Page 81 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

тэ-кэпсэтэ олорон эрэ табах тартыбыт. Үчүгэй баҕайы күн буолар
чинчилэннэ. Уу-чуумпу. Арай аттыбытыгар снаряд кэлэн түстэ.
Хаһаах уола туох да саҥата суох тиэрэ баран түстэ. «Хайдах буол-
ла?» дии санаан, тобуктаан туран өн өйөн көрбүтүм: кыра оскуолак
уу дьулайыгар түспүт, киһибит тыла суох барда. Өллөҕө ол. Оттон
биһиги иккиэн аттыгар ыга олорбут дьон ордон хааллыбыт.
Бэһис түбэлтэ. Ыраах өрүс ууга килэйэн көһүннэ. Билэр дьоммуг
«Днепр» дэстилэр. Өрүстэн быдан ыраах да истэхпитинэ сэрии тыаһа
кулгааххын дөйүтэр, сир ньиргийэн олорор этэ. Чугастааҕы ойуур, сэп-
пэрээктэр, мастар умайан күүдэпчилэнэллэр. Сорох мастар хара бу-
руо буолан хороһон тураллар. От-мас бүтүннүү умайан хоруонан көрө
сыгаллар. Буруо аһыы сьгга муннугар саба биэрэр. Тыынарга ыараха-
на сүрдээх. Тула өгтүҥ барьгга күп-күөх буруо «Мүнүүтэ да тохтобула
суох - иннибит диэки!» - диэн хамаанда дуораһыйар. Ол икки ар-
дыгар хантан да кэлбитгэрэ биллибэт, немец бомбардировщиктара та-
раадыһан кэлэн, хара буомбалары саккыраппьггынан бардылар. Эмиэ
үөгү-хаһыы, алүү-сүтүү, алдьаныы-кээһэнии. Ити кэмҥэ халлдан ха-
ранаран барда, салгынтан саба түһүү уурайда, ол да буоллар кирбиит-
тэн угарсыы олус күүстээх этэ. Буулдьа биир кэм ыйылаан одороро.
Бөҕөршгүнэ сытар линиялартан немецлэр пулеметунан, автоматынан
ытыылара харанарбытын кэннэ тохтооботоҕо. Өстоөх салгыниа ыйа-
нан турар ракетатын сырдыгар көрдөхпүнэ, иннибэр кураанах траншея
сытара көһүннэ, онно сыыллан истэхпинэ ханас илиим тоҥолоҕун
бууддьа тоҕо көтөн ааста. Дьолго чугаспар санитардар бааллара түбэһэ
кэлэн бэрэбээскилии оҕустулар, хааным барарын тохтоттулар уонна
хаамтаран, санчааска илтилэр. Бааспын ыраастдатылар, сиэткэ курдук
тимири тутан бэрэбээскилээн бадан, байыаннай госпиталга ыыттььлар.
Бу 1943 сыл атырдьах ыйын 15 күнүнээҕи кыргыһыы иһин
элбэх киһини наҕараадаҕа түһэрбиттэрэ. Олор истэригэр миигин
«Слава» орден 111-с степенигэр түһэрбиттэрин туһунан госпиталга
эмтэнэ сытан истибитим.
Госпиталга кинини өр кэм устатыгар кичэйэн эмтээбитгэрэ.
Фронтан тэйиччи баар хас да госпиталларга салгыы эмтэммитэ. Кини
ханас илиитэ такыччы оһон барбьҥа. 1943 сыл сштынньы 1 күнүгэр
2475 №-дээх байыаннай госпитшь анал комиссиятынан Иннокентий
Поликарпович Черноградскай салгыы сэриигэ сылдыф кыаҕа суоҕу-
нан, байыаннай учуогган уһуллубута. Кини салгыы өссө да уһуннук
эмтэнэн баран, 1944 сыл сааһыгар төрөөбүт Өнөрүгэр өр да өр айан-
наан, эргийэн кэлбитэ. Ити кэмҥэ сэриитгэн эргиллии аҕыйах этэ.
Иннокентий Поликарпович сэрииттэн эргиллэн кэлиитигэр
77