Page 123 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

лэргэ да ыараханнык дьайбыта. Биир түбэлтэ. Таня оч-
чолорго биһиктээх. Ону ыҥыырдаабыт табабын бэйэм
табабар холбуу баайан баран бултуу бардым. Өр баҕайы
тииҥнээммин күммүн билбэккэ хааллым, арай биирдэ
көрбүтүм — табам быата сөллөн хаалбыт. Оҕом сүтэн
ытыыр да кыаҕым суоҕа, оҕолоох табабын хайдах тута-
бын диэн мучумааннанным. Буламмын табабар туус
биэрэ сатаатым. Өссө күүскэ хоройо-хоройо ыстанна.
Дьолбор, уончата ойоот, бэйэтэ тохтоото. Тиийбитим,
хата, оҕом утуйа сытар эбит. Бу сырыыга табабын ки-
чэйэн баайаат, эмиэ халлаан хараҥарыар диэри бултаа-
тым. Куттанным диэн балааккабар төннүөм дуо, ол са-
ҕана куттанары, сылайары билбэт этим. Ол оҕом били-
гин Павлова Татьяна Дмитриевна пенсияны биэрэр тэ-
рилтэҕэ үлэлиир. Үс оҕолоох, икки сиэннээх. Оттон
мин 80-чам буолла, — диэн кэпсээтэ.
Гермогенова Мария Петровна Уугун бөһүөлэк олохтооҕо: “Сэрии буоларыгар
23 сааспын туолбутум. Эр киһи барыта сэриигэ баран (ол саҕана суол тоҕоостоох
сиригэр олорор эбэҥкилэри армияҕа ылбыттара), кыыс-дьахтар үлэһит буолбуп-
пут. Мас кэрдэрбит, саһаан туруорарбыт, ону тэрилтэлэргэ табанан тиэйэн киллэ-
рэрбит. Биир таба биир куб маһы тардара. Бу булт сезонун кэнниттэн үлэбит этэ.
Онон хаары баттаһа сатыырбыт. Оҕоҕо 400 г, үчүгэй үлэһиккэ 1 кг килиэп биэрэл-
лэрэ. Ол иһин күүспүн харыстыам дуо? Сэриигэ барбыт убайым Гермогенов Васи-
лий Петрович 6 оҕотун уонна бэйэм балтыбын Настааны иитиһэ сатаан муҥнана-
рым. Илистэр-сылайар туһунан санаан да көрбөтүм. Тыыннаах буолар кыһалҕа
оннук күүстээҕэ.
Алтынньы саҕаланна да бары бултуу барарбыт. Тэрилтэ үлэһиттэрэ уонна оҕолор
хаалаллара. Күҥҥэ муҥутаан 30-ча тииҥи бултуурбут. Түүнү быһа сүлэрбит, тии-
рэрбит, биир да тириини алдьатыа суохтаахпыт. 3—4 кыыс биир биригээдэ буо-
ларбыт. Мин саҥаһым, балтым үһүөн бииргэ сылдьарбыт. Саҥаһым 6 оҕотуттан
үөрэммэт 3 оҕотун батыһыннара сылдьарбыт. Киэһэ биирдэ көрсүһэрбит. Сэрии
кэнниттэн Захаров Роман Ивановичка, сэрии инбэлиитигэр кэргэн тахсыбытым.
Соҕотох оҕом Колосова Раиса Романовна билигин Хатаска олорор, 3 оҕо ийэтэ”,
— диэн кини кэпсээтэ.
Ильинова (Григорьева) Варвара Сергеевна Быйааҕы нэһилиэгин олохтооҕо: —
Бастакы кылааһы бүтэрээт, дьоммун кытта оттоһор, балыктаһар, оҕуруокка үлэ-
лиир этим. Хортуоска, хаппыыста, турнепс, эриэппэ олордорбут. Бааһынаҕа дьэ-
һимиэн үүннэрэрбит. Аҕа саастаах дьахталлар Иванова Екатерина Павловна, Мар-
фусалова Екатерина Павловна, Исакова Анна Николаевна уонна Марфусалова Анна
Елисеевна нууччалыы-сахалыы ырыанан өрүһү эрдэн туорууллара.
Түүн оппутун кыра гына батыйанан, сүгэнэн кырбыырбыт. Сиилэс дьааматыгар
симэрбит, тууһуу-тууһуу тэпсэрбит. Кыратык утуйа түһээппитин кытта, күн тахсы-
ыта, биригэдьиирбит туруоран, эмиэ үлэлиирбит. Биир санаанан үлэлиир, күүстэ-
эхтик санана сылдьар, булбуппутун тэҥҥэ үллэстэн аһыыр буоламмыт хоргуйары,
сылайары тулуйбуппут. Похоронканы үгүс дьахтар туппута. Огдообо дэлэйбитэ. Ол
эрээри ити иэдээни, ытыыры-соҥууру бэйэ-бэйэбититгэн кистэһэрбит, оннук ха-
рыстаһарбыт, өйөһөрбүт. Ол да иһин биһиги дэриэбинэттэн биир да киһи хоргуй-
ан, ыар санааҕа баттатан өлүүтэ тахсыбатаҕа. Кыһынын Томмоттон Уугуҥҥа дылы
почтаны табанан таһаллара. Сүөһү, таба ииттэллэрэ. Сорох дьахтар мас кэрдэрэ,
эрбиирэ, сорох табаҕа бостууктуура, сорох бултуура, — диэн кини ахтар.
Ол сэрии кэнниттэн бастыҥ үлэлээх дьону Дьокуускайга слекка ыҥырбыттар.
Онно Алдантан Мария Петровна Гермогенованы ыыппыттар, бастыҥ үлэтин, си-

121