Page 134 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

БЭРТҮУҺҮН нэһилиэгэ

сэкирэтээринэн үлэлээбитим. 1962 с. райком быһаарыытынан, Дьокуускай куоракка
советскай-партийнай оскуолаҕа үөрэнэн, «Зоотехник-организатор» идэтин ылбытым.
Балаҕан ыйыгар Түүлээх нэһилиэгэр старшай биригэдьииринэн үлэбин саҕалаабытым.
Ити бириэмэҕэ Түүлээххэ 500-тэн тахса сүөһүнү хас эмэ сиринэн иитэллэрэ: Кыы-
лаайыга, Ситимнэһиигэ 2 сиринэн, Балаҕаннаахха, Хаттыгыга 2 көстөөх, Халымаҕа 5
көстөөх сирдэринэн атынан сылдьарым. Сороҕор тоҥон, сатыы аппын кытта сэргэс-
тэһэ сүүрэн айанныырым. 1967 с. Түүлээххэ сааскы халааҥҥа уу бөҕө кэлбитэ. Онно
«Арҕаа төбө» ферматыгар оскуоланы саҥа бүтэрбит оҕолор үлэлииллэрэ. Дэриэбинэ
Алдан өрүстэн 7 км сиргэ турар буолан, үрэҕинэн уу бөҕө кэлэн, өрө анньан, ууга ба-
рар куттал үөскээбитэ. «Арҕаа төбөҕө» барыыга үрэх баара, ону харбаан, туораан тиий-
дэхпинэ, үлэһиттэр ууга ыытаары биһигини манна олордоҕун диэн, айдаан бөҕө буо-
лаллар этэ. Элбэх сүөһүнү, ньирэйи хайдах, ханна көһөрүөххүнүй, онон күҥҥэ хаста
да өрүскэ киирэн, уу тахсарын кэтиигин. Хата, харыы ааһан абыраабыта.
Аны Түүлээх оскуолата эргэрэн, саҥа оскуола маһын кэрдиигэ субуотунньук оҥор-
бутум. Субуотунньукка метеостанция начальнига, нуучча киһитэ «Дружба» эрбиилээх
кэлэн, көмөлөһө сылдьан, охторбут маһа төттөрү тэйэн, ыраах турар киһи ойоҕоһун
тоҕо түһэн кээһэр. Ону бөртөлүөтүнэн куоракка ыыттарбыппытын өйдүүбүн. Хата,
киһибит сотору этэҥҥэ буолан, үтүөрэн тахсан, үөрэн-көтөн кэлбитэ. Нууччабыт
нэһилиэк бары үлэтигэр ис сүрэҕиттэн көмөлөһө сатыыр сайаҕас киһи этэ. Биирдэ
сайын саҥа тыраахтар кэлбитэ. Өрүстэн таһаҕас тиэйэ киирэн баран, туормаһа ыытан,
өрүскэ түспүтүн, эмиэ метеостанцияларбыт кэлэн, соһон таһааран абыраабыттара.
1968 с. үрдүк үөрэххэ киирээри, таайым Бочкарев Владимир Михайлович ыҥыран,
саас муус устарга Намҥа көһөн тиийбиппит. «Нам» сопхуос «Партизан» отделениетыгар
сүөһү иитиитин биригэдьииринэн үлэлээтим. Сайыны быһа үлэлээбитим кэннэ, уус ал-
даннар туруорсан, үстэ Обкомҥа киирэ сырыттым. Онно ким эрэ хаатлын, ким эрэ бар-
дын диэн буолбута. Аржаков Степан Степанович үөрэхтэн кэлэн, Степан Николаевич
Платонов диэн Нам райкомун сэкирэтээрин кытта быһа кэпсэтэн, төттөрү Уус Алдан
Тумулугар балаҕан ыйыгар упраатяющайынан ананан, көһөн кэлбиппит.
Тумулга да кэлэн, куһаҕана суохтук үлэлээбитим. Күһүн чуурковай гараһы субуо-
тунньугунан ситэрэн, сыбаан, техника барыта биир гаражка турбута. 1969 с. Элэһин
оскуолата үөрэнэр оҕото суох буолан, таах турарын Тумулга киллэрэн, детсад туттар-
бытым. Дизельнэй станциянан уоттанан олорор Элэһиҥҥэ станциялара олох эргэ этэ,
онно станция эккирэтиһэн, Васильев Петр Константиновичтыын ДТ-75 тыраахтарынан
Бороҕоҥҥо киирбиппит. Онтон Суоттулар ылбыттарын истэн, төтгөрү Суоттулаан, ку-
лууп таһыгар турарын тыраахтарбытыгар холбоон, Тумулга аҕалан, котельнайга кил-
лэрбиппит улахан уот кэлиэр диэри үчүгэйдик үлэлээбитэ. Тумулга үлэлии сылдьан,
сүөһү боруодатын тупсаран уонна хаан атастаһыннаран, Бэйдиҥэттэн эт тутгарыытын
суотугар 40 тиҥэһэни ииппиппит. Онон Тумул отделениета кэлин үүтү ыан ылыыга
көрдөрүүтэ быдан тупсубут этэ. Өссө миэстэлэһэр буолбуттара.
Тумулга 3 сыл управляющайдаабытым кэннэ райкомол сэкирэтээрэ Баишев Васи-
лий Васильевич «Лена» сопхуоска босхоломмут комсомольскай тэрилтэ сэкирэтээ-
ринэн үлэлээ диэн туруорсан, отделениеҕа мунньах бөҕө ыытан быыбардатан, 1971-73
сылларга комскомнаабытым. Транспорт суох буолан, одинарка матасыыкылынан сыл-
дьар этим. Миэхэ анаммыт транспорт үлэлээн бүппүтүм кэннэ кэлбит этэ. 1973 сыл
сайыныгар курааннаан, от үүммэккэ 5 отделение биирдии звенону тэрийэн, Кэбээйигэ
көһөн оттооһун буолбута. Сайыны быһа Кэбээйилэртэн сир анатан, дьоммутун тэри-
йэн, олохтоон, балаҕан ыйыгар дьиэбэр кэлбитим. Аны кэлбитим кэннэ баһаар туран,
айдаан бөҕө буолбут этэ. Уот газ ааһар турбаларыгар чугаһаан, кутталлана сылдьыбы-
тын профком бэрэссэдээтэлэ Окоемов кэпсээбитэ.
Кэбээйиттэн кэлбитим кэннэ аны Степан Гаврильевич Охлопков Сыырдаахха
управляюшайдаа диэн туруорсан, манна көһөн кэлбиппит. Сыырдаах төрүкү кураайы

130