Page 37 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

полкаҕа көһөрүллүбүтүм. Бүтэрэн Т-34 танка механига буолбутум. 1943 с. ол идэ-
бинэн 3-с Прибалтийскай фроҥҥа 186-с биригээдэ 10-с гвардейскай танковай
корпуһугар сэриилэспитим. Латвияҕа Валмиер диэн куораты босхолооһуҥҥа кыт-
тыбытым. Бу сэриигэ биһиги үс танкабыт умайбыта, биһиэнэ эмиэ. Икки киһи
өлбүтэ, тыыннаах хаалбыттар чааспытын ситэн холбоспуппут. 1944 с. алтынньы 12
күнүгэр өстөөх оборонатын көҥү көтөн Риганы босхолообуппут. Итиннэ иккис
танкабытын уматтарбыппыт. Рига сэриитин иһин Кыһыл Сулус орденынан наҕа-
раадалаабыттара. Ону 1969 с. диэри ирдэспитим да, булбатаҕым. Аны Литваны
босхолооһуҥҥа үһүс танкабытын умаппыттара.
Кэлин Илиҥҥи Пруссияҕа Кенигсберг куораты босхолооһуҥҥа кырыктаах
кыргыһыыга кыттыбытым. Өстөөх үс хос бетоннаммыт бөҕөргөтүнүүнү оҥостон,
дзот, дот бөҕөтүн туруоран, хатыылаах боробулуоханан быһыттанан сытар этэ. Ар-
тиллерия, авиация ынырык уоту аспыттара. Биһиги да күүспүт мунньуллан, сабы-
рыйар кыахтаах этибит. Самолеттар кэккэлээн тахсан буомбалыыллара, “Катю-
шалар” ытыалааһыннара, таанкалар кэлимник атаакалыыллара киһини үөрдэрэ
уонна иннибит диэки барарга күүһү угара. Тиһэҕэр немец оборонатын тоҕо көтөн
1945 с. муус устар 12 күнүгэр Кенигсберг куораты босхолообуппут. Ити алдьар-
хайга биһиги экипажпыт төрдүс таанкатын сүтэрбитэ. Мин уонна командирым
контузияланаммыт госпитальга ыытыллыбыппыт. Итиннэ Аҕа дойду сэриитин II
степеннээх орденынан наҕараадаламмытым.
Госпитальтан тахсан баран, сэрии бүппүтүн кэннэ, Харьковтааҕы танковай учи-
лигцеҕа үөрэммитим. Дойдубар 1945 с. алтынньыга кэлбитим.
Петр ФЕДОРОВ

ЭДЭРКЭЭН ТАБААРЫСТАРЫМ СЫРДЫК КЭРИЭСТЭРИН ТУҺУГАР

Мин сэриигэ киирэрбэр сүрдээх күүстээх-уохтаах,
кыайыыга эрэллээх этим, 19-с туспа хайыһар биригээ-
дэтигэр сылдьыспытым. Кыргыһыыга маҥнай 1943 сыл
олунньу 23 күнүгэр Ильмень күөл мууһугар киирбитим.
Ол маннык этэ. Биһиги, хайыһар биригээдэтин сал-
лааттара, олунньу 22 күнүгэр Крестцы диэн тимир суол
станциятыттан 80 километры хайыһарынан баран, Иль-
мень күөл арыытыгар тиийдибит. Сарсыарда халлаан сыр-
дыыта күөл килэҥ мууһун устун иннибит диэки киирди-
бит. Ол иһэн разведчиктар икки немец саллаатын тутан
иһэллэрин көрүстүбүт.
Өр тохтоон туруу буолбутун туһанан кыратык үссэнэ
түстүбүт, бэрт холкутук тутган турабыт. Эмискэччи өстөөх
биһиги диэки күүстээх уоту аста. Мин аттыбар турар
Иванов диэн Ньурба уола охтон түстэ.
Командирбыт “Кыргыһыыга, иннибит диэки!” диирин кытта “Ийэ дойду иһин!”,
“Ураа!” хаһыытаабытынан иннибит диэки ыстанныбыт, ытыалаабытынан барды-
быт. Ол иһэн төбөбөр таптаран биэрэктэн 200 метрдээх сиргэ охтон түстүм. Өр өйө
суох сытан баран, өйдөнөн кэлбитим — сэрии тыаһа өссө күүһүрбүт, өстөөх само-
леттара харса суох буомбалыыллар. Туох баар күүспүн мунньунан кэнним диэки
сыылынным. Ол иһэн ротабыт станковай пулеметчига Зинченко аҥар илиитин,
икки атаҕын тоһуттаран сытарын көрбүтүм. Кини биһиги аҕыйах ордубут саллаап-
пыт хайа диэки төннүбүттэрин ыйда. Сотору биир санитары көрсөн, бааспын ба-
айтардым уонна Зинченконы ыйдым.
Тэйиччи муус ортотугар 30—40 саллаат, командирдар бааллара. Олор истэригэр
з*
35