Page 230 - Ульяна Винокурова. Е. П. Жирков Сайдыы суолун солоон...

1 сыһыарыы

билиини ылан, салгыы нуучча уонна аан дойду культуратын
өйдүүр кыахтанар.
Кыра оҕо тэрилтэтигэр иитии программата националь-
най-региональнай компонеҥҥа олоҕурар. Оҕо кыра эрдэҕит-
тэн национальнай эйгэҕэ иитиллэр: сиэри-туому көрөр,
элбэх остуоруйаны, таабырыны, хоһоону билэр, оһуохайы,
норуот ырыатын-тойугун мэлдьи истэр, норуот араас оон-
ньуутун таптыыр, үҥкүүлүү, оһуохайдыы үөрэнэр.
Маҥнайгы кэрдиис оскуолаҕа үөрэнээччи националь-
най культура туһунан өйдөбүлү ылар. Фольклор жанрдарын
араарар, остуоруйаны, сэһэни, үһүйээни сэҥээрэр, ырыаны,
үҥкүүнү, оһуохайы, тойугу, чабырҕаҕы сатыыр. Норуот
киэргэл (декоративнай) уонна ойуулаах оҥоһугун (приклад-
ной искусст во) кытта билсэр.
Иккис кэрдиис оскуола үөрэнээччигэ элбэх сатабылы
иҥэрэр. Оҕо оһуохай этэргэ, тойугу, чабырҕаҕы айан толо-
рорго холонор, саха аһын астыырга, оһуор анньарга, тигэр-
гэ, кыһан оҥорорго үөрэнэр. Норуот уус-уран айымньытын,
ойуулаах оҥоһуктары кытта салгыы билсэр. Сиэри-туому
өйдүүр, национальнай спорт көрүҥнэригэр, атах оонньууту-
гар кыттар.
Үһүс кэрдиис оскуолаҕа үөрэнээччи тута хоһуйар
дьоҕура (импровизация) сайдар, ситэр. Оҕолор олоҥхону
үтүктэллэр, норуот философиятын кытта билсэллэр,
төрүттэрин-уустарын үөрэтэллэр, илии оҥоһугар (ремесло),
булка (промысел) сысталлар.
Төрөөбүт тылы уонна литератураны үөрэтии олоххо ык-
са чугаһыыр. Ыччаты кыра сааһыттан ийэ тыл эйгэтигэр
киллэрэр, уран тылга умсугутар сорук турар, үөрэтии бэйэ
санаатын сатаан этэргэ, тыл баайын толору туһанарга
туһаайыллар. Литература уруоктарыгар уус-уран айымньы
кэрэтин кэрэхсиир, тобуллаҕас толкуйдаах, айар иэйиилээх
киһи иитиллэр.
Төрөөбүт тылын кыайан билбэт оҕолор кылаастарыгар
оскуола быһаарыытынан атын предметтэри бу тылынан
үөрэтэргэ сыыйа көһүү көрүллэр.
Төрөөбүт тылын билбэт оҕо, ону сэргэ атын омук оҕото

218