Page 155 - Майаҕатта Бэрт Хара

СЭТТИС КӨСТҮҮ

(Ити курдук Майаҕатта Бэрт Хара балаҕанын, ампаарын туттар. Бастакы хаар түһэн
кыыдамныырын сажана, сир ийэ тон:он эрдэҕинэ оноҕостоох ох саатын,
батыйатын иилинэн Дыгыҥҥа тиийэр. Байаттыман өрүс уступ болуотунан устан
Дыгын тойон Сахсарыма күөл кыстыкка тахсан олорор ураһаларын
көрбүтүнэн чуо тиийэр. Дыгын чаҕардара
Майаҕаттаны көрөөт дьиэ аанын аһан, олбох ууран тоһуйаллар).

Майаҕатта (Батыйатын сиргэ таннары аннъан, ол угун үрдүгэр олорор): Дыгын то­
йон ынырбыт илдьиккин истэн, сир тоҥуута кэллим. Туохха туһулаан ыҥырбыккыный, истэ-
бин. Кыыс Хаҥа алааспыттан тахсан истэхпинэ, айаным суолун эргииригэр биир боотур атын
күөнүнэн кэлэн түсүһэн көрдө, туох иилиһиннэ диэн садьыйбытым, ол киһи аттары майдары
охтон эрэрэ баара. Ол ат бу эн сэргэҕэр бааллан турар эбит дни. Хайаларын ыыппыт буол-
лаххыный?
Дыгын тойон: Майаҕатта Бэрт Хара үтүө ыалдьытым буол. Ити Хардаҕастай Мэргэн
оонньообут дьүһүнэ, алы гын. Бу кэмнэргэ улаханнык ханна да барбакка бугуһуйа сылдьар
кэмэ. Эн тускунан алаас-алаас уҥуортан истэммин ыҥыртартым. Араас атын урдустар эмискэ-
эмискэ кэлэн сэриинэн түһээри соруналлар, онно эрдэттэн ити боотур уолаттары үөрэттэрэ-
бин, онно эн кыаххын, уоххун истэммин, бу иннибэр да олороргун көрөммүн, мин сэрииһит-
тэрбэр кыттыһыаҥ дуо диэн этээри ыҥырбытым, куйах биэриэм, сэрии сэбинэн хааччыйыам.
Чаҕар кыргыттаар, уохтаах кымыста ыалдьыппытыгар киллэриҥ эрэ. Сыалаах эттэ, бөдөҥ
собото бэлэмнээҥ.
Майаҕатта: Дыгын тойон, мин Кыыс Хаҥа алааһыгар, тоҕус сааспар диэри Эбэ-
рикээн эмээхсин ийэбэр соһуллан улааппыт киһи, элбэх киһини кытта алтыспатах,
сэргэстэспэтэх уоламмын. Сөбүлүүр дьарыгым булт уонна балыктааһын. Онтон атынтга суу-
дайбаппын, үөрдэһэр дьоҥҥо-сэргэҕэ таласпаппын даҕаны. Айылҕа тугу анаабытынан сыл­
дьар көнөбүн. Хара тыа аарыма кыылларын күрэстэһэн суоһарыахпын сои, айыы киһитигэр
хаһан да батастамматаҕым, үҥүүлэммэтэҕим. Мин сэрииһит буолбатахпын. Эн уолаттарыҥ,
бука үчүгэй уолаттар буоллахтара, аны сайын Кыыс Хаҥа кэрэ туонатыгар кэлэҥҥит ыһыах
ыһан күрэстэһэн көрүөҕүҥ. Онно бастыҥ баардаах, тутуһар уолаттар да кэлиэхтэрэ. Ааттаах
улуус бөҕөстөрө. Дьэ, онно эн уолаттарыҥ тутуһан-хабыһан көрдүннэр. Хайдаҕый?
Дыгын Тойон: Ээ, дьэ хата бу бэрт ыҥырыыгын ылына иһиттим. Аны сайын ыһыахтыы
тиийиэҕим. Бэйэм мадьыны, күүстээх сүүрүк боотурдарбын илдьэ (илии тутуһаллар, Майа-
ҕатта тахсар).
Нохоо, Хардаҕастай Мэргэн, кэл эрэ! Тугу бараҥҥын, урут-хойут түһүөлүү сылдьаҕын?
Хол дойдуга холооннооххун булбакка, улуу дойдуга утарылаһары булан охсуһумуна, дьэ, бу
Майаҕатта Бэрт Хараны булан аат-суол ыытаары буола сылдьаҕын (кыыһырар). Эчи, бөдөҥө
да сүр эбит, арҕахтаах эһэ курдук сүгүллэҥнээн түһэн. Арааһа, кырдьык алыс аатырар, ор-
дук сураҕырар буолан бу уолбун кытта күрэс былдьаһа сырыттаҕа. Убайдаргын ыҥырталаа
(уолаттар утуу-субуу киирэллэр). Бу Майаҕатта Бэрт Хара диэн киһи көстөр көрүҥнүүн даҕа-
ны, сыаналаан көрдөххө майгынныын-суобастыын, көрсүөтэ-сэмэйэ даҕаны, кэпсэтэн, сэһэр-
гэһэн көрдөххө өйдүүн-санаалыын даҕаны ситэ үчүгэй киһи быһыылаах. Онон кини дьөһөгөй-
төн төлкөлөөх, айыыһыттап аналлаах киһи эбит. Онон, оҕолорум, кэнэҕэһин кэнэҕэс даҕаны
кэлэр суолугар кэнтик уурар буолаайаҕыт, хайа эмэ албаһынан дуу, күүһүнэн көмөлөөн дуу,
өлөрөн-сүтэрэн кэбистэххитинэ айыыһыт аҕабытыгар айыы буолуоҕа, иэйэхсит хотуҥҥа эн-
диэ буолуоҕа. Ол кэриэтэ ааттаһан ас аһаттахха, көрдөһөн күндү туруордахха, өйө үөрдэҕинэ,
сүрэҕэ өһүлүннэҕинэ, санаата табылыннаҕына, үлүгэр кэлэн үтүрүйэн, үрүҥ сирэй киртийэрэ
кэллэҕинэ үчүгэй өйөбүл буолуо. Онтон атыны санаамаҥ! (Дыгын тахсан барар).
Хардаҕастай Мэргэн: Аҕабыт тойон оҕонньор, түөһэйээри гыммыт дии быһыыта. Ити
киһиттэн куттаннаҕа үһү. Дьэ, нокоолор, аны сайын баран күрэс былдьаһан ити Майаҕатта
Бэрт Хара сураҕырбыт аатын-суолун биһиги ылыахтаахпыт Дыгыннар. Онон, билиҥҥэттэн
оноҕоскутун, батыйаҕытын бэлэмнэниҥ.