Page 35 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ
P. 35
МҮРҮ нэһилиэгэ
сыыһын өр гыммакка, начаас сиэн бүтэрэҕин. Күһүн-саас баскыһыарньабытыгар
дьиэбитигэр сатыы барарбыт, дьоммут биһиэхэ анаан мунньан уурбут кэһиидэрин хар-
са суох сиэн, интэринээппитигэр испит ыаддьан кэдэрбит.
Оччотооҕу оҕо аймах саамай минньигэс аспыт саахар буодара. Биир эмэ күн саахар
сиэтэн үөрдэддэрэ. Аһыыр остодобуойбут, икки уһун остуод нэһиидэ турар синньигэс
саада курдукка баара. Түгэххэ, бастыҥа өттүгэр удахан оҕодор одорон аһыьыдара. Онон
кинидэр урут киирбиттэрин эрэ кэннэ эн дьэ миэстэҕин будунарыҥ. Аны туран туус
саахары удахан остодобуой ньуосканан одорор сириҥ туһунан остуодга киһи ахсын
биирдии ньуосканы кутадлара. Удахан уодаттар ааһан иһэн, эн саахаргын тыддарынан
садаан ьыа-ьыа ааһаддар, инньэ гынан эн хаһан кэтэһэн миэстэҕин будуоххар диэри
бэрт дуона суох хаадара, кыһыйбытыҥ иһин хайыаххыный, күүскүнэн кыайтарарын
сыттаҕа. Кыһыыгыттан хараҕыҥ уута ыгыддан кэдэрэ.
Интэринээппит эргэ баҕайы тутуудаах дьиэ буодан, сүрдээҕин тымныйара, муннук-
тара өрүү кидиэ муус буодаддара. Киэһэ оһох оттудуннаҕына уонна 20-чэ оҕо муһун-
наҕына дьиэ итийэн муннукпут кидиэ мууһа ньадҕарыйан, таммалыы турар буодуор
диэри ирэрэ. Од муннуктартан биирдэстэригэр эдбэх сааддыбыт тоһоҕодорго тэдиги-
риэйкэбитин ыйыырбыт. Саамай түгэххэ түбэһэн хаатбыт тэдигириэйкэ, сарсыарда
мууска хам тоҥон хаатбьгг буодара. Биди киэһэ дэдби ириэрэн-ириэрэн баран, сар-
сыарданан тымныйыытыгар хам ылан кэбиһэрэ. Эмиэ үксүгэр кыратар эрэйдээхтэр
киэнэ түбэһээччи. Удахан уодаттар бастаан иһирдьэ ыйаан баран, киэһэ утуйатларыгар
ударытан, эйиэнин иһирдьэ уган кэбиһэддэр. Сарсыарда оскуодаҕар бараары туран,
кыайан ыдбакка, од тардыатаһыыта, үксүгэр хам тоҥмут сирин баататын атдьатан,
догду тардан ьыарым. Од барыта оскуодаҕар хойутаан, учуутатган мөҕүддүмээри, харса
суох тардыадаһыы түмүгэр тахсара.
Биһиги үөрэнэр сыддарбытыгар учуутад нэһидиэнньэ ортотугар саамай авторитетта-
на сылдьыбыт кэмэ быһыылааҕа.
Төрдүс кылааска үөрэнэ киириибитигэр одохпут арыый тупсан, ас-таҥас да арыый
дэлэйэн, сэниэлэнэн, кыралаан мэниктиир эҥин да буодан бардыбыт. Күһүн-саас тиит
мастан иэҕэн оҥоһуллубут хайыһарбытынан күннүктээн хатааһылыыр идэлэннибит.
Хайыһар күрэхтэһиитигэр бэйэм саастыылаахтарым ортотугар бастаан, хайыһардьыт
аатырдым. Кыыс уҥуоҕа диэн дьон көмүллэр дэриэбинэ саамай үрдүк сыыра баара.
Ол сыыртан охтубакка мин эрэ түһэрим, онон аатым-суолум өссө эбиллибитэ. Интэ-
ринээппит турар томтор сыырын астыммаккабыт, хардаҕас мастары кыстаан, үрдүгэр
уу кутан грамплин оҥорон, ким ыраах ойоругар куоталаһарбыт.
Дьэ, ити курдук алта сааспыттан саҕатаан, онус кылааһы бүтэриэхпэр диэри, сайын
ахсын араас үлэлэргэ үлэлээн, буһан-хатан улааппытым диэххэ сөп.
Сылын аайы ыытыллар үөрэнээччилэр оройуоннай күрэхтэһиилэригэр куруук миэс-
тэлэһэр, сороҕор бастаталыыр да буолан, күүстээх хайыһардьыттар ахсааннарыгар би-
гэтик киирбитим.
Онус кылааһы бүтэрэр сылбар үөрэнээччилэр хайыһарга өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэх-
тэһиилэригэр кыттыыны ылбытым. Аан бастаан өрөспүүбүлүкэ чемпиона буолан, ха-
йыһардьыт быһыытынан өссө аатырдым.
Оскуоланы бүтэрэн 1958 сыллаахха Омскайдааҕы физкультурнай институкка тут-
тарсан киирбитим. Институкка үөрэммит кэммэр кырыс уонна оһорбо сири туһаҕа
таһаарыыга практикаҕа сылдьан, ситиһиилээхтик үлэлээн, «За освоение целинных и
залежных земель» диэн Правительственнай мэтээлинэн наҕараадаламмытым.
1962 сыллаахха институту бүтэрэн, Дүпсүн орто оскуолатыгар физкультура учуута- -
лынан анаммытым. Үлэлээбит 3 сылым иһигэр «Өрөспүүбүлүкэ тыа сирин бастын
үлэлээх физкультураҕа учуутала» знагынан бэлиэтэммитим.
1965-66 үөрэх дььыыгар оҕо спортивнай оскуолатын хайыһар отделениетыгар тре-
неринэн үлэлииргэ ыҥырбыттара. Дириэктэрбит Егор Федорович Габышев олохтон
31

