Page 6 - Дуендун

АЛЕКСАНДР ПУШКИН (1799-1837) АЙЫМНЬЫЛАРЫТТАН

Нуучча литературатын уһулуччулаах генийэ А.С. Пушкин литература бары жанрыгар
айан-суруйан хаалларбыта. Кини үрдүк айар талаанынан дириҥ философскай өйүнэн-санаатынан,
нуучча баай тылын уоҕун, сүмэһинин дэгиттэрдик баһылаан, литературнай тыл нуорматын
олохтообутунан, нуучча литературатын аан дойду таһымыгар таһаарбытынан
Россияҕа тэҥнээҕэ суох. Кырдьык, Пушкин тапталга муҥутах киһи буолбатах этэ.
Биһиги Алампабыт курдук тапталга биир дьахтары үрдүк идеал оҥостон сүгүрүйбэтэҕэ.
Кини тапталга идеала сүүстэн биири сыымайдыыр курдук далааһыннааҕа.
Ол гынан баран, кини тапталын лирикатыгар содур быһыы, таҕылы тарҕатыы курдук,
«орон поэзиятын» сыыһа-буора сыстыбат. Хас биирдии анабыл хоһооннор кэрэҕэ, үрдүккэ,
ырааска талаһар, дириҥ иэйиинэн сыдьаайар ураты күүстээхтэр. Ол иһин көлүөнэттэн көлүөнэ
өйүн-санаатын долгута саҥалыы тыыннанар, өлбөт-сүппэт, өлбөөдүйбэт күүстэнэр.

ПОЭТ КУТУН ТУППУТ КУОЛАРЫГАР АНАБЫЛЛАРА

ФОНТАН ЛЮБВИ ТАПТАЛ ФОНТАНА

Фонтан любви, фонтан живой! Таптал фонтана, тыыннаах фонтан,
Принес я в дар тебе две розы. Кэллим роза бэлэхтээри,
Люблю немолчный говор твой Эн уостубат уорааҥҥын таптаан
И поэтические слезы. Иэйэр имэҥи билбэхтээри.
Твоя серебряная пыль Ыһар көмүс ирбинньигиҥ
Меня кропит росою хладной: Аҕыыр сөрүүн сиигинэн:
Ах, лейся, лейся, ключ отрадный! Чулум-чалым тохто туой, эн,
Журчи, журчи свою мне быль... Миэхэ ааспыт кэмэлдьигин.
Фонтан любви, фонтан печальный! Таптал фонтана, курас санньыарга
И я твой мрамор вопрошал: Ньыгыл тааскар булан аахтым
Хвалу стране прочел я дальной; Аан дойдуга хайҕал тылгар
Но о Марии ты молчал... Марияны ахтыбаккын.
Светило бледное гарема! Гарем сырдыыр суһума!
И здесь ужель забвенно ты? Умнулуннуҥ дуо, номнуо?
Или Мария и Зарема Биитэр Мария дуу, Зарема
Одни счастливые мечты? Дьоллоох ыра буолан хонуо?
4