Page 12 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

Мэхээлэ өлбүтүн кэннэ, кини уолун Баһылайы абаҕата Охоноо-
һой мин аҕам дьиэтигэр көтөҕөн киллэрэн муостаҕа түһэрби-
тин адьас ыраастык өйдүүбүн. Арааһа дьиибэргээбитим бэрдэ
бэрт буолуо. Ол Баһылайдыын мин Кэлэдимэ алааска бииргэ
бодоруһан тэҥҥэ улааппыппыт. Олус эйэлээх этибит.
Охонооһой икки уоллаах этэ, Тимофей уонна Баһылай
диэн. Баһылай 16 саастааҕар сөтөл буолан өлбүтэ. Кэлэдимэ-
ҕэ дьиэлэрин кэннигэр бабаарына кытыытыгар көмүллүбүтэ,
уҥуох туппуттара. Тимофей хоту сылдьан сураҕа суох сүппүтэ.
Мин кинини 1966 дуу 1967 дуу сыллаахха Дьокуускайга өрүс
арыытыгар оттуу сырыттаҕына көрсүбүтүм. Кини миигин
Дүпсүҥҥэ үһүс кылааска үөрэппитэ, учууталым. Охонооһой
ойоҕо Ааныка диэн этэ. Кини, бадаҕа 1935 сыллаахха этэ, сөтөл
ыарыыттан өлбүтэ. Кэлэдимэ алаас хоту халдьаайытыгар
сыыр үрдүгэр көмүллүбүтэ. Уола Түмэппий киһи быһыытынан
сымнаҕас киһи этэ. Үөрэнээччи оҕолор сымнаҕаһын уонна
үчүгэйдик үөрэтэрин иһин олус сөбүлүүр учууталлара этэ.
Кини кэргэннэммэтэҕэ, оҕо суох. Кэнники наһаа иһэр-аһыыр
буолбут этэ. Ол гынан баран айылҕаттан ылбыт сиэрин-майгы-
тын төрүт ыһыктыбатаҕа, билиитэ-көрүүтэ тылыгар-өһүгэр,
көстөр сигилитэ, сүрүн толкуйа мэлдьи баара.
Биирдэ Дьокуускай куоракка олохтоох Варвара Попо­
ва диэн эмээхсиҥҥэ хотуттан кэлэн түспүт. Онно эппит:
«Этим-хааным ыараата, наһаа ыарытыйар буоллум. Арааһа
дойдубун, аймахтарбын буллахпына сатаныыһыкпын быһыы-
лаах», - диэбит. Онуоха Варвара эмээхсин эппит: «Эс, дойдугар,
аймахтаргар сылдьыбатаҕыҥ, билсибэтэҕиҥ ырааппыта бэрт.
Хата абааһы көрүөхтэрэ, иһэргин-аһыыргын сөбүлүөхтэрэ суо-
ҕа. Сылдьа үөрэммит сиргэр сылдьарыҥ ордук ини», - диэбит.
Ону истэн баран: «Арааһа, кырдьык, сөпкө эттиҥ быһыылаах»,
- диэн баран хоту төннүбүтэ үһү. Онон сүтэн турар.
Кини аҕата Охонооһой иккиһин кэргэннэммэтэҕэ.
Охонооһой икки быраата Миичикэ уонна Бүөтүр кэргэннэм-
миттэрин бэркэ өйдүүбүн. Кэлэдимэҕэ дьиэлэригэр олорон
биирдэрэ саас, биирдэрэ сайын кэргэннэммиттэрэ. Ол эрээ-
ри сыла тус-туспа этэ. Миичик кэргэнэ - Кэтириис, Бүөтүр
кэргэнэ Бараскыабыйа диэн иккиэн да сымнаҕас дьахталлар
этилэрэ. Мин ийэм Аана кинилэрдиин дьүөгэлии этилэрэ. Чу-
гас ыаллыы олорон хардары-таары сылдьыһаллара, кэпсэ-
тиилэрэ үксэ сүөһү, иис, оҕо-уруу олохторун туһунан буолара.
Киһини аһаппакка эрэ таһаарбат этилэрэ, оҕолорго буспут эти
окко суулаан кэһиилииллэрэ. Аҕам кинилэри кытта ыаллыы
10