Page 122 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

питэ. “Соҕурууттан ас-таҥас кэлбэт буолта, дьон аччык-
таабыта, аанньа утуйбакка үлэлиирбит”, — диэн Яков
Герасимович ахтара.
Фроҥҥа бастакы хомуурга, суол-иис куһаҕаныттан
Кэбээйиттэн дьон барбатаҕа. 1942 с. элбэх киһи, ол иһигэр
колхоз салайааччылара, баран, аччыктааһын элбээбитэ,
сүөһү, аһылыга суох буолан, көнньүнэн өлөрө. Итинник
балаһыанньа I Сииттэ нэһилиэгэр Киров аатынан кол-
хозка эмиэ баара. Оройуон салалтата Сметанины икки
ый болдьохтоон онно ыыппыта. Үргүлдьү ити колхозка
председателинэн талаллар уонна 1942 сыл сайыныгар
партияҕа кандидатынан ылаллар.
Оҕонньор маннык кэпсиирэ: “Оччолорго колхозпу-
тугар күннэри-түүннэри үлэлиирбит. Балаһыанньабыт
балайда тупсубута. Сүөһү ахсаана эбиллибитэ, түүлээх,
балык булдун былааннара, армия госсакааһа аһары толоруллубуттара. Сииттэҕэ
көһөн кэлбит Чурапчы көһөрүүлээхтэригэр төһө кыалларынан көмөлөһө сатаа-
быппыт, өлүү-сүтүү тахсыбатаҕа”.
Эһиилгитигэр оройуон Калинин аатынан улахан колхоһун салалтата бүтүннүү
армияҕа ыҥырыллан, үлэ-хамнас сатарыйбыта, сүөһү бөҕө өлбүтэ. Сметанины Киров
аатынан колхозтан босхолоон туран, Калинин аатынан колхозка председателлэ-
тэллэр. Ол сыл элбэх үүнүүнү, гектартан 10 центнер бурдугу ылбыттара, сүөһү
аһылыга 100 бырыһыан бэлэмнэммитэ. Колхоз биир бөдөҥ хаһаайыстыба буолбута.
Оччотооҕу колхозтаахтар Сметанины “баартаах председатель” дииллэрэ.
1951 с. Яков Герасимовиһы Калинин аатынан колхозка хаттаан быыбардаабыт-
тара. Алта кыра колхоз базатыгар тэриллибит, бөдөҥ хаһаайыстыбаҕа специалис-
тарын биир сыалга түмэн, 8 сыл устата председателлээбитэ. Нууччалыы үчүгэйдик
билбэт, кыра үөрэхтээх киһи холугар элбэх үлэ оҥоһуллубута. Материальнай база
тупсубута. Оччолорго 2 тыһ. тахса бөдөҥ ынах сүөһүлээхтэрэ, тыһыынчаттан тахса
сылгылаахтара, кырымахтаах хара саһылы иитэр 4 фермалаахтара, 350 гаҕа бурдук
ыһаллара, киэҥ сиргэ оҕуруот аһын, хортуоппуйу олордоллоро. Дохуот улаатан
дьон санаата бөҕөргөөбүтэ.
Яков Герасимович пенсияҕа тахсан баран, булт хаһаайыстыбатын салайбыта.
Онно принципиальнай, чиэһинэй, дьоҥҥо-сэргэҕэ үтүө сыһыаннаах, киһи кыһал-
ҕатын таба өйдүүр салайааччы быһыытынан биллэрэ. Кини үлэтэ үс мэтээлинэн,
Саха АССР Верховнай Советын бочуотунай грамотатынан бэлиэтэммитэ, Кэбээйи
улууһун бочуоттаах гражданина буолбута.
Василий ЛЕВИН,
тыыл, үлэ ветерана. Кэбээйи

ЭБЭНТШ ДЬАХТАЛЛАРА СЭРИИ КЭМИГЭР

Көс аҥардаах олохтоох Алдан эбэҥкилэрэ сэрии кэмигэр хайдах олорбуттарай?
Аҕыйах ахсааннаах норуот хоодуот дьахталлара Кыайыы туһугар тугу үлэлээбитгэрэй?
Ити боппуруостарга аҕыйах холобурунан эппиэттииргэ быһаарынным. Оччо-
тоооҕу сокуон быһыытынан аҕыйах ахсааннаах норуот сэриигэ мобилизациялам-
матар. Ол оннугар тыылга ас-үөл булааччынан хаалбыта. Оччолорго Алдан оройуо-
нугар эбэҥкилэр 11 колхозка холбоһон үлэлээн-хамнаан олорбуттара.
Ол кэмҥэ 19 саастаах Сосина Мария Игнатьевна 7 ыйдаах оҕотун табаҕа ыҥыыр-
даан бултаабыта: “Күҥҥэ сүүрбэччэ тииҥи үчүгэй булдунан ааҕарбыт, үс-хас буол-
лаҕына куһаҕаннык бултуйдубут диирбит, — диир кини. — Сэрии содула эбэҥки-

120