Page 135 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

— Куораттан түөрт күн айаннаан МТС киинигэр Найахыга тиийдим.
Тэрилтэ саҥа тэриллибит буолан анал хонтуоралара суоҕа. Нэһилиэк эргэ,
кыараҕас кулуубуттан икки хоһу ылан, бука бары онно түмсэн үлэлии оло-
роллоро. Оттон 5-6 киһилээх бухгалтерия кулууп сценатыгар үлэлиирэ. Ман-
на кэлэн аан бастаан билсибит дьоммунан үрдүк үөрэхтээх Петр Герасимов
зоотехнигынан, Гаврил Матвеев солбуйар бухгалтерынан үлэлииллэрэ. МТС
үлэтин тохтоппутун кэннэ Петр Егорович өр сылларга Партизан Заболоцкай
колхозка, совхозка зоотехниктаабыта. Онтон Гаврил Матвеевы өссө эрдэ үлэ-
тигэр өрө таһаараннар Уус-Маайа оройуонугар ыыппыттара.
МТС-гар үлэлиир кэммитигэр П.Е.Герасимов биһикки көрүүбүтүгэр
Дүпсүн МТС-р биэс нэһилиэк биэс колхуоһа киирэр этэ. Онно барыта 11800
ынах сүөһү, 5800 сылгы, 270 кыстыыр ийэ сибиинньэ, Найахы нэһилиэгэр
Сталин аатынан уонна Өнөр нэһилиэгэр Ленин аатынан колхуостарга 300
кыстыыр хара саһыл баара. Маны таһынан Алдан өрүс унуор “Благодатнай-
га” республикатааҕы “Холбос” иитэр 600 төбө хара саһыла эмиэ биһиги
көрүүбүтүгэр сыһыарыллара. Кыстык фермалара олус бытархай этилэр уонна
киэҥ сиринэн ыһыллан сыталлара. Ол курдук ынах сүөһү уонна сылгы кыс-
тыга Дүпсүн МТС-гар 130 км уһуннаах, 80 км туоралаах 10400 кв. км иэннээх
сиринэн тайаан сытара. Биллэн турар оччолорго хотоннорго электричество
уота, механизация ханнык да көрүҥэ суоҕа. Сүөһү барыта ойбоҥҥо киллэ-
риллэн уулуура. Бачча элбэх колхуоска уонна чааһынайдарга баар сүөһүлэри,
сылгылары сайын ыҥыыр атынан, кыһын сыарҕа көлөнөн кэрийэн көрөрбүт,
араас профилактическай сэрэтэр үлэлэри ыытарбыт.
Бу сылларга оройуоҥҥа баара суоҕа үс ветеринарнай врач, үс орто үөрэх-
тээх ветфельдшер эрэ баара. Оройуон кылаабынай ветвраһынан биһигиттэн
үгүспүтүттэн 3-5 сыл балыс, Саха сирин сурах эрэ хоту истибит, 1956 с.
Ленинградтааҕы ветинституты бүтэрбит, омугунан латыш уол Юрий Ивано-
вич Кирсон ананан кэлбитэ. Онтон Бороҕон МТС-гар 1953 с. Улан-Удэ ин-
ститутун бүтэрбит Дмитрий Филиппович Куприянов директордаабыта. Ки-
нилэр салалталарынан биһиги эйэ дэмнээхтик олус тапсан үлэлээбиппит.
Биһиги директорбыт Яков Алексеевич Семенов кэлин республика тыатын
хаһаайыстыбатын министригэр тиийэ үүнэн үлэлээбитэ.
Бэйэм тус үлэбин кыратык билиһиннэрдэххэ маннык. Ити 1956 с.
Дүпсүннээҕи МТС иһигэр киирэр 61 сүөһү турар учаастагын, 20 сылгы бири-
гээдэтин барыларын кэрийэн үлэһиттэри кытта билсибитим, кыстык бэлэмэ
хайдаҕын көрбүтүм. Оччолорго ынах сүөһүнү 1-кы, 2-с, 3-с, 4-с суортаах
диэн арааран отчуоттууллара. Итинник түөрт графалаах отчуот кумааҕыты-
гар мин 5-6 графалары эбэн биэрбитим. Онно хроническай уонна өлөр ыарыы-
лаах сүөһүлэр суруллаллара. Хроническай ыарыылаах сүөһүлэри арааран
үчүгэй аһылыкка туруоран эмтээһини, оттон өлөр ыарыылаах сүөһүлэри
былааҥҥа хаптарбакка тоҕоостоох кэмҥэ өлөрөн, туттан иһэри ирдээбитим.
Бу үлэбин биригэдьиирдэр, сүөһүнү көрөр-истэр үлэһиттэр бары сөбүлээ-
биттэрэ уонна толороллоро. Уопсайынан даҕаны оччотооҕу сүөһү үлэһиттэрэ
үгүстэрэ сааһырбыт, үлэҕэ-олоххо улахан уопуттаах, үлэлэлэригэр олус кы-
һамньылаах, специалист сүбэтин болҕойон истэр, ону толорор иһин дьулуһан
үлэлиир дьон этилэр.
Маны таһынан бэйэлэрин санааларын туруору этэллэрэ, кэпсэтэри, са-
наа атастаһары да сөбүлүүллэрэ. Мин фермаларга маҥнайгы сырыыларбыт-
тан өйдөөбүтүм: фермаҕа эмчит эрэ быһыытынан сылдьыы тутаах буоларын.
Эн специалист быһыытынан дьону-сэргэни кэрэхсэтэр кэпсээннээх, ону та-
һынан нэһилиэк, оройуон, республика, бэл аан дойду балаһыанньатыттан
сонуннардаах буолуохтааххын бигэтик өйдөөбүтүм уонна төһө кыалларынан
9*
131