Page 11 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

кыра оҕону бэйэтигэр ылан олордубут. Онон иитэр киһитэ 16
буолбут. Кинилэри эргэ барыахтарыгар, ойох ылыахтарыгар
диэри 20 сыл наар мундунан ииппит. Бу дьон ойох ылан, эргэ
тахсан эрэ баран киниттэн арахсыбыттар.
Бары аймахтарыгар тууну, ардьаны оҥорон биэрэр эбит.
Оҕолору балыктыырга, туһахтыырга, айалыырга, тиргэлииргэ
үөрэппит. Биир да аймаҕын атааннаабат, олус уруумсах, үчүгэй
сыһыаннаах киһи эбит. Эргэ баран, ойох ылан арахсыбыт иип-
пит оҕолоругар сороххо ынах биэрэн, сороххо сылгы биэрэн
ыыталаабыт. Ол иһин аймахтара, ииппит оҕолоро киниэхэ
махталлара сүр улахан буолбут. Ивановтар ону саастарын туха-
ры кэпсээн-сэһэн оҥостубуттар.
Өр кэмҥэ уһуннук бас билэн олорбут сирдэринэн Кэлэ-
димэ алаас арҕаа баһыгар Маттаҕа диэн ааттаах сир буолар.
Ити сиргэ икки туруору балаҕан туттан, Сэргэлээхтэр уонна
Көскөөлөр олорбуттар. Кэнники ити сиргэ кинилэр сиэннэрэ
хаалдьык муннуктаах нууччалыы дьиэлэри туттан олорбут-
тара. Иккис олорбут сирдэринэн Кэлэдимэ алаас хоту өттү-
гэр баар Бараха Үҥкүрэ диэн ааттанар дириҥ уулаах алаас
аҥаардаах сир баар. Бараха диэн былыргы аатырбыт ойуун
аатынан ааттаммыт сир. Онно балаҕан уонна ампаар дьиэ
туттан олорбуттар. Көскөөттөн уонна Кэннинэн Сэргэлээхтэн
үөскээбит-төрөөбүт сиэн элбэх. Кэлэдимэ диэн аат бу алааска
былыр улахан удаҕан (удаҕан дьахтар) аата иҥмитэ үһү. Дьиҥ
былыргы аата атын дииллэрэ.
Бу - революция быдан иннинэ төрөөбүт-үөскээбит дьон.
Кинилэр бары от оттоон, сүөһү-сылгы ииттэн уонна бултаан,
балыктаан, бурдук ыһан олорбуттара. Ынах сүөһүнү хайалара
да балачча ииттэллэрэ. Бурдук ыһар бааһыналара дьиэлэрин
таһыгар баара. Алаастарын, үҥкүрдэрин үрдүгэр тыаҕа эмиэ
бурдук ыһар солооһуннардаах этилэрэ. Кэнники ону барытын
холкуос ылбыта.
Бу икки салаа Ивановтар - Көскөө уонна Кэннинэн Сэргэ-
лээх Ивановтар - өйдөрүн-санааларын, бэйэ-бэйэлэригэр
хардарыта сыһыаннарынан тутулуктанан салаллаллара, май-
гыларын революция иннинээҕи олохторо, үгэстэрэ салайара.
Төһө эмэ өргө диэри оннук этэ. Холобур, Кэннинэн Сэргэлээх
- Охонооһой, Миичикэ, Бүөтүр хаһан даҕаны - кыһын буоллун,
сайын буоллун - куруук бииргэ кыстыыллара, бииргэ сайы-
лыыллара, кыстык хотонноро биир этэ. Сүөһүлэрин бииргэ
көрөллөрө, кыһын хотоҥҥо отторун бииргэ сииллэрэ, сайын
отторун бииргэ оттууллара. Кинилэр бииргэ төрөөбүт инилэрэ
9