Page 143 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

БЭЭРИЙЭ нэһилиэгэ
хомуурга сэриигэ барар. Алтынньыга Москва таһынааҕы хабыр кыргыһыыга киирэр,
ахсынньы бүтүүтэ хаҥас илиитин үлтү ыттаран, онто сүһүрэн, хаста эмэ эпэрээсси-
йэлэнэр. Өр эмтэнэн тыыннаах ордон, 1942 с. сайын дойдутун булар. Сэриигэ атта-
нарыгар ийэбит 18 саастаах кыыс атаарбыта үһү. Аҥаар илиитэ суох сэрии инбэлиитэ
киһи сэнэнэн тэйиччи сылдьан баран, 1944 сыллаахха ыал буолбуттар. Хаппыырытгар
7 кылаас үөрэхтээх, мааны, номоҕон, «математик Мааһа» диэн ааттанар кыыстара ин-
бэлиит киһиэхэ эргэ тахсарын сөбүлээбэтэхтэр. Онтон утуу-субуу 7 оҕо төрөөн, аны
бары кинилэр сыстыбыттар. 2 кыыс кыраларыгар өлөн, 5 уол хаалбыппыт. Мин ыал
улахан оҕото буолар диэн тугун эрдэтгэн билбитим. Ыарыһах, мөлтөх буоламмын, 3-4
сыл балыс бырааттарбын Куостаны, Миисэни кытта тэҥҥэ сылдьарбыт. Кырабар корь
ыарыыга харахпын сиэтэн, оччолортон харалҕаммын, сэттэ аҥаар сааспар ньолобуой
кылааска үөрэнэ киирэн баран, дуосканы кыайан көрбөт буолан үүрүллүбүтүм. Онон
хойутаан үөрэммитим. Харалҕаным 7-с кылааска тиийэн ачыкы кэтиэхпэр диэри эрэй-
дээбитэ. Бээрийэ, Түүлээх, Мүрү, Танда оскуолатарыгар эҥинэ бэйэлээх учууталларга
үөрэнэн, үтүмэн үгүс атастанан, эрилтэн-мускултан, балачча ситэн-хотон оскуола-
ны бүтэрбитим. Мүрү курдук оскуолаҕа комсомол комитетын чилиэнэ, Бороҕон кур-
дук бөһүөлэк олохтоох араадьыйанан биэриитин диктора буоларбын сөҕө саныыбын.
Уус-уран самодеятельноска кырабыттан, кэлин спордунан балачча дьарыктаныым,
олоххо көҕүм уонна таайдарым дьон кэрэмэһэ Петр, Гаврил, аҕаһым Дуунньа сабы-
дыалтарынан дьылҕам сөпкө салаллыбыта. Аны оскуоланы бүтэрээт, үс сыл учуутал-
лаан олох, идэ оскуолатын ааспытым. Үлэм киниискэтигэр Бээрийэ, Танда оскуолала-
рыгар, Үөрэх үлэһиттэрин идэлэрин үрдэтэр институтка үлэҕэ ылылшбытым туһунан
суруллуулаах, биир да үлэ күнүн көтүппэккэ, больничнайы билбэккэ, 37 сыл үлэлээн
биэнсийэҕэ тахсыбытым. 1973 с. СГУ-гар үөрэнэр саха кэрэ куотун кытта иһирэхтик
таптаһан, убансан ыал буолбуппут. Сэттэтэ оҕолоннубут, Тандаҕа мин 11, кини 9 сыл
үлэлээтибит, олордубут. 1985 сылтан үчүгэй дьиэ-уот булан Дьокуускайга олордубут.
Людам 1 нүөмэрдээх ДьПУ-ҕа, мин институтка дьоҥҥо сирилтибэттик үлэлээтибит.
Егор Константинович — РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна, СӨ үөрэҕин
үтүөлээх үлэһитэ, Учууталлар учууталлара.
(«Дьоруойдары уһуннук удьуордаан» /Хомуйан оҥордо: Иван Матвеев. — Покровскай,
2016. - С. 49-52)

Васильева Варвара Тихоновна

Аҕам сэриигэ 1943 с. сайын үһүс ыҥырыыга барбыта үһү.
Мин оччолорго икки аҥаар саастаах сүүрэ сылдьар, аҕам өр кэ-
тэспит буолан олус таптыыр оҕото үһүбүн. Мин иннибинэ 7 уол
төрөөн, 5-һэ оччолорго олус күүстээх, утарсар эмэ суох куор
ыарыытыгар ыалдьан бараахтаабыттар. Онон улахан убайым 10,
аччыгый убайым 5 сыл аҕалар этэ. Аҕам аах хаһыа да буолан
Тумултан (Бээрийэ) атынан барбыттар. Мин ытабыл бөҕө буо-
лан, дьону аймаан аҕабын атаарбыт үһүбүн. «Аҕаа, барыма...» —
диэн саҥалаах буоламмын, дьон ордук аймаммыттара диэн ийэм
кэпсиирэ. Аҕам оччолорго 47 саастаах этэ. Ийэм ити сылтар-
га ыанньыксыттаабытым диирэ. Суон Охонооһой Матырыаһа,
Лэгэнтэй Барыскыабыйата (Артем Дегтярев ийэтэ) буоланнар
бииргэ үлэлээбиттэрэ үһү. Оччолорго Хоту Томторго сытыары,
дьиэ курдук тутуулаах аныгылыы тииптээх хотон саҥа тутуллубут кэмэ быһыылаах,
ынах төрүүр хостооҕо, ньирэй турар миэстэлээҕэ, таҥас уларыттар сирдээҕэ эбитэ үһү.
Ынаҕы төрөтөн баран муостаны кылбаччы сууйар этибит диэн ийэм кэпсиирэ. Биирдэ
саас сиргэ төрөөбүт ынаҕы бэһиэ буолан нэһиилэ аҕалбыппыт диирэ. Онно Матырыас,

139