Page 297 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

тугу кэпсиигинҥ” — диэн ыйытардыы туттан олорор. үс хаартыска, үс киһи
дьылҕата! Кинилэри барыларын бу сүүрбэ биирис үйэҕэ диэри улахан олоҕу
олорон кэлбит Анна Александровна дьылҕата ситимниир. Онон уоттаах сэ-
рии биир тулаайаҕа Анна Александровна Аммосова-Пухова олоҕун лоскуйда-
рын аан-бастаан кини бэйэтэ суруйан хаалларбыт ахтыыларыттан билсиэҕиҥ.

Огдолуйбут олохтоох оҕо сааһым

Аҕам Аммосов Александр Васильевич 1-кы Кур-
буһах нэһилиэгэр 1910 с. төрөөбүт. Аҕата Аммосов Ва-
силий Васильевич-Намыын, Дьөгүөр Аммосов эһэтин
Дьаккымар Баһылайы кытта бииргэ төрөөбүт. Аҕабыт
төрөппүт ийэтэ ыаллыы Бахсы нэһилиэгин (Чурапчы
оройуона) Слепцовтар кыыстара эбит. Кини эрдэ өлөн
аҕабыт маачаха ийэҕэ иитиллибит.
Ийэм Пестрякова Матрена Петровна 2-с Курбу-
һах нэһилиэгэр Бүтэйдээххэ 1911 сыллаахха төрөөбүт.
Кинилэр ыал буолан үс оҕону төрөппүттэр. Эдьии-
йим Маайа (Маруся), кини кэнниттэн уол төрөөн кы-
ратыгар өлөөхтөөбүт, онтон мин 1934 сыл ыам ыйын
1 күнүгэр төрөөбүппүт. Ийэм мин икки саастаахпар
өлөн, аҕам миигин ийэм убайыгар, 13 оҕото өлбүт Аммосов Александр
таайбар Баһылайга ииттэрэ биэрбит. Мин кинилэргэ Васильевич
6 сааспар диэри иитиллибиппин, онтон 1940 сылла-
ахха таайым өлөн хаалан аҕам миигин бэйэтигэр төттөрү ылбыт. Ол эрээри
аҕабын үгүстүк көрбөт этим, Окоем Күөлүгэр үлэҕэ сылдьара, эдьиийбин
Маайаны уонна миигин икки хараҕынан көрбөт эбэбит хараанныыра. Эдьи-
ийим Маайа 7 саастааҕар симэхтээх (корь) ыарыыга ыалдьан, онтон сыыста-
ран ыарыһах буолбута, үксүгэр сытан тахсара. Онон дьиэ ис-тас үлэтин
үксүгэр мин үлэлиирим.
Сэрии саҕаланыытыгар 1941 сыл бэс ыйыгар: “Соҕуруу сэрии буолбут
үһү!” — диэн аймалҕан буолла. Улахан дьон куттанан, соһуйан кыайан са-
ҥарбат да буолбуттара, биһиги, оҕолор, ону көрөн эмиэ куттал бөҕөтө. Сэрии
бастакы хомууругар барааччылар Аммосов Петр Степанович дьиэтин тусаһа-
тыгар мустубуттара. Мин эдьиийбинээн уонна Копырина Розалыын барам-
мыт сэриигэ барааччылары көрбүппүт. Розам ону өйдөөбөт эбит. Сэриигэ
барааччылар улахан чугууҥҥа дьүөкэт оргутаннар, ампаар истиэнэтигэр аат-
тарын суруйбуттара. Ол суруктарын сороҕо билигин да көстөр. Атаарааччы
да элбэҕэ, ытаһыы-соҥоһуу да баара. Асааһын-сиэһин суоҕа, барааччылар
атгарын миинэн арҕаа диэки айаннаппыттара, элбэх ат туйаҕын буора ыраахха
диэри өрүкүйэн быыл буолан салгыҥҥа ыйанан турбута...
Биһиги аҕабыт сэриигэ иккис хомуурга 1941 сыл атырдьах ыйын 3 күнүгэр
бэбиэскэ туппут. Кэнники дьон кэпсээниттэн билэбин, кини оччолорго
Мүрүгэ сберкасса сэбиэдиссэйинэн үлэлиир эбит. Дьиэтигэр кэлэн хонон
барбыта. Биһигини, кыргыттарын, кытта хоонньоһон утуйбута. Сарсыарда
эбэбитин сиэппитинэн аҕабытын күөл арҕаа атаҕар диэри атаарбыппыт, кини
маҥан аттаах этэ. Икки хараҕынан көрбөт эбэбит: “Эн, оҕолоргун, миигин
хаалларан ол соҕуруу дойду сэриитигэр тоҕо бараҕын?” — диэхтээбитэ. Аҕам:
“Кэбис, инньэ диэмэ, Ийэ дойду көмүскэлигэр барар буоллаҕым. Ынаххын
холкуостар ылан көрүөхтэрэ, бу аккын (бэйэтин суопсунас ата эбит) өлөттөрөн
күһүн идэһэлэнээр. Кыргыттаргын үөрэттэрэ сатаа, таҥастарын-саптарын

293