Page 181 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

АҮПСҮН нэһилиэгэ

Малтахааҥҥа оскуолаҕа үөрэнэ барарбыт. Билигин кэлэн санаатахпына, хайдах тоҥон
өлбөтөхпүт буолла, ол саҕана тымныы сүрдээх буолара, силлээтэхпитинэ силбйт тоҥон
тос гына түһэрэ.
Чэриктэй оскуолатыгар Троев Иннокентий Михайлович, Босикова Мария Дми-
триевна үөрэппиттэрэ. Эдэр учуутал мааныта, кырасыабайа да бэрдэ, олус да ымсыыра
көрөрүм. Онтон 1946 с. Дүпсүн сэггэ кылаастаах оскуолатыгар үөрэнэ тахсыбыппыт,
сатыы. 1950 с. Дүпсүн сэттэ кылаастаах оскуолатын арҕаа интэринээт дьиэтигэр оло-
рон үөрэммиппит. Бастакы умайбыт оскуола барыта маһынан отуллар оһохтоох этэ.
Кыһын сор тымныы буолара, учууталларбыт бары оскуола иһигэр олорор этилэр. Ту-
лаайах оҕолор сайын дьиэбитигэр барбакка, интэринээккэ хаалан, оскуолаҕа өрөмүөн
үлэтигэр үлэлиирбит. Арҕаа Уоттаахха уһун сайыны быһа кирпииччэ үктүүрбүт. Тым-
ныыга ууга буору атахпытынан мэһийэн кирпииччэ үктүүрбүт. Аны кирпииччэҕин
тарҕатан куурдаҕын, түүнүн ардах түһээри гыннаҕына туран хомуйаҕын. Сэттис кы-
лааска үөрэнэр сылбар оскуола дириэктэринэн Гоголев Егор Михайлович кэллэ. Ол
сайыныгар аны оскуолабыт истиэнэтин эмиэ атахпытынан буору мэһийэн штукатурка-
лаатыбыт. Буорбутун үөһээ мэндиэмэҥҥэ тааска кутан таһаарар этибит. Ону таһынан
оскуола сүүнэ улахан түннүктэрин устан, кыраасканан самааска оҥорон самааскалыыр
этибит. 1950 с. күһүн аҕыс оҕо Мүрүгэ сатыы ахсыс кылааска үөрэнэ киирбиппит.
Мүрү оскуолатын 1953 с., И.В. Сталин өлбүт сааһыгар, бүтэрбиппит, бары ытаспып-
пыт. Кырдьаҕас дьоммут эппиттэрэ: «Аны хайдах-хайдах олоххо олорорбут буолла?»
Онус кылааһы бүтэрэн, салгыы үөрэнэргэ харчым, таҥас-сап суох этэ. Убайым Егор
Ионович, көмөлөһүөхтээх киһим, 1953 сыллаахха тымыра быстан эмискэ суох буолбу-
та, бэйэтин түөрт оҕото тулаайах хаалбыттара. Ол саҕана Сэбиэскэй былааска үлэтэ
суох киһи суох буолуохтаах диэн политика ыытыллара, киһи барыта үлэлээҕэ. Онон
мин Найахы нэһилиэгэр сельскэй библиотекаҕа библиотекарынан ананан үлэлии бар-
бытым. Библиотекаҕа 1953-1955 сс. үлэлээбитим. 1955-1958 сс. Дүпсүн уонна Мүрү
МТС-гар счетовод-кассирынан үтүө суобастаахтык үлэлээбитим. Биир солкуобайы
итэҕэс-быһаҕас оҥорботоҕум, сэмэ-суҥха ылбатаҕым. Дүпсүн МТС-гар дириэктэр Се-
менов Я.А., Мүрүгэ Федоров В.Г. (Мундууска) үтүөкэн, эйэҕэс майгылаах, билиилээх-
көрүүлээх салайааччылар этилэр.
Саамай эдэр сааспар үлэлээбит сирим Найахы буолар. Ити кэмнэргэ уус-уран са-
модеятельноска, нэһилиэккэ ыытыллар бары үлэлэргэ барытыгар кыттар этим. Фер-
маларга «Кыһыл обуос» диэн ааттаан чэй, табах, туус, саахар уо.д.а. атынан сылдьан
атыылыырым. Маны таһынан арааһынай субуотунньуктарга сылдьарбыт. Найахытааҕы
бастакы сүһүөх комсомольскай тэрилтэ сэкирэтээринэн икки сыл устата үлэлээбитим.
Найахыга үлэлээбит сылларым саамай күндү сылларым этэ. Найахы оччотооҕу са-
лайааччылара эдэр үлэһиккэ сүбэлээн-амалаан үөрэтэллэрэ. Онтон үлэни таптыыр,
үлэҕэ эппиэтинэстээх буоларга үөрэммитим, Найахы бөһүөлэгин нэһилиэнньэтэ
үлэҕэ-хамнаска, самодеятельноска олус актыыбынай, эдэр ыччаттар түмсүүлээх, эйэ-
лээх, бэрээдэктээх этилэр.
1958 с. Мүрү МТС-гар үлэлии олорон, бэйэм баҕабынан Дүпсүҥҥэ кэлбитим. Ол
кэлэн күһүнүгэр тырахтарыыс Федоров И.И. кэргэн тахсыбытым. 3.10.1953 с. Дүпсүн
нэһилиэгин сельсоветын сэкирэтээринэн быыбарданан, 1985 с. диэри үлэлээбитим.
Салгыы 1986 сылга кассирынан үлэлээбитим.
Бу үлэлээбит сылларбар сельсовекка туспа дьиэ суох этэ, кулуупка мунньахтыыр,
таҥара дьиэтигэр тыбыс-тымныы хоско истээх соммутун кэтэн олорон үлэлиирбит.
Урут шариковай уруучка диэн суоҕа, чэрэниилэ оҥостон, онон суруйарым, онтукам
тоҥон хаалар этэ. Мин үлэлиир кэммэр Чэриктэй нэһилиэгэр туспа сельсовет суох
этэ, нэһилиэк үлэлиир дьоно учаастактарга. фермаларга ыһыллан олорор этилэр, 2000
тахса нэһилиэнньэ баара.
Чэриктэйгэ 1968 сыллаахха туспа сельсовет тэриллибитэ, онуоха диэри мин соҕо-
тоҕун үлэлээбитим. Сельсовекка бухгалтерия суоҕа, хамнаһы бэйэм оҥорон ылар эти-

177