Page 60 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРҮ нэһилиэгэ

рин билсибит, дьиэтийбит оҕолор киһини түҥнэри көтүөх айылаах сырсаллар, айдаа-
раллар. Къшааска килтэрэн, хаһан да харахтаабатах, эмиэ да остуол ыскамыайка бииргэ
холбоммутун курдук паарта диэн тэриллэригэр олордон кэбистилэр. Иккис кылааска
сырыттахпытына, 4 кытаастары кытта бииргэ үөрэппиттэрин өйдүүбүн. Тоҕо инньэ
гыммыттара буолта. Учуутлтбыт Прасковья Спирдоновна нөҥүө-ман аа кылааһы чахчы
уопуттаах, сагабыллаах буолан үөрэттэҕэ. Бэрээдэги да тутар этэ. Үөрэхпэр лоп курдук
үчүгэйдик үөрэммитим. Чиэппэр түмүгүнэн эҥин зубной порошок, тэтэрээт, харан-
даас бириэмийэ ылан үөрэн барарбын өйдүүбүн. Үөрэммитим тухары бастаан тастан,
кэлин истэн интэринээт көмөтүнэн үөрэммитим. Биирдэ кыра кылааска үөрэнэ сыл-
дьан, нуормабын үчүгэй баҕайы сыттаах, сып-сылаас хара килиэби ылан, сыттыы-сыт-
тыы дьиэлээн истэхпинэ, биир билбэт улахан баҕайы ыт сүүрэн кэлэн, тиэрэ көтөн
кэбистэ да хаарыаннаах килиэппин уоппутунан сүүрэ турда. Дьэ кыһыы диэтэҕиҥ!
Дириэктэрбит Петр Алексеевич Гаврильев оҕолорго да, нэһилиэнньэҕэ да улахан
аптарытыаттаах этэ. Оскуола арҕаа түннүгүнэн көрдөхпүтүнэ, дьиэтиттэн киин уулус-
санан муус маҥан түөсүҥкэтинэн тиэрэ соҕус үктээн, бартыбыалынан датбаатана
соҕус дайбаан уулуссаны биир гына киэптээн иһэрэ харахпар билигин да баар. Кинини
уулуссаҕа көрүстэхпитинэ, олох ыраахтан бэргэһэбитин устан, кулгаахпыт «тыс» гы-
ныар диэри кэтэһэн дорооболоһоҕун. Оччотооҕу оҕолор учууталларбытын оннук убаас-
тыырбыт. Петр Алексеевич көрүдүөргэ перекладина туруортарбыта. Онно перемена
аайы оҕо бөҕө уочараттаан араас элеменнэри оҥорон эрчиллии, сороҕор күрэхтэһии
бөҕө буолара. Петр Алексеевич перекладинаҕа күн талбытын, «солнцеҕа» тиийэ олус
чэпчэкитик оҥорон көрдөрөн сөхтөрөрө, чахчы кыаллар киһи этэ. Сороҕор перемена
кэмигэр улахан мэниктээһин буоллаҕына, учительскайтан, ханан да буор-сыыс сысты-
батах, ып-ыраас, баттаҕын өрө соҕус ньылбаарыччы тарааммыт, мичээрдии сыддьар
курдук тутган, көмүс тиистэрин күлүмүрдэтэн, кылабачыгас ачыкытынан саҥата суох
уҥа-хаҥас көрөн кэбистэ да, сүүрэкэлэһэ сылдьар оҕолор улаханныын-аччыгыйдыын
истиэнэҕэ сыста түһэрбит. Уу чуумпу буола түһэрэ. Ол курдук саҥата суох бэрээдэги
олохтоот төттөрү киирэрэ.
Аҕам барахсан, иккис кылааһы бүтэрбит сайыммар, улаханнык ыалдьан куораттап-
пыттарыгар миигин тоҕо эрэ илдьэ барбыта. Бука, таайым ааҕы кытта билиһиннэрэ,
кэлин баҕар үөрэнэригэр эҥин наада буолуо диэтэҕэ. Көбөкөнүнэн, Хатырыгынан, На-
мынан эмиэ аймахтарын көрсөн көрдөрөн илпитэ. Куоракка спартакиада буола турара,
ону көрдүбүт. Роман Петухов, Илья Кондратьев эҥин курдук бухатыырдар киирсэллэ-
рин көрбүппүн өйдүүбүн. Куйааска аан бастаан амсайбыт лимонад диэн дьикти үчү-
гэй утахпын иһим уйарынан иһэбин. Тэһийбэтэхпинэ, пааркаттан аппа уҥуор олорор
дьоммор бэйэм булан тиийэр буоллум. Бастаан оннук эппэккэ бараммын мөҕүлүннүм.
Аҕам эһиилгитигэр суорҕан-тэлтэх киһитэ буолбута. Табаарыстара, нэһилиэк бас-көс,
ытык дьоно, дьиэбитигэр сылдьан «оҕонньорбут олох өрүттүбэт буолбут» диэн олус
дириҥник убаастаан, курутуйан кэпсэтэллэрин истэн баран, дьикти баҕайытык 3 күнү
быһа ороммор сытан эрэ саҥа таһаарбакка ытаабытым. Онтон быраастар аккаастанан
буоллаҕа буолуо, дьиэтигэр кэлэн сыппыта. Балачча уһуннук оннук сыппыта. Арай
ийэм чэйи чайнай эрэ ньуосканан айаҕар кутар. «Тоҕо аанньа аһаппат» диэн ийэбэр
кыыһыра саныыбын. Онтукам киһим ас барбат буолан сытаахтыыр эбит. Арай биирдэ
оскуолаттан кэлэн көрбүтүм: аҕабын хоруопка уган түгэх хоско киллэрэн анныгар муус
ууран эҥин сытыарбьггтар. Мин тиийэн сүүһүн тутан көрбүтүм: арай тыбыс-тымныы.
Этим «дьар» гынна. Киһи сылаас дьиэҕэ сытан хайдах итинник муус курдук тымны-
йарын дьиибэргии санаатым. Ол да буоллар кэлэн сүүһүттэн сыллаан ыллым. Олох
куттаммаппын даҕаны, ьггаабаппын даҕаны гынан баран, сүрэхпин олус ыарахан курус
санаа хаһан да ааспат ыар баттык буолан сүр ыараханнык ньүөлүттэ. Ийэ буорун бул-
ларарбытыгар дьэ дьиппинийэн биир таммах харах уутун таһаарбатым. Оҕонньоттор:
«Маладьыас, итинник эр киһилии кытаанах санаалан, дьиэҕэр соҕотох дурда-хахха эр
киһи эн хаашыҥ, дьоҥнун көрөр-истэр киһи буолаар», — диэн төбөбүн имэрийэл-

56