Page 66 - Майаҕатта Бэрт Хара

>1АЙЛҔАТТА БЭРТ ХАРА

3. БЭРТ ХАРА БОРОҔОН УЛУУҺУН ТӨРДҮТТЭН КЭПСЭЭН

Маҥнайгы чааһа

XV үйэ ортотун диэки бириэмэ- наатаҕына— турар» диэн,
ҕэ Бороҕон сиригэр, Мүрү диэн сиргэ кини ону истэр эбит.
олорбута Лөгөй Тойон диэн улуу баай Итинтэн Майытыгас
киһи, ол киһиэхэ ынах ыаччынан олор­ ийэтигэр эппитэ:
бута хас да сыл Дурбан диэн бэрт ула- — Ийээ, бар эрэ, икки
хан, күүстээх-күдэхтээх дьахтар баара. силиргэхтээх титириктэ
Ол дьахтары Лөгөй Тойон хос ойох ту- киллэрэн кулу,— диэн.
тара, онтон төрүөбүтэ хойут Бэрт Хара Онуоха эмээхсин
аатырбыт уол. Кини бэрт кыратыттан тыаттан тахсан, икки ти-
олус бөдөҥ, холус, уһун уҥуохтаах оҕо тириги силистэри ньыл-
этэ, онон кинини аат биэртэр Майытыгас бырыта тардан ылан, му-
диэн. Кини тоҕус сааһыгар дылы хаамы- таан, уһуктарын тоһутан
мына босхоҥ олоорто. баран киллэрэн биэрдэ
Лөгөй Тойон ойоҕо Күнүкэ эмээхсин, уолугар. Онон ылан бат- Местников
эригэр күнүүлээн Дурбаны үүрэн кэбис- тыктанан Майытыгас Андрей Гаврилъевич
питэ, хас да сыллаах хамнаһыгар биир сыырын дабайан тахсан — Өндөрөй суруксут
ынаҕы биэрбиттэр, Дурбан ол ынаҕын дьиэтигэр кэллэ. Онтон (1883-1948) —
Бороҕон улууһун
көлүйэн, босхоҥ уолун тиэйэн барбыта, ыла Майытыгас туран
суруксута
ол баран Хаҥа диэн, хойут Бэрт Ууһа хааман баарта.
Мөһүннъүкүөп,
нэһилиэк сиригэр кэлбитэ. Ол сир илин Онтон ыла балыгы,
Хабырылла суруксут
хоту тоҕойугар Кыһыл Сыыр диэн миэс- кыылы-сүөлү да бултуур
диэн ааттарынан
тэҕэ, Кыһыл Сыыр үрдүтэр, сайын алла- буолан истэ. Уон икки саа- норуокка
раа хонуутугар олохсуйбута. һын туоллаҕына улахана киэҥник биллэр
Ол бириэмэҕэ сэргэ Мүрүгэ, Хатыҥ биир саһаан буолта үһү.
Сыһыы диэн сирдэргэ олорбута Тарбыах Ыалыгар Тарбыах Тиискэ үлэлээн, мае
Тиис диэн биир улуу баай, ол киһиэхэ кэрдэн, от охсон киһини иннигэр түһэр-
Дурбан үлэлээн-хамсаан, уоллаах бэйэтэ бэт буолла, онтон ас-таҥас таһан ийэлээх
иитиллэн олорбута. бэйэтэ иитиллэн аһаан олордулар. Кини
Майытыгас уол тоҕус сааһын туолла- балыгы куйуурдаан элбэхтик бултуур
ҕын дьыл, күһүн сайылыктарыттан кыс- буолта. Хаҥаттан арҕаа түөрт биэрэс-
тыктарыгар Кыһыл Сыырга көһөөрү, тэ сиргэ Түөкэһэй диэн тыымпыга ку-
Дурбан уолун ынаҕар тиэйэн тартарбыта, йуурдуура үһү. Онно куйуурун былаан-
ынаҕы сыырга кыайан таһаарбатаҕа. былаан баран, манчаарыта (3) уһуллан
Онуоха бэйэтэ эбии тардыһа сатаан ба­ тахсыбыт буоллаҕына уурайан, куйуурун
ран, эмиэ кыайбатаҕа. Онтон эмээхсин балыктары сүгэн ийэтигэр аҕалан биэрэн
кэмиринэн саҥарбыта: баран: «Ийээ, санным биллэ!»— диэ-
— Уус босхоҥ бачча сааскар дылы тэҕинэ кыра муунха эһэрэ буолар элбэх
саатар атаххар турбат буолан, муҥнаан- балык буолара үһү. Онтон сааһын ситэн
сордоон эрдэҕин, буу боһоҕо! (1) — диэн. барбытын кэннэ киниттэн тайах, таба,
Майытыгас, былыргы киһи быһыы- эһэ, бөрө да куоппат буолан барбыттара.
тынан сототугар кыра быһыччалаах этэ, Тайаҕы атаҕынан ситэн, үҥүүтүнэн көх-
ону кыыныттан устан ылан ийэтин сото- сүн хараҕынан тобулу үөлэн, бүтэйдии
тун бөтөҕөтүн хайа аста, онтон хаан су- сүгэн дьиэтигэр аҕалара үһү. Кини бэйэ-
буруйа түстэ, ону ытыһынан сотон ылан тигэр сылгыта суоҕунан, эбэтэр дэби-
икки тобугун аҕыныахтанна. гис ат уйбат буолан аты аттаммыта бил-
Итини кини оҥорбута, былыр хоһоон либэт, сааһыгар сатыы сылдьыбыт киһи.
баар этэ «дуолан (2) киһи тобугун хаан- Кыһыҥҥы бириэмэҕэ арҕаа эҥээргэ, хоту

64