Page 61 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРҮ нэһилиэгэ

лэр, санныбын таптайаллар. Дьэ итинник аттаммыта эргиллибэт сиригэр нэһилиэк
ытык киһитэ, баар-суох халын хаххабыт, суон дурдабыт, дьонун-сэргэтин эрэ туһугар
олорбут дьиҥнээх коммунист, тапталлаах аҕабыт. Онтон ьша 4-с кьыаастан, тулаа-
йах аҥаардаах оҕо эрэйин-кыһалҕатын эппинэн-хааммынан, сүрэхлинэн-быарбынан
билэн кэллэҕим.
Ийэм, аҕам өлүөҕүтгэн ыалдьар буолан, холкуос үлэтиттэн уурайбыта. Билигин са-
наатахха, аҕылыырыттан сылыктаатахха, төрүкү да сүрэҕинэн ыалдьар эбит. Оччолорго
Найахыга МТС тэриллэн, ийэм онно 15 солкуобайга харабыл-остуорас буолбута. 3 оҕо-
лоох соҕотох дьахтар онон хайдах оҕолорун ииппитин санааҥ көрүҥ. МТС-ка оччолор-
го эдэр эрчимнээх Яков Алексеевич Семенов, Николай Васильевич Шадринов диэн
дьиҥ чахчы саха чаҕылхай уолаттара салайааччынан үлэлээбиттэрэ. Тута дьон-сэргэ
ьҥыктабылын ылбыттара. «Яков Алексеевич инньэ диэбит үһү, Николай Васильевич
дьаһайбыт үһү», — диэнинэн дэриэбинэ бүтүннүү олорор кэмэ этэ. Сүрдээх үрдүк
культуралаах, билиилээх-көрүүлээх, ылбаҕай тыллаах-өстөөх, тас дьүһүннүүн ура-
ты кэрэ дьон этилэр. Кэлин өрөспүүбүлүкэ улахан салайар үлэһиттэрэ буолбут дьон.
Көһөн баралларыгар миэхэ хатыҥ улахан баҕайы араас дьикти ойуулардаах «Исто-
рия древнего мира» диэн кинигэни бэлэхтээбитгэрэ. Ону сүрдээҕин интэриэһиргээн,
сөҕө-махтайа хас эмэ сылы быһа көрө сылдьыбытым. Онтон ордук атын кинигэбит
да суох этэ. Историк идэтин ыларбар, баҕар, ити кинигэ оруолламмыта буолуо. Өссө
аҕам баарыттан «0» кылаастан эдьиийбинээн сайын аайы Эбэ куулатыгар баар холкуос
оҕуруотугар 2 км сатыы сылдьан үлэлиирбит. Ынах этэрбэһим тилэҕэ тэстибит буолан,
кумах туолан хаалан, ону олоро биэрэн, сүөкүү-сүөкүү ньороохтоон тиийэрим. Хас
эмэ га хортуоска бааһынатын буордуурбут. Хаппыыста, моркуоп сыыһын ыраастаан
кытаахтаһарбыт, тэпилииссэҕэ оҕурсуу, помидор үүннэрэбит, 16 лиитэрэлээх биэдэрэ-
лэри соһо сылдьан, уолаттар, уу кутан, төһө кыалларынан элбэх хаппыыстаҕа үллэрэ
сатаан, тутуллан сэмэлэнэрбит. Оҕус сыарҕатыгар тиэллибит буочукаҕа уу баһыыты-
гар куоталаһыы буолара. Буочукаҕа 24 биэдэрэ киирэр. Ону мүнүүтэ иһигэр толорор
буолбуппут. Албаһа диэн, биэдэрэҕин умса тутан баран төҥкөс гынан, ууну өрө баһан
таһааран үргүлдьү буочукаҕа кутан иһэҕин. Кытаанах туттуу онно буолара. Биригэ-
дьиирбит кыра эрдэхпиттэн, били фермаларынан үлэлээн, эдьиий курдук оҥостубут,
саха кыыһыгар ыраас хааннаах, хойуу хара хаастаах, арылхай харахтаах, куударалаах
баттахтаах, сүрдээх сайаҕас, оҕолорго эйэҕэс баҕайы сыһыаннаах, мээнэ мөҥө сыл-
дьыбат Барыскыай барахсан. Улаханныын-аччыгыйдыын бары кинини ытыктыырбыт,
тугу дьаһайарын биир тыла суох толорорбут. Биирдэ, өссө аҕам тыыннааҕар кыһын,
сыалай сыарҕалаах оҕуһунан «эһиги көлөһүҥҥүт» диэн миэстэнэн эт, арыы бөҕөнү
тиэйэн биэрдилэр! Соһуйуу, үөрүү үрдэ суох буолла. Аҕам оччолорго ыалдьа сылдьар
кэмэ. «Оҕом дьонун иитэр киһи буолсу», — диэбитэ, кини ити эрэлэ күүспэр күүс эп-
питэ. Иккис кылааска сырыттахпына, ханнык эрэ бырааһынньыкка, «сайын үчүгэйдик
үлэлээбит» диэн наһаа үчүгэй ойуулаах, В.В. Румянцев илии баттааһыннаах Комсо-
мол райкомун Почетнай Грамотатын туттардылар. Дьиэбэр аҕалан ыалдьа сытар аҕабар
көрдөрбүппэр, аҕам барахсан төбөбүн имэрийэн, сүүспүттэн сыллаан ылла, түөһүгэр
ыга тарта, долгуйбут, титирэстээбит куолаһынан: «Итинник үлэһит киһи буол...» —
диэтэ, хараҕын уутун кистээн соттон ылла быһыылаах. Грамотабын ийэм ыаллыы
олорор Иван Кондратьев диэн уус бастыҥа, музыкант бэрдэ убай курдук оҥостубут
киһибэр үчүгэй баҕайы рама оҥорторон, утуйар хоспор ыйаан кэбистибит. Онтукам
санаабар хараҥаҕа да сандааран көстөр кумааҕы эбит. Ону хараҕым сылайыар диэри
көрө сытан: «комсомол райкома диэн кимнээхтэр эбитэ буолла, улааттахпына кинилэр
диэки буолуом» диэн оҕолуу ыра санаалаах утуйарым.
Ити курдук 4-с кылааһы бүтэриэхпэр диэри оҕуруокка, «хаһыҥ түһэр» диэн биллэ-
рии кэллэҕинэ, түүн 2-3-кэ туран, ол икки биэрэстэни сиэлэ-хаама былаастаан кэлэн,
кии бэлэмнээн түптэ бөҕөнү уһаардан, эбиэт кэмигэр сөтүөлээн кэбиһэ-кэбиһэ наһаа
да үчүгэйдик үлэлээбиппит. Биригэдьиир Барыскыай сороҕор эбиэт кэмигэр үүннэр-

57