Page 114 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

НАЙАХЫ нэһилиэгэ

Найахыга икки этээстээх оскуола оҥоһуллар буолбута. Миигин онно биир кыһын
устата мас кэрдиитигэр уонна таһыытыгар үлэлэппиттэрэ.
Найахы сэттэ кылаастаах оскуолатыгар физкультура учуутала суох буолан, туох да
үөрэҕэ суох киһини 1961-1963 сылларга ыҥыран ылан физкультура учууталынан үлэ-
лэппиттэрэ. Ол үлэлиир сылларбар нэһилиэк сэбиэтин депутатынан талбыттара, сэ-
биэт сэкирэтээрэ уоппускаҕа бардаҕына, кинини солбуйан үлэлиирим. Ити курдук
үлэлии-хамсыы сььлдьан, 24 сааспар ыал буолбутум уонна ити сайын 1963 сыллаахха
аармыйаҕа сулууспаҕа ыҥырыллыбытым. Үс сыл ытык иэспин толорон, 1966 сыллаах-
ха сулууспам бүтэн дойдубар эргиллибитим. Аармыйаҕа сулууспалыы сььтдьан, Улуу
Кыайыы 20 сылыгар үбүлүөйүнэй мэтээлинэн наҕараадаламмытым. Мин өссө Найахы
оскуолатыгар үлэлии сылдьан, 1962 сыл коммунистическай партия кэккэтигэр киирби-
тим. Онон сулууспам кэмигэр саллааттар ортолоругар соҕотох коммунист этим, элбэхтэ
политотделга мунньахтарга сылдьарым, саллааттар ортолоругар аптарытыаттаах этим.
Аармыйаттан кэлэн баран, холкуоспар салгыы үлэлээн барбытым, онтон 1968-1972
сылларга «Коммунизм» холкуоска хонуу биригэдьииринэн, 1972-1974 сылларга ыара-
хан үлэни механизациялааһыҥҥа механигынан үлэлээбитим. Ити сылларга биһиги
холкуоспутугар баар фермаларга сүөһү иитиитин ыарахан үлэтэ барыта кэриэтэ ме-
ханизацияламмыта. Холкуос бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ В.А. Готовцев элбэх
саҥа хотоннору туттарбыта уонна барыларын механизациялатан испитэ. Онно «Сель-
хозтехника» үлэһиттэрэ дуогабарынан үлэлииллэрэ. Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн биһиги
холкуоспутугар ферма үлэтэ толору механизацияламмыт буолан, семинардар, уопут
атастаһыытара буолан, элбэх дьон кэлэн хотоннорбутугар сылдьаллара. Сопхуостар
тэриллиилэрин саҕана «Коммунизм» холкуос (биһиги холкуос 1974 сыл сопхуос буо-
лан, «Дүпсүн» сопхуос отделениета буолбуппут) Россияттан көһөрүллэ сылдьар Кыһыл
Знамянан наҕараадаламмыта. Бу элбэх киһи өр сыллаах сыралаах үлэлэрин түмүгэ этэ.
Мин, билигин сааһыран олорон, ол үлэлэргэ кыттыспыппынан, үтүө суобастаахтык
үлэлээбиппинэн киэн тутта саныыбын.
Сопхуос дирекциятын көҕүлээһининэн 1980 сыллаахха Чыла диэн сиргэ оскуо-
ла үөрэнээччилэригэр анаан үлэ-сынньалаҥ лааҕыра тэриллибитэ. Мин, ити сылтан
Найахы орто оскуолатыгар производственнай үөрэхтээһин учууталынан ананан үлэлии
сылдьар киһи, лааҕыр салайааччыта буолбутум. Лааҕыр тутуутун ити сайын бүтэрбип-
пит, оҕолору оттооһуҥҥа үөрэтэн, бастыҥ хаачыстыбалаах оту оттоон өрөспүүбүлүкэҕэ
бастааммыт массыына уонна тыраахтар фондаларын ылаттаабыппыт. Миэхэ бэйэбэр
обкомолтан наҕараада анаммыт сурахтааҕа да, илиибэр туппатаҕым.
Оскуолабар үлэлии сырыттахпына, 1982 сььлтан «Найахы» сопхуос тэриллибитэ,
онон төттөрү кэлэммин «инженер по охране труда» диэн дуоһунаска үлэлээбитим. Ити
үлэлии сььлдьан, Москваҕа үлэм тосхолунан биир ыйдаах кууруска үөрэнэн, үөрэхпин
туйгун сыанаҕа туттаран, кыһыл дипломнаах кэлбитим уонна тыа хаһаайыстыбатыгар
реформалар баран сопхуос эстиэр диэри үлэлээбитим.
Найахы нэһилиэгэр олорбутум тухары тустаах үлэм таһынан, нэһилиэк культур-
най-сырдатар олоҕор актыыбынайдык кыттарым. Ол курдук, Найахы хора тэриллиэ-
ҕиттэн, Бүтүн Россиятааҕы хору көрүү кыттыылааҕа буолан, лауреат үрдүк аата сурулла
сььлдьар диплому, «Хор бэтэрээнэ» сибидиэтэлистибэни туппутум. «Нэһилиэккэ тыа
хаһаайыстыбатын сайдыытыгар киллэрбит кььлаатын иһин» анал бэлиэнэн, «Пятилет-
ка ударнига» бэлиэнэн, элбэх Бочуотунай грамотанан, Махтал суруктарынан наҕараа-
даламмытым.
Биһиги, сэрии кэминээҕи көлүөнэ дьон, бары даҕаны борбуйбутун көтөҕөөт, быар
куустан олорботохпут, үөһэ ахтыбытым курдук, оҕо сааспытыттан улахан дьоннуун
тэҥҥэ үлэлээн, кэлин, үксүбүт ыал-күүс буолан, олоҕу салҕаан, күн бүгүн сааһыр-
дыбыт. Биһиги аҕаларбыт уоттаах сэриигэ, ийэлэрбит тыылга эйэлээх олох туһугар
сэриилэспиттэрин, тугунан да кэмнэммэт ыар үлэни үлэлээбиттэрин чахчы өйдөөн-са-

110