Page 134 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

XXXIX баба

Ханнык эрэ хап-хатыкыр, ap6agap баттахтаах, холто буолбут таба са5ынньахтаах
киби Касказикка чугабыы сатыырга дылыта. Ол киби, Maaflbagap атахтарынан тэпсэ-
нэлээн, иннин диэки дьуккубэрэ... Инньэ да гыннар ким эрэ киниэхэ собулларыныы
биир да хардыыны чугабаабата^а. Дьикти дии, кун кервн турара, тыала суох, уу чуум-
пу. Оттон бу киби буоллазына кини диэки хардыыны да5аны окорор Kbiaga суох.
Химий ити, туох наадалаа^а буолуой? Касказик, дьиибэргээн, бэйэтэ утары хаампы-
та. Онтуката Талгин буолбутуттан улаханнык собуйбута. «Эн миигин кэриэстээбэккэр
мин кыыбырбаппын, — диэбитэ Талгин. — Эн уонна мин биир aga уубун дьонобут.
Эйиэхэ кемвлебуе^ум. Ытык абылыгы тэрийимэ, оччо5уна Пал-Ызнг А-вонголары
кэбэтиэр. Эбэ бибиэнэ буолбатах. А-вонголарга apgagbi Пал-Ызнг ыйан биэрбитэ,
ол аата эбэ кинилэр киэннэрэ. Эн билэ^ин дии, абыычай быбыытынан, ким apgagbi
булбут киби ол эбэ бабын yi-ryogyH харайар уонна кини Пал-Ызнгыны кытта кэпсэтэр.
Ытык абылыгы тохтот, А-вонголар буруйун-сэмэтин сугуехтэрэ...»
Касказик халлаан сырдыы илигинэ убуктубута. Уот имик-самык сыыгыныыра, дьиэ-
лээхтэр, итирик буоланнар, туун куедьутэн биэрбэтэхтэр. Касказик умулла-умуллумуна
кылакныыр чоххо хаппыт мутугу бырарн биэрбитэ. OgOHHbop хайдах эрэ чэпчээбиккэ
дылыта. Билигин тугу orropyoxTaagbiH билэр. Махтал буоллун эйиэхэ, Талгин. Махтал.
Касказик тугэх наара5а утуйан сыыгыныы сытар Эмрайны кыайбыт-хоппут киби
курдук ымакныы-ымакныы, алдьархайдаахтык ебурбут xapagbmaH батарыта керутэ-
лээбитэ. Бэбэбээ киэбэ хайдах охтубутай дазаны, биликкэ диэри ол курдук буор
Myocraga сытар ойуун диэки кынчайан да Kep6 eTege... Хиркун уонна Лидяйн эбэ ытык
миэстэлэриттэн икки холун икки ардынаазы уонна хоннохторун аннынаа5ы тубулук
сыатын сулэн ылбыттар этэ. Итини уйхлаф дэниллэр. Ол сыаларын эбэ тебетун,
тылын, бедургэйин, быарын, хабарртын, ус уебээ ойо5обун, сурэ^ин, эбэ куус
быччынгнарын уонна силгэлэрин — эбэ ытык миэстэлэрин курдук син биир ытык уок-
ка саллыллыахтаа5а... Касказик обугэ сокуоннарын учугэйдик билэр. Тыатаазы малаа-
бына — нивхэлэр саамай кылаабынай, саамай ытык быраабынньыктара. Биир дама­
ны киби ол сиэрин-туомун кэбиэ суохтаах. Кэстэхтэринэ, Пал-Ызнг аас-туор оло5у,
араас ыарыылары уедутуехтээбэ, бэйэтин nagap кулуттарын — эбэлэрин — ыныр-
тaлыaxтaaga, OHHOgyHa киби илиитэ-aTaga хамсаабат, харахтара кербет буолаллар.
Инньэ гыммытын кэннэ кинилэри араас кыыл-суел, ый-кун bi6biaga окоруохтара. Ол
гынан баран, Касказик сиэри-туому кэбэригэр тиийэр. Атын хайыыр да кыах суох.
А-вонголар бэйэлэрэ абыычайы кэстилэр. Илии охсубуллубут кыыстарын атын кибиэ-
хэ биэриэхтэрин бagapaллap. Урдук укэр такара уора-кылына Кевонголар agaлapын
уубун урдугэр буруукуе cyoga. Ити алдьархай дьикнээх буруйдаахтары бyлyoga. Уон­
на бу хабан да истиллибэтэх тубэлтэ келуенэттэн кeлYeнэgэ кэпсээн бyoлyoga, дьо-
ну-сэргэни маннык гынымакдиэн yep3TH3g3.
Уеруугэ-кетуугэ киэргэммит ахан дьахталлары ыкырталаабыттара. Клен уонна ха-
рас мастар кэрчиктэринэн охсон, тядиды ыллаппыттара. Ол бутэки тыаба, кубукку
долгун куугунунуу, тубулгэ урдунэн ньиргийбитэ.
Дьахталлар тугу гыныахтарын билэллэр. Тууну быба утуйбакка, билгэ маарын-
ныыр гоя балык инчэgэй тириитин, Kb^6 agap сарыы буолуор диэри, кыбыйбыттара.
Элбэgи да элбэgи бэлэмнээбиттэрэ уонна тууннэри бубарбыттара. Ол дырыбааккы
курдук аска токмут отону уонна ньургубун силистэрин KbibipnagbiH табынаппыттара,
нерпа хоргунун куппуттара уонна табырдьа сойута уурбуттара. Бу ытык астан Пал-
Ызнг Tarrapaga эбэ дуубатын арыаллыахтаах, кэбиилэрин илдьиэхтээх ыттарга эмиэ
130