
литературатын туһугар ис сурэхтэриттэн ыалдьар дьон этилэр.
Кинилэр эдэр талааннаах дьону өйдүүр, өйүүр, көмөлөһөр
этилэр. Холобур, Суруйааччылар сойуустарыгар сылга биирдэ
материальнай көмө диэн оҥоһуллара. Сэмэн Данилов миэхэ,
элбэх 050Л00Х ыал оҕото диэн, бэйэтэ мөҕөн-этэн сайабылыан-
ньа суруйтарара. Ону үллэриинэн сэкирэтээрэ Моисей Ефимов
дьарыктанара. Итинэн Потапова, Бүлүүйүскэй, Старостин буол-
луннар — бары туһаммыт дьон. Командировка биэрэллэрэ. Мос-
кваттан кэлэн дойдубар тахсарбар 30 солк. Суруйааччылар со-
йуустарын командировкатын ылабын. Итинник көмөлөһө сатыыл-
лара. Билэр этилэр — кимиэхэ көмөлөһөрү. «Хотугу сулуска»
хоһоонуҥ таҕыстаҕына, гонорары добуоччу суруйаллар. Иккис
өттүнэн, бэйэлэрэ бу систиэмэҕэ киирбит дьон, партия, социа­
лизм идеологтара, онтон кыайан туоруур кыахтара суоҕа. Бу сис-
тиэмэ куһаҕана диэн эйигин дьоҕургунан көрбөтө. Онон туһанан,
ол ирдэбиллэргэ үчүгэйдик киирэн, орто баайыылаах да суру­
йааччылар тахсар, аат-суол оҥостор кыахтара үөскүүрэ.
— Эн санаарар, Сэмэн Даниловка. оччотоору саха бастын,
суруйааччыларыгар бу олох омсолоох диэн өйдөбүл баара дуо?
— Москваҕа үөрэнэ сырыттахпына Сэмэн Данилов, Николай
Габышев, Петр Тобуруокап, Леонид Попов — бэйэлэрэ 60-наах
дьон — миигин батыһыннара сылдьан ону-маны кэпсииллэрэ.
Билэллэрэ элбэҕэ, көрбүттэрэ үгүһэ киһиэхэ элбэҕи биэрэрэ. Би-
лигин тэлэбиисэринэн, хаһыатынан урукку олох сыыһатын-хал-
тытын кириитикэлииллэр, репрессияны кэпсииллэр, Брежневи,
Хрущеву күлүү гыналлар. Мин итини барытын сүүрбэ-отут сыл
урутаан истибитим. Сэбиэскэй кэмҥэ Прибалтика, Грузия, Орто
Азия буоллуннар, бары республикалар суруйааччылара түмсэн
бэйэ-бэйэлэрин кытта кэпсэтэр, санаа атастаһар буоланнар, ЦК
олоҕор тиийэ билэ-көрө олорбуттар. Анна Ахматова, Марина
Цветаева хайдах эрэйдэммиттэрин, Есенин туһунан, Гумилев
хайдах ытыллыбытын мин 1975 сыллаахха истибитим. Итинэн
биһиги наһаа инники иһэр информациялаах эбиппит. Мин санаа-
бар, Сэмэн Даниловтаахха, дьиҥэр, сэбиэскэй тутул — сыыһа ту-
тул диэн өйдөбүл баар буолуохтаах. Ону кинилэр миэхэ даьатан
кэпсииллэр эбит. Бу куһаҕан диэн малтаччы эппэттэрэ. Бэйэлэрэ
репрессияҕа түбэһэ сыспыт буоланнар, баҕар, бу эдэр киһи хан-
на эмэ сыыһа-халты үктэниэ диэн сэрэхэдийэллэрэ да буолуо,
189