Page 34 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ
P. 34
М ҮРҮ нэһилиэгэ
түүнүн аһара тымныйара, сарсыарда уһуктаргар, төбөҕүн төһө да куобах суорҕан ан-
ныгар кистии сыттаргын, итии тыыныҥ салгыныгар охсуһуннаран, баттаҕыҥ кырыа
буолан уһуктарыҥ, тымныытыгган туруоххун баҕарбаккын.
Сэрии сылын оҕолоро уопсай үлэҕэ-хамнаска эрдэттэн эриллибиппит. Оччолорго
холкуос оҕуруот аһыттан сүнньүнэн хортуоска олордуутунан дьарыктанара. Оҕуруот
аһын куталаах икки тыымпы күөллэр икки ардыларыгар үрдүк сиргэ турар Хомустаах
диэн сиргэ үүннэрэллэрэ.
Арааһа, ити тыымпылар тыыннара эрдэтээҥҥи хаһыҥнартан үүнээйилэри харыс-
тыыллара буолуохтаах.
Бу Хомустаах диэн сир биһиги сайылаан олорор Хапчаҕай диэн сирбититтэн 4 биэ-
рэстэ тэйиччи турара. Миигин, алта саастаах киһини, ырааҕынан аймахпыт Жирков
Дмитрий Евсеевич диэн биригэдьиир киһи, хас сарсыарда аайы 7-8 чаас саҕана утуйа
сытар оҕону төбөбүттэн имэрийэ-имэрийэ: «Тукаам, Баанньаа, тур, хортуоскаҕа уу ба-
сыһа барыс, убайыҥ Миисэ доҕоро суох туох иһин барбат», — диэн быһа ааттаан,
уутугар аҥаарыйа сылдьар киһини туруоран, ыытар буолара. Уу баһарбар ийэм туос-
тан кыракый ыаҕайалары тигэн биэрэрэ. Онон мин, кыра баҕайы киһи, үлэлиирим
таһынан, кэлэ-бара 8 биэрэстэ сири сатыы хаамарым. Хомустаах дьиэтин хоту уонна
соҕуруу өттүгэр чугас-чугас, икки улахан бааһынаҕа хортуосканы олордоллоро.
Ууну туруору баҕайы сыырдаах, аллара сытар тыымпаттан илиибитинэн таһарбыт,
сайыҥҥы куйааска оҕоҕо сүрдээх ыарахан үлэ быһыылааҕа. Аны уу кутан баран, тута
көмүүтэ саҕаланара, ол курдук күн аайы үлэлиигин. Уу баһар тыымпабыт күөлэ кы-
тыытыттан куталаах буолан, атах мастарга сааллан оҥоһуллубут 20-чэ миэтэрэ усталаах
далаһалаах этэ, уута олус ыраас буолан, түгэҕэр тиийэ дьэрэлийэн көстө сытар буолара.
Оҕуруот аһын биригэдьииринэн сэҥийэтигэр тутум саҕа сэксэйбит бытыктаах Ва-
сильев Семен Васильевич-Ырыа диэн хос ааттаах, үөрэҕэ суох эрээри, оҕуруот аһын
үүннэриигэ сүрдээх билиилээх, мындыр оҕонньор үлэлиирэ
Оччотооҕу оҕолор таҥаспыт-саппыт туох кэлиэй, сайын устата ынах тириититтэн
биир түүппүлэни тигэн биэрэллэрэ, ону өр гыммаккын, начаас алдьатан кэбиһэҕин,
ол иһин үксүгэр атах сыгынньаҕын сылдьаҕын. Кэлин атаҕыҥ тиҥилэҕин тириитэ ха-
лыҥаан, куйах курдук буолара, күөх оттон саһаран килэрийэн тахсара. Сорох ардыгар
дьиэҥ таһыгар сүүрэкэлии сылдьан, тусаһа хонуутугар халтарыйан, тас иэҥҥинэн ба-
рарыҥ. Ити атах сыгынньах сылдьыыбыт, айылҕаны кытары быһаччы сибээстэһэн,
улахан закалканы барбыт буолуохтаахпыт.
Мин, 7 сааспын туолар дьылбар, Бээрийэ начаатынай оскуолатыгар нулевой кылаас-
ка үөрэнэ киирбитим, ол 70 сыл анараа өттүгэр эбит. Инньэ гынан, оччотооҕу үөрэҕи
бу баардык кыайан өйдөөбөппүн. Уопсайынан биир кылаас хос иһигэр икки атын-
атын кылаас үөрэнэр буолара. Биһиги нулевойдар иккис кылааһы кытары, онон мэ-
һэйдэһии, аралдьыйыы да элбэҕэ буолуо ээ. Ити барыта учуутал тиийбэтиттэн, үөрэнэр
дьиэбит-уоппут табыгаһа суоҕуттан буолуохтаах. Начаалынай кылаастарга миигин таа-
йым Иван Иванович, Дьөгүөр Кууһумуус Васильев, Евдокия Николаевна Портнягина,
Иван Семенович Васильев үөрэппиттэрэ.
Кьыаастарбын сьы аайы бүтэрэн, үрдүкү кылаастарга тахсан иһэрим, онон орто-
ку үөрэнээччилэр ахсааннарыгар киирсэр быһыылааҕым. Иккис, үһүс кььтаастарга
үөрэнэрбэр дьонум Тоноҕос, Куурупчу диэн сирдэргэ кыстааннар, интэринээккэ оло-
рон үөрэммитим. Сэрии кэнниттэн тутатынааҕы сыллар буолан, тиийиммэт-түгэммэт
буолуу сатҕанан бара турар кэмэ этэ. Интэринээппит аһа диэн, күн аайы бэриллэр
саһархайдыҥы дьүһүннээх овсянка хааһы буолара, хайдах эрэ хос амтаннаах, кэнни-
кинэн киһи төттөрү өҕүйэ сылдьар буолан хаалар аһа этэ.
Киэһэтин таһырдьа хаарга халыып оҥорон, онно кутуллубут аһыйбыт суораты тоҥо-
рон (тары) эбии аһылык быһыытынан остуолга киллэрэн тоҥнуу олордон кэбиһэллэ-
рин, тула олорон бииккэнэн, быһаҕынан тооротон сиирбитин өйдүүбүн.
Дьиэбититтэн аҕатынар өйүөбүтүн: кыра тууйакаҕа угуллубут арыы, лэппиэскэ
30
