Page 300 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

кыратык аһатан бэттэх аҕалаллар эбит. Саҥаһым суохпутуна мээнэ аһаан
өлүөҕэ диэн аһын-үөлүн хатыырын оччолорго хантан билиэхпиний? Онон
иин айаҕын өҥөйөн баран өрүһүллүбүтүм. Аҕыйах хонон баран көнөн бар-
дым. Саҥаһым утуйар матарааһын устан ылан ыстаан, ырбаахы тигэн кэтэр-
тэ. Эргэ этэрбэһи аччатан этэрбэстээтэ.
Сотору кыра арыы кэһиилээн уолун Бүөтүрү доҕор оҥорон, эдьиийбэр
Марусяҕа ыытта. Эдьиийбин Афанасий Охлопков ылан ийэтигэр оскуолаҕа
олорпутун, баран иһэн Ньукууһа Маайатыттан истэн, дьиэбэр сылдьыбакка
эрэ быһа оскуолаҕа бардым. Эдьиийбин көрсөн: “Таайгар барсыбаккын дуо?”
— диэбиппин буолуммата. Ол кыһын үөрэнэн 4-с кылааһы үчүгэйинэн бүтэр-
битэ. Эдьиийим саахыматтыыра, балалайкаҕа үчүгэйдик оонньуура, хомуһу
да бэркэ тардара. Маруся кинигэни наһаа ааҕара. Дьоннор кэлэн киниэхэ
хаһыат, кинигэ аахтаран истэллэрэ.
Мин 1943 сыл күһүн бэйэм батан кэбиһэн оскуолаҕа киирбэтим. Ити
сыл кыһыныгар Варвара Саввична Пестрякованы кытта хотон харабыллас-
тым. Онтон 1944 сыл Афанасий Охлопков ийэтигэр олордон үөрэттэрдэ. Учуу-
талларынан ол саҕана Иннокентий Афанасьевич Пестряков, Гаврил Николае-
вич Окоемов, Мария Михайловна Заболоцкая үлэлээбиттэрэ. Эдьиийим ити
кыһын таайын аахха кыстыы барда. Ити кыһын этэҥҥэ кыстаабытым. Саас
ыам ыйыгар оскуола оҕолорун барыларын линейкаҕа таһаардылар. Оскуола-
быт сэбиэдиссэйэ И.А.Пестряков линейка иннигэр туран: “Сэрии бүттэ,
Кыайыы буолла! Бүгүн үөрэммэккит, оонньооҥ...” — диэн биллэрдэ. Оо,
онно олус да үөрбүппүт. Мин аҕам сэриигэ өлөн суох да буоллар, оҕолору
кытта тэҥҥэ үөрдүм-көттүм... Улуу Кыайыы үөрүүтэ ол курдук бары эрэйби-
тин, кыһалҕабытын кэннибитигэр хаалларбыта!

Олох суолугар

Сэрии бүтэн, 1947 сылтан хаартыска систиэмэтэ уурайбыта, нуорма ас
биэрбэт буолбуттара. Миигин интэринээккэ ыыттылар. Интэринээппит дьи-
этэ үс салҕааһыннаах. Повардарынан Сидорова Аана, Бурнашева Мотрена,
уборщицанан Ермолаева Парасковья (Василий Васильевич Аммосов ийэтэ)
үлэлииллэрэ. Учууталларынан Троев Гаврил Гаврильевич, Макарова Февро-
нья Андреевна, Кондратьев Николай Николаевич, Табунанова Софья Ива-
новна, Находкина Анна Романовна, Пухова Мария Васильевна, Местников
Андрей Иванович, Охлопкова Клавдия Егоровна, Винокуров Федот Егоро-
вич, Пестряков Николай Саввич, Оготоев, Данилов Иван Николаевич, Со-
фронов Егор Алексеевич, Кондратьев Иван Христофорович үлэлээбиттэрэ.
Бииргэ үөрэммит оҕолорбун умнуталаан кэбиспиппин. Ол саҕана оҕо үөрэ-
ҕин кыайан ситиспэккэ кылааска хаалыыта үгүс этэ. Онон оҕолор биир кы-
лааска иккилии сыл үөрэнэллэрэ.
Мин 7-с кылааска диэри хаалбакка үөрэммитим, комсомолга киирби-
тим. Ити сэттис кылааска үөрэнэ сылдьан испинэн улаханнык ыалдьаммын
үөрэммэккэ интэринээккэ уһуннук сыттым. Андросов диэн фельдшер кэлэн
көрөрө. Уһун өрөбүллээҕи чиэппэргэ нуучча тылыгар уонна историяҕа куһа-
ҕаннанан хааллым. Каникул да кэнниттэн өрүттүбэтим, интэринээккэ наар
мин ыалдьарым айдаана. Төрүкү ортонон эрэ үөрэнэр оҕо ити сыл кылаас-
пар хаалан хааллым. Иккис сыл сэттиһи хаттаан үөрэнэн бүтэрэн, ахсыска
Бороҕоҥҥо үөрэнэ киирдим. Манна нууччалыы үөрэтэллэр, ахсыска эмиэ
хааллым. Эһиилгитигэр саастаах оҕолору, биһигини, оскуолаттан ууратан
киэһээҥҥи оскуолаҕа ыыттылар. Пекарняҕа үлэҕэ киирэн күн аайы бурдук

296