Page 112 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

НАЙАХЫ нэһилиэгэ

суруйарын олох өйдөөбөппүн. Таайым сэрииттэн эргиллибэтэҕэ. Ханна көмүллэ да
сытарын билбэппит. Оннук сураҕа суох сүппүтэ. Сабаҕалааһынынан Ильмень күөлгэ
кыргыһыыга өлбүт курдук. Билигин даҕаны таайбын санаатахпына, хараастан ылабын
уонна ханна көмүс унуоҕа сытарын билиэхпин баҕарабын.
Сэрии сытьтарыгар эбэбэр көмөлөһөн ньирэй тутар этим. Бааһынаттан хомуллубут
сиэмэ ыһыллыбытын хомуйууга дьүөгэбинээн Назарова Маайыстыын (Готовцева Ма-
рия Михайловна, Баатаҕай) уонна 5-6 оҕо буолан үлэлиирбит. Улахан чабычахха хо-
муйтараллара уонна ыйаан тутатлара. Кутуйах хасааһын буллахпытына үөрэр этибит,
тоҕо диэтэххэ, чабычах туола охсон дьиэбитигэр барарбыт.
Сут-кураан бөҕөтө буолбутугар, 1943-46 сылларга Эрбэһиҥҥэ дьааһыла аһыллыбы-
та. Онно оҕолору мунньан хааһы сиэтэллэрэ. Убайым Бааска онно сылдьыбыта. Эһэм
кыра да буоллар бааһына оҥостон сиэмэ ыһар уонна хортуоска олордор сирдээх этэ.
Онон биһиги наһаа аччыктаабатахпыт. Оннук чааһынайга сиэмэ ыһар көҥүллэнэр этэ.
Ити саҕана «Чапаев» диэн холкуос тэриллибитэ. 1948 сыллаахха Чараҥайга оскуолаҕа
үөрэнэ киирбитим. 4 кылааһы бүтэрэн баран, эбэлээх эһэбин ахтаммын, Эрбэһиҥҥэ
төттөрү кэлбитим. Ол саҕана дьонум аны Эрбэһиҥҥэ көһөн тиийбиттэрэ.
Найахыттан «Кыһыл Буксуур» холкуос уолун, Охлопков Миитэрэйи кытта 1963 сыл-
лаахтан билсэн, ыал буолабыт. Утуу-субуу түөрт кыыс оҕолонон иллээхтик олорон
иһэн, кэргэним быарынан ыалдьан эпэрээссийэ кэнниттэн ыарахан ыарыыттан олох-
тон туоруур.
1952 сылтан 1994 сылга диэри «Коммунизм» холкуоска, «Дүпсүн» уонна «Найахы»
сопхуостарга 42 сыл ыанньыксытынан үлэлээбитим. Ыарахан, кирдээх үлэ диэбэк-
кэ, туох кыалларынан, тулуурбунан, дьулуурбунан, күүстээх санаабын киллэрэн биир
дьахтар санныгар сүктэриллибит үлэни толорон, билигин оҕолорум, сиэннэрим, хос
сиэннэрим үөрүүлэринэн бочуоттаах сынньалаҥҥа олоробун.
Наҕараадаларым: «Коммунистическай үлэ ударнига» (1976), «Үлэ бэтэрээнэ» (1982),
«Сүөһү көрүүтүн 1 кылаастаах маастара» (1983, 1984), Тыа хаһаайыстыбатын министер-
ствотын Бочуотунай Грамотата (1985), Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыатын хаһаайыстыба-
тын Бочуоттаах бэтэрээнэ (2018), үбүлүөйүнэй мэтээллэр, холкуос, сопхуос, нэһилиэк,
оройуон салалтатыттан элбэх ахсааннаах махтат суруктар, Бочуотунай грамотатар.

Олунньу, 2020 с.

Решетникова Лидия Кирсановна
Мин 1944 сыллаахха кулун тутар 8 күнүгэр күн сирин көр-
бүтүм. Баттым Люба 1946 сыллаахха кулун тутар 7 к., Варя
1947 сыллаахха олунньу 22 к. төрөөбүттэрэ. Ийэбит оҕолоноо-
ру 1948 с. суох буолбута. Аҕам Решетников Кирсан Николае-
вич — 1936 с.т., Суотту, сэрии, үлэ бэтэрээнэ, ударник. Хан-
нык да үлэҕэ наар бастыҥнар ахсааннарыгар сылдьыбыта. 1941
сыллаахха сэриигэ барбыта, икки сыл разведчигынан, П-с раз-
рядтаах пулеметчигынан сылдьыбыт. 1941 сыл бүтүүтэ ыарахан-
нык бааһыран, 3-с группатаах инбэлиит буолан кэлбитэ. Госпи-
тальга сытан, докумуонун уордаран кэлбит. Дойдутугар төннөн
кэлээт да үлэ үөһүгэр түспүт. Туох баар үлэҕэ барытыгар үлэ-
лээбитэ. Васильева Мария Алексеевнаны кэргэн ылбыта.
Балтыбын Любаны аҕам тастыҥ балта Наталья иитэ ылбыта, Варяны аҕам быраа-
та ииппитэ. Мин аҕабын кытта сылдьыбытым. Аҕам ийэтэ баара. Эбэм олус чэнчис,
мөлтөхтүк көрөр буолан, миигин сирдьит оҥостон илдьэ сылдьара. Дьиэбитигэр кэл-
лэҕинэ, иһит, таҥас сууйтарара, куобах тириитин имиттэрэрэ. Биир ынахпытын үүрэн
аҕаларым. Аҕам быраатыгар өргөдиэри олорбуппут. Аҕам наар үлэлии барара, сайынын

108