Page 60 - Майаҕатта Бэрт Хара
P. 60
ДОАИАҔЛТТА ЬЭР Г ХАРА
сыахпыт суоҕа, аҕалыы-уоллуу курдук, Тыгын кырдьаҕас: «Билигин киэһэ буолла,
ини-бии курдук буолуох, атын сиртэн утуйан туран баран, сарсын күннүктээн
алдьархай бөҕө ааҥныыра кэллэҕинэ ай- оонньуохпут»,— диэбитигэр сөбүлэммит.
махтаһар буолуохпут, кырыы сиргэ кыай- Онон уурайан, Майаҕатта өлөртөр-
тарарбыт кэллэҕинэ кыһансар буолуох бүт сылгытын этин илдьэ дьиэтигэр бар-
пут. Олор, уурай, амтаннаах аста аһаа, быт. Тыгын кырдьаҕас киэһэ дьонун,
кэскиллээх тылла кэпсэтиэх, оҕо киһи уолаттарын мунньан баран эппит: «Бу
быһыытынан оонньоон көрдөр, эдэр киһи Майаҕатта диэн киһи костер көрүҥнүүн
быһыытынан идэҕин көрдөр». Онтон Ты- даҕаны, сыаналаан көрдөххө майгылыын
гын Майаҕаттаны уоһуттан уураабыт, даҕаны, көрсүөтэ-сэмэйэ даҕаны, кэпсэ-
сүүһүгтэн сыллаабыт. тэн-сэһэргэһэн көрдөххө өйдүүн-санаа-
Майаҕатта дьэ кырдьык уордайбыта лыын даҕаны ситэ үчүгэй киһи быһыы-
уҕарыйан, күүркэйбитэ көнньүөрэн, Ты- лаах. Онон кини дьөһөгөйтөн төлкөлөөх,
гын кырдьаҕаһы кытары уураһан-сыл- айыыһыттан аналлаах киһи буоллаҕа. Ол
лаһан баран, олбохтоох ороҥҥо дьэ оло- быһыытынан, хайа эмэ албаһынан дуу,
рон, амтаннаах аһы дьэ аһаан, кэскиллээх күүһүнэн көмөлөөн дуу, өлөрөн-сүтэрэн
тылы дьэ кэпсэппит. Били икки арды- кэбистэххэ, айыыһыт аҕабытыгар айыы
гар Тыгын уолаттара көрбүттэрэ, ураһа буолуо, дьөһөгөй тойоҥҥо төрүөт буолуо,
таһыгар Майаҕатта кураахтаах саатын иэйэхсит хотуҥҥа эндиэ буолуо. Онон
өйөннөрөн кээспит. Бу сааны көрөн ба оҕолорум кэнники, кэнэҕэс даҕаны, кэлэр
ран сыаналаабыттар: «Бу саанан хайа да суолугар кэнтик уурар буолаайаҕыт. Ол
бэйэлээх икки илиилээх кыайан аҥытан, кэриэтэ ааттаһан ас аһаттахха, көрдөһөн
тардан ытыа суох. Сааттан атын, туспа күндү туруордахха, өйө үөрдэҕинэ, сүрэҕэ
оҥоһуулаах саа эбит. Бу маны кини дьо- өһүлүннэҕинэ, санаата табылыннаҕына,
ну дьулатаары оҥостон илдьэ сырыттаҕа, үлүгэр кэлэн үтүрүйэн, үрүҥ сирэй кир-
оннооҕор биһи аҕабыт Тыгын саата ман- тийэрэ кэллэҕинэ, үчүгэй өйөбүл буолуо.
нык буолбатах». Дьэ Тыгын оҕонньор Алдьархай бөҕө кэлэн ааҥнаатаҕына, ал-
Майаҕатта аатьҥар дьоһуннаах сылгыны бан аат алдьанара кэллэҕинэ, алыс абы-
өлөртөрөн, дьоһуннаах иһит кымыһа ту- раллаах киһи буолуо. Онтон атыны санаа-
руоран күндүлээбит, аһаппыт-сиэппит. Ол маҥ. Дьэ бүгүн кини мин көрдөһүүбүн
кэнниттэн дьэ: «Үтүө ыччатым Майаҕатта далла мэндэйэн көрдөрдө уонна оҕолор-
миэхэ даллата мэндэйэн көрдөр»,— диэ- гуттан далла мэндэйэрин көрдөр диэтэ,
бит. Онуоха Майаҕатта таһырдьа тахсан, ону мин аккаастыырым сатамматыттан
били уолаттар көрөн дьулайбыт, бэркиһээ- сассын буоллун диэтим буолан баран, эһи-
бит, сымыйарҕаабыт даҕаны сааларын ги хайаҕыт даҕаны кини ыппытын курдук
ылбыт, сулумах кустук оҕу ууран баран, ытаргыт суох. Биитэр атыннык даҕаны
илин диэки ыйан көрдөрбүт, биир күөрэ- оонньоон кини оонньуутугар үктэһэргит
гэй чыычаах балай эрэ ыраах сиргэ, үөһэ суох, онон эрдэ турар элэгэ буолуохпут,
ыллаан дьирибинии турарын. «Ол чыы- хойут утуйар хоһооно буолуохпут. Ол кэ
чааҕы ытабын»,— диэн баран, сүрдээх риэтэ судургу, эрэйэ-буруйа суох, хомо-
томороон модьу сааны нөҥүө кулгаах хоһута суох, бу түүн аан дойдубутугар,
тааһыгар диэри иэмэх курдук төгүрүччү иэримэ дьиэбитигэр баран хаалыаҕыҥ,
тардан баран ыһыктан кээспит. Эрбэҕин ураһаҕыт туоһун унуоргу өттүн көтүрсэн,
тыаһа сүрдээх улаханнык тас гына түспүт, хастаан ылыҥ, Майаҕатта дьиэтин диэки
саатын тыаһа ньиргийэ түспүт, оҕун тыаһа өттүн бүтүннүү туруоран кэбиһиҥ. Баҕар,
иһиирэн хаалбыт, чыычаах түүтэ эрэ үрэл сарсыарда, ураһабыт суоҕун эмискэччи
гынан хаалбыт. көрөн, эккирэтэн муокастыы сылдьыа».
Дьэ ол кэнниттэн Майаҕатта Тыгын Онуоха эдэр тойонноро Хардаҕастай
кырдьаҕаска эппит: «Аны эн оҕолоруҥ, Мэргэн аҕатын тылын алыс сөбүлээбит.
бука, үчүгэй оҕолор буоллахтара буолуо. Көлөһүн тахсыар диэри, унуоҕа хамсыар
Миэхэ оонньотоҥнун көрдөр». Онуоха диэри үөрбүт. Ураһаларын унуоргу өт-
58
