Page 276 - Иван Мигалкин. Сүрэхтэн саҕыллар санаалар

ийэлээхпин эрэ... Мин ас таһыам», — диэн, таайым Баһылай
тылланан көмөлөспүтүн туһунан олус истиҥник махтанан суруй-
бута баар. Оттон кини бэйэтэ Афанасий Федоровка сыһыанын
бу курдук судургутук быһаарбыттаах: «Миигин айар үлэтэ уһугун-
нарбыт, абылаабыт, биир дойдулааҕым — Афанасий Федоров.
Мин литератураҕа тардыһарым, тапталым... барыта киниэхэ тү-
мүллүбүт быһыылааҕа?!». Таай барахсан оннук харса суох, хор-
сун, хоһуун санаалаах, кырдьыгы өрө туппут киһи эта олорбу-
тун устата. Кини 23 саастааҕар «Уолун куолаһа» диэн бастакы
кэпсээнэ 1955 сыллаахха «Хотугу сулуска» бэчээттэммитэ. Ити
кэнниттэн саха литературатыгар «Илгэлээх ардах» (1959 с.),
«Көлүкэчээн» (1962 с.) диэн кэпсээннэрин кинигэтэ тахсыбыта.
Ол туһунан саха норуодунай поэта Савва Тарасов бу курдук
бэлиэтээн суруйбута: «...Арай, ааспыт үйэ ортотугар, литера­
тура дьиппиэн биһирэмнээх геройдарыгар үөрэммит, кинилэр
«...сүрэх сөбүлүүрэ сүрүн буолбатах... Холобур, мин эйигин тап-
тыыбын, ол да буоллар арай эн өрөбөлүүссүйэни утар — оччоҕо
мин эйигин ууруу-ууруу, сыллыы-сыллыы, таһааран ытан кэ-
биһиэхтээхпин», — диэн тылларын күннэтэ хатылыыр дьоҥҥо
ыалдьар эттээх, тэбэр сүрэхтээх биһиги көлүөнэ геройдара баар
буоллулар. Олору саха уус-уран литературатыгар «Кэлэр саас-
кыга диэри», «Илгэлээх ардах», «Бырастыы гыныҥ, ньургуһун-
нар» диэн дьоҕус эрээри нарын-намчы, уйан-уйаҕас кэпсээннэ-
ри суруйан Баһылай Куолдьарап киллэрбитэ. Таптыыр кыыс-
тарын ууруу-сыллыы таһааран ытарга бэлэм тыйыс үйэ тыйыс
дьонун оннугар, тосту үктэммит ньургуһуннары көрөн тобуктуу
түһэр, «кэнэҕэһин да... сэрэнэн хаамыаҕым... Бырастыы гы-
ныҥ, ньургуһуннар!» — диэн ботугуруур саҥа кэм чараас, ыраас
сүрдээх-куттаах саҥа геройдара кэлбиттэрэ».
Прозаттан поэзияҕа көһөн баран дириҥ иэйиилээх хоһооннор-
доох алта-сэттэ кинигэни бэчээттэппитэ. Ону барытын эридьиэс-
тээбэккэ эрэ, оскуоланы бүтэрээччилэргэ гимн буолбут «Умнул-
лубат онус кылаас» хоһоонун санаттахха, кини поэт быһыытынан
талаана, айбыт-туппут таһыма үһүс элбэх быһаарыыта суох ту-
та-бааччы өйдөнөр.
Аны туран, тылбааһынан анаан дьарыктаммыта буоллар таа­
йым Баһылай бэртээхэй тылбаасчыт буолуохтааҕа хаалбыта.
Эмиэ бэйэтэ эппитинии, бастакы уонна бүтэһик тылбааһын, Чин­
гиз Айтматов «Тэбиэн хараҕын» сахалыы саҥардыбытын кэннэ,
Михаил Тимофеев ахтыытынан оччолорго улахан суруйааччы,
кэлин норуодунай суруйааччы, Саха сирин Суруйааччыларын
бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ буолбут Софрон Данилов
272