Page 142 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

БЭЭРИЙЭ нэһилиэгэ

Бу кэмнэргэ Бээрийэ отделениетыгар биригэдьииринэн, старшай биригэдьииринэн 1974
сылтан 1986 сылга диэри үлэлээбитим. 1989 сылтан үрдүк үүнүү звенотугар салайааччынан
анаммытым. 1989 с. Советскай Союз ыһыллыар диэри эмиэ биригэдьииринэн үлэлээбитим.
Бээрийэ отделениета 750 сүөһүнү, 300 сылгыны сыл таһаарар этэ. Сыл аайы госзакупка 250
төбө сүөһүнү өлөрөн туттарарбыт. Онон хамнаспыт үрдүк этэ эрээри, ылбыт харчыбьпъш
кыайан ороскуоттаабат этибит. Ыйдааҕы эппитин, арыыбьпын маҕаһыынтан лимиитинэн
биэрэллэрэ. Биир ыйга биир-икки киилэ арыы, үс-түөрт киилэ эт, атын киһи наадыйар та-
баара барыта дефицит этэ. Онон оробуочайдар бары харчыларын сберкассаҕа уурдараллара.
Советскай Союз ыһыллан, харчыбыт барьгга умайан хаалбьҥа. Арай маҕаһыыҥҥа арыгы
араас суорда толору этэ. Харчы улаханнык онно көҕүрүүрэ. 1970-1980 сылларга, онтон да
сатгыы эдэр ыччаппытын онно сүтэрбиппит уонна сүтэрэ да турабыт. Советскай Союз бюд-
жетын үгүс өттө арыгыттан киирэр быһыылаах этэ.
1956-1996 сылга биэнсийэҕэ тахсыахпар диэри Бээрийэ нэһитиэгин советыгар уонча
ыҥырыыга депутатынан быыбардаммытым. Коммунистическай үлэ ударнига, икки-үс пя-
титетка гвардееһа, 1970 с. В.И. Ленин төрөөбүтэ 100 сььгыгар «Үлэҕэ кигбиэнин иһин»,
1985 с. «Үлэ бэтэрээнэ» мэтээллэринэн наҕараадаламмытым, 1986 с. «Норуот хаһаайыс-
тыбатын үтүөлээх үлэһитэ» ааты инэрбиттэрэ. 1993 с. Саха АССР норуоттарын бастакы
конгреһыгар делегат, Советскай Союз саҕана бастыҥ үлэһит аатыран икки төгүл соҕуруу
күүлэйдии бара сылдьыбытым. Бээрийэ нэһигиэгин бочуоттаах олохтооҕо буолабын. 1962
сыллаахха Бээрийэҕэ атыылааччынан үлэлиир Танда кыыһын Софронова Евдокия Васи-
льевны кэргэн ьыан, икки уол оҕолоохпут, 8 сиэннээхпит, 3 хос сиэннээхпит.

Васильев Егор Константинович

Биһиги көлүөнэни Дьылҕа Хаан атаахтаппатаҕа. Оҕо сааспыт
бүк алаастарга, үрэх бастарыгар, аас-туор кырыымчык кэмҥэ
ааспыта. Ол эрээри син оонньоон-көрүлээн, таптанан, атаах-
таан, кыһалҕагган кыра эрдэхтэн үлэҕэ, күннээҕи түбүккэ,
эриллэн-мускуллан, эллэнэн аҕа саастаах дьону батыһа сыл-
дьан арааска үөрэннэхпит, өйбүт-толкуйбут тобулуннаҕа. Өбүгэ
удьуора-утума диэн эмиэ баар. Мин дьылҕабар махтанабын, хайа
даҕаны өттүнэн үтүө-мааны төрүт-уус удьуордаахпар. Дүпсүн
улууһун Өнөрүн Хаппыырыттар, Чырынааскайдар диэн төрүт-
уус дэгиттэр, кыанар, сэниэ дьон сыдьааннарабыт. Аҕабытынан
эмиэ. XIX үйэ ортотун эргин төрөөбүт-үөскээбит аҕабыт эһэтэ
Быыкаанныыр Баһылай икки нуучча дьиэлээҕэ, инитэ Бэйби-
риэттээх Миитэрэй чаччыына эбит, немецкэй муннуктаах, сыһыары хотонноох, тилийэ
ампаардаах бэртээхэй балаҕаннааҕа ону туоһулуур. Биһиги кинилэр бүк алаастарыгар
Арыылаахха көҥүл көрүлээн, бас билэрдии сананан дьиэлэнэн-уогганан, сирдэнэн
бүөм үөскээбиппит. Кинилэр Бороҕон улууһун Ойуун ууһа, Үгэлээх диэн уларыйа
сылдьар ааттаах сиргэ-уокка Кыатҕаар аҕатын ууһа диэн аатыран олорбуттар. Арыыла-
ахха 1928 сыллаахха 7 ыалга 28 киһи олорбутун архыып докумуона кэрэһилиир. Эһэ-
бит 1901 сыллаах төрүөх, Түүлээхтэн Хаһаактар кыыстарын Кэтириинэни ойох ылбыт.
Аҕабыт 1919 сыл төрөөбүт. Эһэбит өлбүтүн кэннэ, эбэбит уруккута Үгэлээх киһитэ
Бытыка уола Петухов Степан Миккиир диэн киһиэхэ иккиһин эргэ тахсан, кыра уо-
лун илдьэ Таатта Хара Алданыгар тиийэн олохсуйбуттар. Аҕабыт тулаайах хаалан, ыал
устун сылдьан, борбуйун көтөҕөн иһэн чугас аймаҕар Сэмэҥҥэ (1892 с.т.) тылланан
иитиэх буолар. Дьоно аны маачаха ийэтэ Татыйыына Заболоцкая бииргэ төрөөбүт бал-
та оҕолоноору өлбүтүгэр уолун Иван Семенович Васильевы (Сторожевы) иитэ ылбыт-
тар. Аҕабыт саҥа ситэн-хотон, 4 кылаастаах оскуоланы бүтэрэн ветеринар куурсугар
үөрэнэн, 10 күҥҥэ 15 га сири охсор киһи буолан иһэн, 1941 сыл сайыныгар маҥнайгы

138