Page 157 - Майаҕатта Бэрт Хара

Дьэ, быйыл ыһыахха Дыгын Тойон уолаттарын илдьэ кэлэр диир. Дьэ, күрэстэһии бөҕө
буолсу. Арааһа онно сирин көрө бардаҕа буолуо. Бэйэтэ эмиэ бэлэмнэнэн алааһын буурдуу
сылдьара дуу...
Майаҕатта: Ийээ, мин кэллим. Ээ, ити ыһыах тэрийэр сирбин көрүтэлээн кэллим. Ийээ
өйдүүгүн, били биир сайын хоту Дьааҥыттан тоҥустар үһүө буолан, өссө Кыбый-Тыбый диэн
удаҕаннаах кэлэн барбыттарын?..
Эбэрикээн эмээхсин: Оо, дьэ. Өйдөөн бөҕө... Сүрдээх киэптээх дьон кэлэн барбыттара.
Аны санаатахха...
Майаҕатта: Эмиэ көрүлүү-оонньуу кэллибит диэбиттэрэ. 12 табалаахтар этэ дии. Ону
ол табаларын Кыыс Хаҥа устатын баайбыппыт, табалары туос оҥостон кылыйбыппыт ээ...
(күлэр). Ол оннук табанан туостанан 8 биэрэстэлээх уһун Кыыс Хаҥа эбэни 12-тэ эрэ ойбуп-
пут. Онно ол биир ойуубар ыстанан эрдэхпинэ удаҕаннара атаҕым анныгар үөнү бырахпыта.
Онно уордайбыппар Кыбый-Тыбый удаҕаннара кыыран, атахпар силлээн, силис үөнүн чуп-
чуруйан ылбыта уонна бэйэтэ өлөн түспүтэ. Онуоха ол боотурдара куттанан куотан хаалбыт-
тара. Дыгын ыһыахтыы кэллэҕинэ, ону-маны быһыыламмат ини (күлэр).
Эбэрикээн эмээхсин: Ээ, дьэ туох диэн эттэҥий, оттон Дыгын тойон төһө да суостаннар
син суобастаах дииллэр. Онон оннук-маннык оҥорбот ини.

ОНУС КӨСТҮҮ

(Кыыс Хака кэрэ туонатыгар тоҕуоруспут ыһыах дьоно, Дыгын тойон боотурдара,
чаҕардара көстөллөр. Байааттыман күүстээх боотур доҕотторун кытта ыһыах үгэнэ...)

Майаҕатта: Күндү мааны ыалдьыттарым Дыгын Тойон, аһаан-сиэн иһиҥ. Дьэ, бэрт бөҕө
боотур уолаттардаах эбиккин. Бэрт. Аны билигин Далла Мэндэ (оҕунан ытыы күрэҕэ) күрэс-
тэһиэххэйиҥ. Боотур уолаттарыҥ хайдахтарый? Мантан тэйиччи соҕус икки булгунньахтаах
сиргэ баран, үгэс быһыытынан ыалдьыт дьон эһиги бастаан ытыаххыт. Дьэ, хайабыт ол бул-
гунньах тиитин лабаатын тоһута ытар эбит. Биир бастыҥ охчуккун бэлэмнээ.
Дыгын Тойон: Дьэ, бэрт ыһыаҕы тэрийдиҥ, Майаҕатта. Боотур уолаттарым астыныы
бөҕө. Быыппастар былчыҥнара күүрэ сылдьыбытын, бууттарын этэ ньамырыы сылдьыбы-
тын хамсатан сүүрүү-көтүү бэрдэ. Дьэ, ас-үөл да мааны. Аны күһүн улахан кыыспын Бүлүү
баайын уолугар кэргэн биэрэр уруута буолуохтаах. Онно дьэ бөҕөс атыыра мустар буолуох-
таах. Онно эйигин ыкырабын, Майаҕатта. Дьэ, онно кэлэн, атын улуус күүстээхтэрин кытта
илии тутуһан, буурдаан, ыстаҥалаан кыырайан көрдөрүөҥ этэ буоллаҕа.
Майаҕатта: Мин улуус улахаттарын кытта оонньоон уохтарын харатыам дии санаабап-
пын, күдэн күүстээхтэри кытары күрсэн күөннэрин ылыам дии санаабаппын, халыан улуус
хатаннарын кытары хатыһан хардыыларын ситиэм дии санаабаппын, ол эрээри үтүө тылгын
ылынан көрүөм. Уруу үс хонук иннинэ тиийиэм.
Дыгын тойон: Дьэ, бэркэ эттиҥ. Аны күһүн кэлэргин энчи эрэнэбин (чорооннорго кы-
мыс аҕалан биэрэллэр). Уохтаах кымыс дьырылаан киирэрэ үчүгэйин. Эдэр сэнэх сааспын са-
натар. Дыыгыныы сылдьар былчыҥнардаах уол оҕо. Буутум этэ ситэн, сиһим этэ ситэн эмиэ
биир боотур буола сылдьыбыттааҕым. Бу ыһыахтар ол кэми санаталлар. Дьэ, үтүө быйаҥнаах
сайын буолсу, от да үүнүүһү. Хороҕор муостаахпыт, сыспай сиэллээхпит мантан сайын үчү-
гэйдик күөх оту уобалаатаҕына үрүҥ ас да дэлэйиэ этэ.
Майаҕатта: Оннук ээ... Айылҕабыт барахсан үтүө алгыһы истэн, көрдөһүүбүтүн, махта-
ныыбытын ылыннар күөх сирэм сайын сатыылыа этэ. Дыгын тойон оол, талахтар кэннилэри-
гэр үс аарыма тииттэрим тураллар. Кэнэҕэһин ол тииттэрбин кэлэн көрүөхтэрэ...

(Кыыс Хаҥа хаартыскаларынан видеослайд).