Page 29 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРҮ нэһилиэгэ

уопсай дьиэҕэ олорбуппут. Бииргэ төрөөбүт алта кыыс оҕоггон,
мин төрдүс кыыс этим. Ийэм Мария Филипповна маҕаһыыҥҥа
остуораһынан үлэлиирэ.
Аҕам 1942 сьшлаахха сэриигэ барар бэбиэскэ туппута. Сэрии-
гэ ыҥырылларыгар 40 тахсыбыт саастаах киһи этэ. Син сааһыр-
быт киһини армияҕа ыҥырбыттар эбит. Бэбиэскэни тутаат да
аҕам туга-ханныга биллибэт уһун суолга тэриммитэ.
Күһүн этэ: аҕабын атаара сиэттиһэн таһырдьа тахсыспы-
тым. Уулусса устунан хааман барсыбыппыт. Онтон аҕам эппитэ:
«Мин ыраах үлэлии бардым, эн дьиэҕэр гөнүн». Хараҕым да-
лыттан сүтүөр диэри көрөн туран хаалбыгым. Аҕам хара суппуун
сонноох, сиэрэй киэпкэлээх, маҥан тирии этэрбэстээх дьүһүнэ
күн бүгүҥҥэ диэри харахпар бу баардык көстөр.
Ийэбинээн алта кыыс бэйэбит хаалбыпп ыт. Кыра икки саастаах кыыспыт коклюш
диэн ыарыынан олус күүскэ ыадцьан күн сириттэн күрэнээхтээбитэ. Наһаа кураан, сут
кэмэ буолбута.
Ол кэмҥэ карточканан килиэп биэрэр этилэр. Саамай улахан кыыспыт Мотрена Ча-
раҥ оскуолатыгар учууталынан үлэлиирэ. Өрөбүллэригэр килиэп чиэппэрэ кэһиилээх
кэлэрэ, ону кэтэһэн ахан биэрэр этибит. Кэнники кэпсээниггэн билбитим: нэдиэлэ-
тээҕи өлүү килиэбин мунньан кэһии оҥостон кэлэр эбит. Бэйэтэ тугу аһаан сылдьаах-
таабыта буолла.
Биир күн, ийэм үлэтигэр барбыт кэмигэр, ыал оҕолорун дьиэбэр киллэрэн оон-
ньооччу буоллубут, Оччолорго биэстээхпин. Миигиттэн биир сыл балыс балтым баар.
Мааппыс уонна Катя диэн эдьиийдэрим үөрэнэ сылдьаллар, Бухааҥка кыра аҥаара
килиэп баара. Ыаллаах оонньообута буолан, килиэби ыскааптан хостоон биэрдим,
килиэп ортотун сымнаҕаһын хостоон бүтүннүү оҕолорго ас оҥостон сиэттим. Ийэм
арай үлэтиттэн кэлбитэ: килиэппит хоруоската эрэ сытар. Ийэм барахсан ытыы-ытыы
миигин уонна балтыбын таһыйбыта. Ытыырым быыһыгар балтым сиэбитэ диибин,
балтыбар түһэрэбин. Күн бүгүҥҥэ диэри ону санааммын хараастабын, кэмсинэбин.
Нэдиэлэҕэ тиийиэхтээх килиэппитин оннук биир күн дьаабылаабыппыт.
1944 сыллаахха фронтовиктар дьиэ кэргэттэригэр диэн түөрт ааннаах уопсай дьиэ
туппуттара. Онно биир кырдьаҕас оҕонньор маастардаан аҥаардас дьахталлар дьиэ туп-
путтара. Ол дьиэ билигин да турар, Герой Егоров уулуссатыгар, билиҥҥи сбербанк
утары. Ол дьиэҕэ ортоку ааҥҥа үс ыал буолан дьукаахтаһан олорбуппут.
Ийэм, мин өйдүүрбүнэн. 1944 сыллаахха сэллик ыарыынан ыалдьан суох буолбута.
Онтон ылата Үстүүнньэ диэн саҥаспытыгар балтыбынаан иитиллибиппит. Саҥаспы-
тын эбээ оҥостубуппут, ийэбитин солбуйбут үтүө киһибит.
11 сааспар диэри эбэ оҥостубут киһибэр Чирэпчигэ олорбутум, онтон улахан
эдьиийбэр Мотуруонаҕа Бороҕоҥҥо киирбитим. Балтым Бороҕоҥҥо бастакы кылааска
үөрэнэ киирбитэ, миигин, ыарыһах диэннэр, быраастар оскуолаҕа көҥүллээбэтэхтэрэ.
Эдьиийбэр дьиэһитинэн олорбутум. Балтым дьиэтээҕи уруогун ааҕар кэмигэр тэҥҥэ
олорсон ааҕарга, суруйарга үөрэммитим. Оччо үөрэниэхпин баҕарар этим.
Кэлин аҕам сураҕа суох сүппүт диэн сурук кэлбит эбит. Ону миигиттэн кистээбит-
тэр, эппэтэхтэр. Кэнники аҕам бартыбыалыгар уган кэбиспиттэрин булан ылан ааҕан,
уйа-хайа суох өр да өр ытаабытым. Санаабар аҕабын куруук кэтэһэр этим.
Сэрии кэминээҕи оҕо сааһым итинник ааспыта. Сэрии бүппүтүн кэннэ кыа-
йыы үөрүүлээх ыһыаҕын ыспыттарын күн бэҕэһээ курдук өйдүүбүн. Эдьиийим куул
таҥаһынан балтыбар уонна миэхэ былаачыйа тикпитэ. Өссө быысапканан киэргэп-
питэ. Наһаа да мааны, киэргэммит курдук санаммытым.
Олоҕум, дьылҕам ыарахаттарын да биллэрбин, оҕо сааспын олус күндүтүк саныы-
бын. Кэнэҕэс кэргэннэнэн, түөрт оҕо ийэтэ буолан, үлэтгэн чаҕыйбакка үлэлээн, би-
лигин 83 сааспар үктэммит дьоллоох киһибин. Кэргэним — бэйэм курдук тулаайах

25