Page 126 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

Кинигэни, хаһыаты атын дьон курдук иһигэр аахпакка, доб-
дугураччы ааҕа сытар буолааччы. Ол кэмҥэ улаханнык айдааран,
мэниктээн аралдьытар табыллыбата. Мөҕүллүбүтүҥ таһынан
эмиэ бэрт уһуннук өйдөтүү лекциятын истиэххин уонна ону өй-
дөөбөт буоллаххына, сурунан ылыахтааҕыҥ туһунан ыйыыны
ылыаххын сөбө.
Ол да буоллар, Уйбаныаптарга сайын Тиит Арыыттан бэли-
сэпиэтинэн тиийэн төһө эмэ уһуннук хонор-өрүүр, уолаттары
кытары моҕотойдоон хара тыаны кэтэр, Арҕаа үрэххэ оттуу да
барсар этибит. Эдьиийбит Араппыас наһаа сымнаҕас майгылаах
этэ. Эбэбит Мааппа кинилэргэ олорон орто дойдуттан барбыта.
Эбэбитинээн дуобаттыырга уган биэрбитин сиэбэккэ, атыннык
хаамтаххына, дуобаккын ылан силлээн баран бэйэтигэр уурунан
кэбиһэрэ. Былааһыктыын аһары мэниктээтэхпитинэ тайаҕынан
дьарыйталааччы, орон анныгар куотан киирдэхпинэ, тайаҕынан
үлтү булкуйан таһаарааччы. Ол аайы биһиги күлэн кыччы-
гынаһыы бөҕө буолааччыбыт. Эбэбитин тайаҕынан орон аннын
булкуйтараарыбыт соруйан даҕаны мэниктиир этибит. Биһиэхэ
көрүдьүөһэ сүр этэ.
Уйбаныаптарга биири олус дьиибэргиир этим. Ньукулай бы-
раабылатынан чааскыга хаһан даҕаны чэйи толору куппаттар
этэ. Ол оҕолор итиигэ буһуохтара диэн сэрэнииттэн буолара. Биир
да уһуктаах быһах, кыптыый суох буолара. Ньукулай барытын
төбөлөрүн быһан, мүлүрүччү аалан кэбиспит буолааччы. Кини
дьиэ таһынааҕы тутуулара даҕаны атын ыаллартан адьас ураты
этилэр. Ампаара, булууһа, үүт уурар умуһаҕа барыта биир кэк-
кэнэн кэчигирэһэн тураллара. Булуус үрдүнээҕи хоспох холомо
курдук суптугур быһыылааҕа, эркинэ сиэрдийэлэри кэккэлэтэн
оҥоһуллубут, онно синньигэс титириктэри туора саайталаан ба­
ран буорунан сыбаан кэбиспит этилэр. Үүт умуһаҕын үрдүгэр суо-
лахтаах баҕаналары туруортаан баран, эмиэ сиэрдийэлэри симэн
эркиннэммит дьоп-дьоҕус хоспохтооҕо. Үрдэ даҥнааҕа, онно тэл-
гэһэ отун курдук сып-сымнаҕас ньассыын от үүнэрэ. Сэриилэһэ
оонньуурга Ньукулай, Араппыас эбэтэр эбэбит көрбөттөрүгэр ол
үрдүгэр тахсан сытар олус бэрт этэ.
Тохсуһу бүтэрэр сааспар Былааһыктыын дьиэ үрдүгэр тахса
сылдьан эргэ чымадааннарга кинигэ бөҕө хаалана сылдьарын
булбуппут. Онно урут наһаа сөбүлээн ааҕар Суорун Омоллоон хо-
муйан оҥорбут, таһыгар саха кура ойуулаах «Саха фольклора»
диэн кинигэтэ, ону таһынан урут хаһан даҕаны көрбөтөх үһүйээн-
нэрим, номохторум хомуурунньуктара хаалана сыталлара. Ньуку-
лай ити кинигэлэрин кимиэхэ да тыыттарбат, хараҕын харатын
124