Page 10 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

УУСТАРА

ОЛОХ

ЭИЭЛЭЭХ лаан Адольф Гитлер социалистическай суолунан сайдан иһэр
ОҔОЛОР ЭМИЭ КЫАЙЫЫНЫ УҺАНСЫБЫТТАРА
Аан дойдуну атыйахтаах уулуу аймаабыт Германияҕа фа-
шистар уонна кинилэр хос моонньохторо араас албыны-
көлдьүнү туттан 1933 с. былааска кэлбиттэрэ. Оччолортон саҕа-

Советскай Союһу суох оҥорор былааннааҕа. Кини ол баҕа са-
түһүмэх. наатын “Мин охсуһуум” (“Майн кампф”) диэн кинигэтигэр
суруйбута. Онно маннык тыллар суруллубуттар: “Немецтэр Аан
дойдуну сэриилээн ылар туһугар тугу барытын тутталлара наа-
да. Өскөтүн биһиги бэйэбит улуу германскай империябытын
үөскэтиэхпитин баҕарар буоллахпытына, туох ханнык иннинэ
Бастакы славян норуоттарын: нууччалары, поляктары, чехтэри, словак-
тары, болгардары, украинецтары, белорустары дойдуларыттан
киэр быраҕыах уонна кыргыах тустаахпыт...”
Дьэ, ол да иһин фашистскай Германия 1939 с. балаҕан ыйын
1 күнүгэр Полыпаҕа сэриинэн саба түспүтэ. Ити күнтэн сир
шарын нэһилиэнньэтин биэс гыммыт түөрдүн хаппыт, 40 дойду
сиригэр-уотугар 6 сыл күүдэпчилэммит, 50 мөлүйүөн киһини
сир үрдүттэн симэлиппит Аан дойду Иккис ынырыктаах сэриитэ
саҕаламмыта.
Гитлер 1940 с. ахсынньы 18 күнүгэр “Барбаросса былаанын”
оҥорторон илии баттаабыта. Онно Советскай Союзка 190 диви-
зиянан, ол аата икки төгүл элбэх сэриинэн саба түһэн, сэриини
8-10 нэдиэлэ ыытан “чаҕылҕанныы” кыайыынан бүтэрэр соругу
туруоруммута. Кини бу соругун олоххо киллэрээри, төһө эмэ
“эйэлээх дуогабар” баарын үрдүнэн, 1941 с. бэс ыйын 22 күнүгэр
сарсыарда 4 чааска Советскай Союз арҕааҥҥы кыраныыссатын
барытын кэһэн, уоран сэриинэн саба түспүтэ.
Унньуктаах уһун 4 сыл кэриҥэ барбыт уоттаах сэриигэ Со-
ветскай Союз 1710 куората уонна бөһүөлэгэ, 70 тыһыынчаттан
тахса сэлиэнньэтэ, дэриэбинэтэ, 6 мөлүйүөнтэн тахса олорор
дьиэтэ күл-көмөр буолбута. Бу сэриигэ 25 мөлүйүөн киһи дьиэ-
тэ-уота суох хаалбыта, 31580 промышленнай предприятие урус-
халламмыта. Маны таһынан 40 тыһыынча балыыһа, 84 тыһыын-
ча оскуола, техникум, үрдүк үөрэх тэрилтэтэ, научнай-чинчийэр
институт, 43 тыһыынча библиотека суох оҥоһуллубута.
Сэрии быһаччы алдьатыытыттан Советскай Союз уопсай
хоромньута 1941 с. сыананан 1 триллион 358 миллиард солкуо-
бай буолбута. Маны таһынан сэрии сылларыгар ССРС 1 трил-
лион 890 миллиард солкуобай дохуоту сүтэрбитэ.