Page 59 - Майаҕатта Бэрт Хара

„МЛНАҔАТТА БЭРТ ХАРА.

диэри куттаммыттар-дьулайбыттар, ол сиигинэн түбэһэр гына, үөһэттэн таҥнары
эрээри илдьиттэрин эппиттэр: «Дьэ тойон дайбаан түһэрбит. Майаҕатта хайыы-үйэ-
убайбыат, Майаҕаттаа, эйиэхэ илдьиккэ ҕэ халбарыс гынан биэрбит. Ол да гын-
кэллибит, биһиги аар тойон аҕабыт, аан нар чороонун кураанахтаан чугас турар
кырдьаҕаспыт Тыгын оҕонньор бу эн киһиэхэ туттарбыт. Уонна сиргэ таҥнары
аҕыс иилээх-саҕалаах аан ийэ дойдуҥ ар- аспыт батыйатын сулбу тардан ылбыт,
ҕаатыгар, эн кэп суоруҥ, кэп малааныҥ Хардаҕастай Мэргэн диэки утары көрөн
кэккэтигэр кэлэн, тохтоон дугуйданан баран эппит: «Дьэ эһи миигин өлөрөөрү,
олорор. Онно эйигин ыҥыртарар. Үтүө үрүҥ тыыммар өстөнөн, хааллараары хара
быраатым, үөскүүр ыччатым, бука диэн тыыммар хараастан кэлбит дьон эбиккит.
кэлэн миэхэ күүлэйдээн, сылдьан, амтан- Ону мин билбэккэ сылдьар эбиппин ээ.
наах аста аһаан, кэскиллээх тылла кэпсэ- Дьэ эрэ үгүстэн үгүс охтуоҕа, өлөрсөн
тэн бардын диир, сүдү бараан дьүһүнүн да көрүөх, аҕыйахтан аҕыйах охтуоҕа,
көрдөрдүн, хаан дьаҕаан сэбэрэтин ха- алдьатыһан да көрүөх, кырыктаах үөрүү
рахтаттын диир». Дьэ онуоха Майаҕатта кыайыыта биллин, суо булай батас сор-
үтүөнү эттигит диэн үөрбэтэх, куһаҕаны гута биллин!». Били икки ардыгар Тыгын
эттигит диэн курутуйбатах, кинилэри кы- уолаттара, бөҕөстөрө бэртэрэ биллэриккэ
тары кэрэхсээн кэпсэтэ барбатах, хайдах түспүт, үтүөлэрэ үтэххэ түспүт, талыыла-
аһаабытын курдук аһыы олорбут. ра таһырдьа ыстаммыт, быһыйдара бы-
Илдьит эппит дьон иэстэрин төлөөбүт раан диэки былдьаспыт. Ол икки ардыгар
курдук тахсан ураһаларыгар барбыттар. Тыгын кырдьаҕас туран, Майаҕатта этэр
Иккис күнүгэр күн ортотун саҕана Тыгын тылын бүтүүтүгэр иилэ хабан ылан, ин-
уолаттара көрбүттэрэ, арай Майаҕатта нигэр туран, сүһүөҕүнэн сүгүрүйэ, хоол-
дьиэтин диэкиттэн батастаах саадаҕын дьугунан хоҥкуйа, ааттаһа-көрдөһө тур-
иилиммитинэн, кырыктаах үнүүтүн кы- бут: «Үтүө быраатым, үөскүүр ыччатым,
быммытынан, ньир муос саатын туппу- Майаҕатта Бөҕө, тохтоо, болҕой, кыыһыр-
тунан, супту хааман суодайан иһэр эбит. быккын кыраайга кыйдаа, уордайбыккын
Ону көрөөт, Тыгын оҕонньор дьаһалынан, омукка уһуутаа. Мин эйигин өлөрөөрү
дьиэ аанын аһан, олбох ууран тоһуйбут- үрүҥ тыыҥҥар өстөнөн кэлбэтэҕим, хаал­
тар. Майаҕатта ураһа иһигэр киирэн ба­ лараары хара тыыҥҥар хараастан кэлбэ-
ран, били кинилэр дүлүҥ маска уурбут тэҕим. Үтүө дьүһүҥҥүн көрөөрү, кэрэ
олбохторугар олорботох, батыйатын сир- тылгын кэпсэтээри кэлбитим, ити уйгуга
гэ таҥнары анньан баран, ол угун үрдү- үөскээбит оҕо оонньообута олус холуон,
гэр олорбут. Тыгын уолаттара, бөҕөстөрө, үүккэ үөскээбит оҕо үтэн-анньан көрүөх
кырдьык аттыгар турбута буолан баран, буолта үлүгэри оҥоро сыста. Онон мэни-
сонун тэллэҕэ сиргэ налыйбытыттан үк- ги кытары мэккиһимэ, акаарыны кыта-
тээбиттэр, улахан чорооҥҥо били кыл- ры аахсыма, кырдьык даҕаны, сураххын
лаах кымыс бэлэмнэнэн турарын аҕалан истэн баран, ханныгы эмэ хайгыыллара
көтөхтөрөн кээспиттэрин Майаҕатта, буолуо, оччугуйу эмэ дьадаҥы сураҕыр-
ымсыырбыт курдук, ылан омордуталаан, даллара буолуо, майгытыттан бардалаан,
арыылары-кыллары тоҕо аспыт курдук барбах киһи буоллаҕына, баҕар, малытан
уулаан, көхсүн тыаһа тиҥиргээн эрдэҕинэ, да кэбиһиэм дии санаабытым кырдьык.
Хардаҕастай Мэргэн кэнниттэн кэлэн, сы- Онтукам баара үтүө дьүһүҥҥүн көрөн
тыы-кылыс батыйатынан, моонньун хаба үөрдүм, бэккин билэммин биһирээтим. Бу
ортотунан көрөн баран, туора дайбаан маннык киһи хайаан даҕаны Одун хаан-
кууһуннарбыт. тан оҥоһуулаах, Чыҥыс хаантан дьылҕа-
Майаҕатта бу икки ардыгар, били ула­ лаах, улууһу ууһатар, нэһилиэги тэнитэр
хан чороонноох кымыһын иһэн бүтэрэн кэскиллээх киһи буолуоҥ. Аны эн диэки
эрэрэ, иһэрин кубулуппакка аллара хап- илиибин көтөхпөт ээхпин этэбин, туора-
тас гынан биэрбит. Ол икки ардыгар Хар- ны оҥорбот тылбын биэрэбин. Онон эн
даҕастай Мэргэн төхтүрүйэн, төбөтүн биһиги аны хара күлүкпүтүн быһа хаам-

57