Page 266 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

ТҮҮЛЭЭХ нэһилиэгэ

Биһиги нэһилиэктэн сэриигэ бастакы хомуур 1942 сыллаахха буолбута. Барааччыла-
ры атаарыы дьон уйулҕатын хамсатыыта оҕолор өйдөрүгэр-санааларыгар иҥэн хаалта.
Онтон ыла оонньуур оҕо саас ааспыта. Сэрии сылларыгар, ол да кэнниттэн, хонуу үлэ-
тэ барыта илиинэн толоруллар буолан, оҕо дьоҥҥо олус ыарахана. Ол да үрдүнэн ким
да үлэттэн аккаастанар-куотунар диэни билбэт этэ. Бука бары эйэлээх баҕайытык үлэ-
лээн сылдьыбыппыт. Бадаҕа, миэхэ бэйэбэр үлэҕэ эппиэтинэстээхтик сыһыаннаһыы
ол саҕаттан иитиллибитэ.
Мин 1946-47 үөрэх дьылыгар сэттис кылааһы бүтэрбитим. Онтон ыраата баран
үөрэнэр кыах суох буолан, холкуоска Арҕаа Төбө ферматыгар бороон көрбүтүм.
1948-49 үөрэх сылыттан Мүрү орто оскуолатыгар үөрэнэн, 1952 саас бүтэрэн, сал-
гыы Дьокуускайдааҕы учительскай институкка үөрэнэн, 1954 с. ситиһиилээхтик бүтэр-
битим. Уус Алдан оройуонугар Орто Эбэ 7 кылаастаах оскуолатыгар саха тылын уонна
литературатын учууталынан анаммытым. Бу оскуолаҕа алта сыл саха тылын, икки сыл
алын кылаастары үөрэппитим. Икки сыл пионербаһаатайынан, эмиэ да комсомоль-
скай сэкирэтээринэн үлэлии сылдьыбытым.
1962 сыллаах сайын төрөөбүт-үөскээбит Түүлээхпэр икки оҕолоох ыал киһи көһөн
кэлбитим. 1970 с. диэри алын кылаастары үөрэппитим, салгыы 1970-71 үөрэх дьылыт-
тан саха тылын үөрэппитим, уонтан тахса сыл үөрэх чааһыгар сэбиэдиссэйдээбитим.
Кэлин, биэнсийэҕэ тахсан баран, уһуйааҥҥа иитээччинэн, эмиэ да солбук учуута-
лынан 1993 сыл күһүнүгэр диэри үлэлээбитим.
Сыл аайы обгцественнай ноҕоруускалаах буоларым. Өлтөх да, Түүлээх да нэһилиэк-
тэрин советтарыгар түөрт ыҥырыыга депутатынан үлэлэспитим. Дьахталлар коми-
теттарыгар, быыбардар комиссияларыгар сэкирэтээринэн, агитзона начальнигынан,
лектор-агитаторынан үлэлиирим, уус-уран самодеятельноска институкка үөрэнэр
эрдэхпиттэн кыттарым. Илиинэн оҥоһук быыстапкатыгар хас да төгүл кыттыбыгым,
«Мандар Хотун» номинация кыайыылааҕа буолбутум.
Үлэлээбит сылларбар үлэм сыанабылынан РСФСР, Саха АССР, обком, ЯРИУУ,
СӨ Президенин, райсовет, райком, РОНО, профсойуус, үөрэҕирии салаатын, улуус
дьаһалтатын, бэтэрээннэрин сэбиэтин, улуустааҕы культура салаатын, кииннэммит би-
блиотека, социальнай харысхал управлениетын, «Герой Егоров» совхоз, Түүлээх нэһи-
лиэгин олохтоох сэбиэтин, дьаһалтатын, орто оскуола, «Айылгы» бэтэрээннэр түм-
сүүлэрин үгүс махтал суруктара, бочуотунай грамоталара, «В.И. Ленин төрөөбүтэ 100
сылыгар үлэҕэ килбиэнин иһин», «Үлэ бэтэрээнэ», «1941—1945 сс. Аҕа дойду Улуу
сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин», «И.В. Сталин төрөөбүтэ 120 сылынан», «Мар-
шал Жуков 100 сылынан», 1975 с. «Социалистическай куоталаһыы кыайыылааҕа», о.д.а
мэтээллэр буолаллар. Тыыл. педагогическай үлэ бэтэрээнэбин, «Учууталлар учууталла-
ра», «Үөрэҕирии сайдыытыгар кылаатын иһин», «Уус Алдан улууһун социальнай-эко-
номическай сайдыьҥыгар кьшаатын иһин», «Семейная доблесть» бэлиэлэр хаһаайка-
ларабын, Түүлээх нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕобун.

Константинов Петр Гаврильевич

Мин 1940 сььтлаахха балаҕан ыйын 4 күнүгэр 4 чааска Көнтөс диэн сиргэ төрөөбүтүм.
Холкуос иннинэ кыра нэһилиэктэр туспа сир хорутан сиэмэни илиигэ ҥтдьэ сылдьан
илиинэн ыһар этилэр. Кыра оҕо 7-8 саастан ыһыыга оҕус сиэтэрэ. Күһүн ол сиэмэни
аны быстарыы буолара. Ону ат от охсорунан быстарар этилэр. Оҕустарар киһи эргийэн
кэлэригэр сиэмэни кууһан ылан туоратар этибит. Сорох оҕолор сиэмэни хам кууһан
ылан кэлгийэллэр этэ. 5-6 устуука оҥорон баран бугул курдук туруорар этибит. Элбэх
оҕо буолан үлэлиирбит.
1947-48 сылларга бурдук суох этэ. Ол иһин киһи барыта бааһына хомуллан бүппүтүн
кэннэ сиэмэ куолаһын итигэстиир этибит. Ону куурдан-хатаран баран суоруна таа-

262