Page 176 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

= = = = = = = Дойдум - Уус-Алдан Хорою ......... .................................................

Мин ити кэмнгэ «Кыһыл маяк» колхозка комсомольскай тэрилтэ секретарынан үлэлиирим.
Председателим Анна Петровна Бурцева: «Бу электричествоны тыа сиригэр колхозтаах бааһынайга
киллэрии биһиги оройуоммутугар олох сана бачыым, онон ол сана дьыаланы эһиги комсомоллар
ылсан үлэлээтэххитинэ табыллар. Бу үлэни бас-көс билэн үлэлээн олоххо киллэрдэххитинэ кол­
хозтаах масса махталын, баһыыбатын ылыаххыт, хайа уонна райкомолга маннык үлэлээхпит
диэн отчуоттуургутугар да үчүгэй буолуо», - диэн этэн санаран кэбистэ. Хайыахпыный, Анна
Петровна тылын төрүкүттэн да истэ уонна толоро үөрэммит киһи буоллаҕым дии. Инньэ гынан
ыччаттарбын, комсомолецтарбын мунньан улахан мунньах тэрийдибит. Колхоз бөһүөлэгин элек-
тричестволааһыны бүүс бүтүннүүтүн бэйэбит илиибитигэр ылан, бас-кос билэн үлэлииргэ биир
санаанан, үөрүүнэн уураахтаатыбыт. 1948 сыл саас муус устар ыйга Орто-Сурт үөһээ сиһиттэн
остуолба маһын кэрдэн таһыы үлэтэ саҕаланна. Оҕус, ат көлөнөн ыччаттар күргүөмнээх үлэҕэ
ырыа-тойук аргыстаах күүстээх үлэ аҕыйах хонукка үлэлэнэн бүппүтэ. Манна «Маяк» колхоз
бастыҥ ыччаттара тон маһы тосту тардыах айылаах доруобай сытыы-хотуу, хорсун уолаттар
Петр Находкин, Захар Рожин, Иннокентий Бурцев, Василий, Роман Иванович Бурцевтар, Иван
Иванович II, Егор Васильевич Бурцев о.д.а. кырдьык да үлэни үлэлиэх, сырыыны сылдьыах ыччат­
тар этилэр. Ол кэмнэ Уус-Алданнааҕы ЫБСЛКС райкомун бастакы секретара Абрам Васильевич
Аммосов этэ. Кини биһиэхэ чаастатык сылдьара, сүбэлиирэ, мунньахтарбытыгар кытгыыны
ылара.
Күһүнүгэр онтон кэлэн бараммыт остуолбаларбытын эриэннээн, баҕаналарын буорун хаһан,
туруортаан кэбистибит. Ол күһүн сэтинньигэ Ильич лаампата «Воробьев» ыалларыгар аан бастаан
киирэн, үөрүү-көтүү, сөҕүү-махтайыы буолбута. Уоту киллэрии үлэтигэр оччотооҕуга биир да
кырдьаҕас колхозтааҕы кытыннарбатахпыт. Ол иһин колхозтаахтартан улахан махталы, баһыы-
баны ылбыппыт, райкомол отчуоттуур докладын тексигэр киирбиппит. Ол архивка арааһа баар
буолуо. Итинтэн эр ыламмыт, нөҥүө сылыгар, МТС локомотивыттан, МТС салалтатын сөбүлэ-
һиннэрэн, аны «Мындаабаҕа» олорор сүөһү иитиитин үлэһиттэрин үс дьиэлэригэр уонна улахан
типовой хотонугар, остуолба кэрдэн киллэрэн туруораммыт, эмиэ электрическэй уоттаабыппыт.
Ол эрээри электростанциялар кыра кыамталаах буоланнар, электрическэй уоту үлэ барбат кэмигэр,
киэһэттэн киэһэ сырдатыныыга эрэ биэрэллэрэ. Ол даҕаны кыраһыын, чүмэчи кэмчи кэмигэр
киһи хараҕын саатырдар сырдык уот, тыа колхозтаах бааһынайдарын улаханнык абыраабыта,
сүргэлэрин көтөхпүтэ. Анна Петровна сүбэтэ олоххо киирбитэ.

1940 сыллаах комсомольскай тэрилтэ,
«Кыһыл маяк» колхоһун секретари Н.А. Орлов
ахтыыны оцордум. 1990 сыл ыам ыйын 4 күнэ. Чарац.

Үлэ ветерана Парасковья Ивановна Бурцева

Парасковья Ивановна Бурцева-Орлова 1920 сыллаахха Хоро нэһилиэгэр «Илин Бырдьа» үрэҕэр
төрөөбүтэ. Кини аҕата Иван Дмитриевич Орлов, ийэтэ Александра Акимовна Орлова-Бурцева
оччотооҕуга бэйэлэрин кыанан олорор ыал ахсааныгар киирэллэрэ. Парасковья 16 саастаах кыыс
1936 сыллаахха ити үрэххэ тэриллибит «Бэс-Ой» диэн тыа хаһаайыстыбаннай артыалыгар
чилиэнинэн киирбитэ. Кэлин бу артыал «Кыһыл маяк» колхоз буолбута. Кини бу колхозка кии-
риэҕиттэн колхоз хонуутун үлэтигэр эр дьону кытта сайынын от охсон, кыһынын от-мас тиэнэн
тэҥҥэ үлэлэспитэ. Ааспыт алдьархайдаах сэрии ыар сүтүгүн билбэтэх биир да советскай кэргэн
суох буолуо. Оннооҕор биһиги ыраах Саха сирин дьоно хас биирдиибит ол ынырык сэрииттэн ыар
сүтүктэммитэ.
Парасковья Ивановналаах дьиэлэрин иһиттэн фроҥна 6 чэгиэн чэбдик, бөдөҥ-садаҥ эр бэртэрин
атаарбыттара. Ол иһигэр Парасковья бииргэ төрөбүт убайдарын Семен, Михаил I, сурдьуларын
Михаил II, Егор Орловтары, бэйэтин кэргэнин Гаврил Семенович Тролуковы, бииргэ төрөөбүт
эдьиийин кэргэнэ Егор Никандрович Копырины сэриигэ атаарбыттара. Олортон сурдьа Михаил II
сэрииттэн төннөн кэлэн Свердловскайга собуокка үлэлии сылдьан нуучча кэргэннэнэн онно олох-

172