Page 57 - Майаҕатта Бэрт Хара

.МЛ11ЛҔЛТТА БЭРТ ХАРА.

тэн ыла улам-улам үчүгэй буолан, устунан өрүһү быһа эрдэн туоруур үһү. Ол бул­
атахтанан хаалбыт. туур күөллэриттэн бастыҥнарын «Тойон
Бу оҕо уонун туоларыгар уҥуоҕунан Мүрү», «Хотун Төҥүлү» диэн ааттаабыт,
оччотооҕу улахан дьоннооҕор улахан ол бэйэтэ олорор сирин «Кыыс Хана»
буолбут. Үрдүнэн үрүҥ чыычааҕы көтүп- диэн ааттаабыт.
пэт, аннынан күүдээх кутуйаҕы аһарбат Майаҕатта дьэ ол курдук сураҕыран
буолбут. Онтон сааһын туолан, буутун этэ олорорун саамай күнүн саҕана, Лиэнэ өрүс
буһан, сиһин этэ ситэн, ытык этэ ыадайан, иһигэр Тыгын диэн Хаҥалас төрдө, баайы-
күүстээх көрүҥнэммит, атахтаах быһыйа нан даҕаны, ыччатынан даҕаны, бэйэтэ
буолбут. Икки атахтаах кини иннин быһа уҥуоҕа да улаханынан, күүһүнэн-уоҕунан
хаампат буолбут. даҕаны, оччотооҕу саха аймаҕар барыла-
Оччотооҕу кэмҥэ ол-бу улуус ааттаах- рыгар даҕаны тойоннорун-баһылыктарын
тара, бөҕөлөрө ханна улахан бөҕө киһи курдук аатыран олорбута дииллэр. Бу Ты­
үөскээбитин истэн-сураан кэлэннэр, кыа- гын киэнэ улахан уола Ханыл Хара аттаах
йан-хотон, өлөрөн-өһөрөн бардахтарына, Хардаҕастай Мэргэн диэн киһи баар үһү.
оччоҕо эрэ ааттара аатырар, сурахтара су- Бу киһи иннин эмиэ туох да икки атахтаах
раҕырар дьон буолаллара үһү. Ол быһыы- быһа барбат киһитэ буолбут.
тынан Майаҕаттаны атын улуус ааттаах Онон хол дойдуга холооннооҕун булан
бөҕөлөрө өлөрөөрү, аатын ылан, сураҕын холоһумуна, улуу дойдуга утарылаһары
сууйан, үтүө ааты бэйэлэригэр ылаары, булан охсуһумуна, күннээн-күөнтээн сыл-
бэркэ сураан-чуҥнаан көрө-көрө дьула- дьан, дьэ бу Майаҕатта албан аатын ис-
йан-тумнан, саһан сылдьаллара үһү. тэн, алдьатан аатын ылан киирээри, үтүө
Майаҕатта бэйэтэ атын улуустар аатын истэн, өлөрөн өрөгөйүн ылан кии­
дьоһуннаах бөҕөлөрүгэр ааттаан бардаҕы- рээри, ол Ханыл Хара атын миинэн, өлөр-
на, иһэр сибиэнин билэн, атахтара тии- сүүгэ туттар үчүгэй сэптэрин сэбилэнэн
йиэҕинэн куотан эрэ биэрэллэрэ үһү. Он- тахсыбыт. Дьэ били олорор сиригэр Кыыс
нук куоппут бөҕөлөрү, бэркэ өһүөннээн, Хана иһигэр кэлэн киирбитэ, өлүү бол-
эккирэтэн, сылгылаан өлөртөөн кэбис- дьохтоох, үлүгэр быалаах диэбит курдук,
пэтэ үһү. Үптэрин-астарын, сүөһүлэрин арай сүрдээх улахан муҥур тиит саҕа
даҕаны ордук алдьатан уоран-былдьаан үрдүк, сыарҕалаах от курдук улахан, кэтит
ылбат эбитэ үһү. көҕүстээх киһи сүрдээх улахан тымтайы
Онон дьэ уу харахтаах утары көр- сүгэн баран, сыһыыны ортотунан хааман
бөккө, уон тарбахтаах олус ууммакка, бэрийэн эрэрин көрбүт. Хардаҕастай Мэр­
аҥардастыы аатыран, соҕотоҕун сураҕы- гэн: «Аата, баҕадьы тоҕо баҕас улаханай,
ран олорбут. Саамай таптыыр, туохтан да бу улаханы көрө-көрө күүстээх буолуо
ордук дьарыгырар идэтэ булт эбитэ үһү. диэн куттанан аатырдар эбит буоллах-
Туох арааһынай халлаан көтөрүн эгэлгэ- тара, уонна хайа кини тыа мөкү киһитэ
тин, сүүрэр атахтаах булт эгэлгэтин, уу туох бөрүкү үһү, охсуһан эрэйдэниэхтээ-
балыгын эгэлгэтин бултуура үһү. Бэйэтэ ҕэр баран ат күөнүнэн түҥнэри көтүтэн
олорор «Хана» диэн ааттаах сиргэ дьиэ- ааһыахха. Оччоҕо атын улуус ааттаахтара
лээх. Онтон «Мүрү» диэн сир түөрт көс, Хардаҕастай Мэргэн обургу Майаҕатта
онно баран кустаан кэлэр үһү, хоппо кур- Бөҕөнү суолга баҕа курдук дэлби үктэтэн
дук улахан тымтайдаах, ону толору хаа- ааспыт үһү диэн кэпсэттэхтэринэ, мин
лаан баран сүгэн кэлэр үһү уонна кини диэтэх киһи аатым алые да арбайыах этэ»
дьиэтиттэн «Төнүлү» диэн күөл биэс көс, диэн санаабыт. Санаан баран, Ханыл Хара
онно баран туунан-ардьааҕынан балык- атын күүскэ кымньыылаан баран, тэһии-
таан эмиэ били тымтайынан сүгэн кэлэр нин били баран эрэр киһи диэки салайбы-
үһү. Уонна хара тыа булдун өрүс арҕаа та, ат баар-суох күүһүнэн ыстанан тиийэн
эҥээрин тыатыттан тахсан бултуур үһү. күөнүнэн киһини көхсүгэр түспүт. Онуоха
Сайын өрүһү туорууругар, дүлүҥнэри Майаҕатта сүһүөҕэ да бокус гынан хам-
кэккэлэтэн, болуот оҥостон баран, онон саан көрбөтөх, аттаах киһини илиитин