Page 171 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

= = = = = ........................... „ Хоро нэһилиэгин историята .... - - ---- :

битэ. Ити сыл сааһыгар «Кыһыл маяк» колхозка Д.Д.Томушовскай диэн трактористыын сааскы
ыһыыга сири паардааһыҥна үлэлээбиттэрэ. Кураан сайын кэлбитэ, аһьпга күүскэ түспүтэ. Бурдук
курааннаан үүнүүтэ олох мөлтөх этэ. Үгүс бааһыналар хара буорунан көрөн сыппыттара. Ону ол
диэбэккэ, үүнүүтэ суох бааһыналары арыылаан хаалларбакка туох баарынан хомуйарга бул-
гуччулаах кытаанах ирдэбил туруоруллубута. Елизавета Николаевна II Суотту Молотов аатынан
колхоһугар хайдах үлэлээбиттэрин туһунан маннык ахтар: «Убаҕас биитэр мөлтөхтүк үүммүт
диэн бааһыналары хаалларбат этибит. Гектарыттан центнер да анара үүнүү кэлэр түбэлтэтигэр
олус кичэллээхтик сирийэн хомуттарарбыт. Колхоз салалтата үлэбитин күннээҕи түмүгүн уонна
хаачыстыбатын кытаанахтык хонтуруоллуура».
1943 сыл хомуургаэмиэ Молотов аатынан колхозка үлэлээбитэ. МТС директорын бирикээһинэн
киниэхэ сезон устатыгар «Южнай» комбайнынан 154 гектардаах сир үүнүүтүн хомуйан күҥҥэ
100-түү центнер сиэмэни астатар соругу туруорбуттара. Сиэмэ астааһынын ахсынньыга бүтэрэн
МТС-ка тонной кэлээтин кытта анны трактор өрөмүөнүгэр туруорбуттара.
Елизавета Николаевна 1943-45 сс. Винокуров Афанасий Федорович газогенераторнай тракто-
рыгар сменщиктээбитэ. Урутаан эттэххэ, икки эдэр дьон иллэрин-сүбэлэрин холбоон ыал буол-
буттара, сэрии кэнниттэн элбэх оҕону-урууну төрөппүттэрэ, ор сыллар усталарыгар дьоллоохтук
олорбутгара. Онтон сэрии сылларыгар «Арыылаах», «Балыктаах» колхозтарга иккиэн бииргэ сири
таҥастааһыҥна уонна ыһыы, хомуур үлэлэригэр үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээбиттэрэ.
Е.Н.Ноговицына билигин бочуоттаах сынньаланҥа бэйэтин дьиэтигэр-уотугар Мындаабаҕа
олорор. Кини кэргэнинээн А.Ф.Винокуровтыын аҕыс оҕону көрөн-харайан, дьон онортоон олох
киэнг аартыгар үктэннэрбиттэрэ. Улахан уоллара - Афанасий Афанасьевич Винокуров сааһын
тухары МТС-тан саҕалаан, салгыы РТС, «Сельхозтехника», «Агротехснаб», «Мүрүтехснаб»
системаларыгар суоппарынан, слесарынан үлэлээтэ. Анатолий - учуутал, Илья - тутуу рабочайа .
Иккиэн Өлүөхүмэҕэ олохсуйан олороллор. Светалаах Зоя оҕо тэрилтэтин үлэһиттэрэ, Полина -
экономист идэлээх, Елизавета - иистэнньэн, Виктор - идэтинэн учуутал эрээри техника бары көрүнүн
үчүгэйдик билэр -көрөр. Елизавета Николаевна 16 сиэн тапталлаах эбэлэрэ.

/Д.Андросов, МС, 7.07.1994 с./

Ударник Ноговицына Анна Федоровна

Анна Федоровна Ноговицына Хоро нэһилиэгиттэн Майаҕастан трактористары бэлэмниир Курска
ынырыллыбыта. Массыына-трактор станцията оччоттон Мындаабаҕа баар буолан, кини маннайгы
трактордар Мүрүгэ сири хайдах танастаан бааһына онороллорун, бурдук буолар сиэмэни ыһал-
ларын, күһүн үүнүүнү хомуйалларын истэн буолбакка, чахчы илэ-бааччы хараҕынан көрөн билэрэ.
Биир үксүн ол иһин буолуо, оройуон атын нэһилиэктэриттэн кэлитэлээбит тыа сирин кыргыттарын
курдук, олус толлубатаҕа, наһаа дьулайбатаҕа. Биир ыйдаах курс биллибэккэ бүппүтэ. Аннаны
Макеев Семен Прокопьевич диэн трактористка сменщигынан аныыр туһунан МТС директорын
195 №-дээх бирикээһэ атырдьах ыйын 21 күнүгэр тахсыбыта. Онтон саҕалаан кини «Кыһыл
агроном» колхозка сиэмэ быһыытыгар, устунан ыкса күһүҥҥэ диэри молотилканан сиэмэни
астатыыга илиитин араарбакка үлэлээбитэ. Ити дьыл киниэхэ дьулуурдаах үлэтин, тракторы өрө-
мүөннээһиҥҥэ үрдүк көрдөрүүтүн иһин, Өктөөп революциятын өрөгөйдөөх бырааһынньыгын
чиэһигэр МТС директорын махтала биллэриллибитэ, ударник аата иҥэриллибитэ.
1942-1943 сс. Анна Федоровна эмиэ Хоро нэһилиэгэр Крылов Роман Андреевич ЧТЗ тракторыгар
сменщигынан ананан, «Кыһыл агроном», «Хатыҥ сыһыы» колхозтар бааһыналарыгар үлэлээн,
идэтигэр улам сыстан испитэ, опыттаах механизатортан тракторы көрүү-истии ньымаларын баһы-
лаабыта.
1944 сыл саас муус устар 12 күнүгэр кинини МТС салалтата эппиэттээх үлэҕэ анаабыта -
Хоро тракторнай биригээдэтигэр биригэдьиирдиир буолбута. Бу-туһугар олус улахан суолталаах,
кытаанах ыйытыктаах, ыарахан сорудах этэ. Ол саҕана Хоро тракторнай биригээдэтэ оройуоҥҥа
биир саамай улахан кээмэйдээх үлэнэн түөрт колхоһу хабара. Биригээдэ түөрт трактордара икки

167