Page 298 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

дьахталларга тиктэрээр...” — диэбитэ уонна барыбы-
тын кууһан туран сыллаталаан ылбыта. Итиэннэ атын
сиэппитинэн үрэх устун арҕаа бара турбута. Биһиги
үһүөн харахпыт уутунан суунан ытаһа хаалбыппыт...
Ити кэнниттэн аҕабытын көрбөтөхпүт... Кэлин
өлбүтүн биһигиттэн кистээн кэбиспиттэр этэ. Аҕабыт
1942 сыл кыһыныгар кыргыһыы хонуутугар
өлөөхтөөбүт, биһиэхэ биллэриини да биэрбэтэхтэрэ.
Өлбүтүн оҕоттон истэн ытаспыппыт...
Күһүн оскуола аһыллыбытыгар үөрэнэ киирби-
тим. Оскуола хас кылаастааҕын да, эдьиийим Маруся
хаһыс кылааска да үөрэнэрин өйдөөбөппүн. Биһиги-
ни көрүөхтээх-истиэхтээх эбэбит уолун саныы-саныы
Пухова Анна наар ытаан тахсара, кыһын ортото өлөөхтөөбүтэ. Би-
Александровна һиги аҕабыт сулууспалаах буолан хаартысканан кыра
да буоллар бородуукта ыларбыт, аармыйаҕа баран
өлбүт буойун тулаайахтара диэн посуобуйа харчы би-
эрэллэрэ. Онон аһаан олорбуппут. Эбэбит өлбүтүн
кэннэ Тандаттан эһэбит бииргэ төрөөбүт быраатын
Дьэким кыыһа Натаа диэн дьахтар кэргэнинээн Трул-
лин Баһылайдыын, кыыһынаан Кэтириистиин (кэн-
ники Денис Ильич Портнягин кэргэнэ буолбута) көһөн
киирэн, биһиэхэ Быһыттаахха олорбуттара. Оччолорго
Быһыттаахха икки эрэ дьиэ баара. Холкуоска дохуот
да, харчы да суоҕа. Онон биһиги нуормабытыгар биэс
киһи аһыыр буолан аччыктаан барбыппыт. Ынахпы-
тын аҕабыт этэн барбытын курдук холкуос көрөрө.
Ол эрээри оҕото өлөн хаалан бэйэбитигэр аҕалан биэр-
биттэрэ.
Пухов Семен
Васильевич Саас Түүлээйи куулатыгар Баҕарахха көһөн олор-
буппут. Дьоммут сылгы көрөллөрө. Ынахпытын тиэр-
бэскэ хаайан Натаа ыыра, онон үрүҥ ас аһаан абыраммыппыт. Сайын Ат
Баһыгар сайылаабыппыт, ол кэмҥэ ынахпыт оҕото суох буолан кэлбэт буол-
бута. Эдьиийбит Натаа көрдөөн көрбүтэ да булбатаҕа, ынахпыт суох буола-
рын кытта аччыктаабытынан барбыппыт. Дьоммут соҕуруу үрэххэ, алаастарга
оттуу тахсыбыттара, биһигини көрөр буолан көскө ыраах барбатахтара.
Биһиги Тоомуттарга дьукаах олорбуппут. Фермаҕа аҕыйах ыанньыксыт
ыабыт үүтүн, Ноговицын Владимир Михайлович ийэтэ, Матырыас астыыра.
Үүт астанарыгар, аччыктыырбыт бэрдиттэн, эдьиийбинээн сэппэрээтэр ат-
тыгар олорон тохтубут үүтү салаан сиирбит. Матырыас сороҕор куруускаҕа
күөх үүт, сүөгэй уута бэрсэрэ. Сэрии иккис сайыныгар оонньуу, сөтүө диэн
суоҕа, эдьиийбинээн наар: “Тото аһаабыт киһи...” — диэн кэпсэтэрбит.
Күтүөппүт Баһылай оттуу сылдьан эмиэ аччыктаан, кулуну ытан сиэн хаа-
йыыга барбыта. Ол сайын милииссийэ кэлэн биһигиттэн: “Дьоҥҥут эт аҕалан
сиэтэллэр дуоҥ” — диэн дибдийбитэ. Биһиги суоҕу суох эрэ диэхтиибит.
Баһылай хаайыыттан төннүбэтэҕэ, өлбүт сураҕа эрэ иһиллибитэ. Сэрии кэ-
мигэр итиннээҕэр да буолуох кыраҕа буруйдууллара. Ити 1942-1943 сыл кы-
һыныгар дьон бөҕө хоргуйбута.
Биһиги Натааны кытта дьукаах олоробут. Натаа кыһын устата холкуос
тэрийбит интэринээтигэр остуорастаата да, хамнас, дохуот диэни улахан тугу
да ылбат. Бары биһиги холкуостан ылар нуормабытыгар аһаабыта буолан

294