Page 381 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Соҕотох хаалбыт кыыс дьылҕата

Буойун Местников Николай Лукич II төрөппүт кыыһа А.Н.Шеломова
билигин Чурапчы улууһун Бахсы нэһилиэгин Толоон бөһүөлэгэр олорор.
Кини ийэтэ, Окоемова Акулина Николаевна, биһиги Ньоодьуска Ньукулай
сыдьааннара, эдьиийдээтэр эдьиийбит, баар, суох тумус тутгар, дурда-хахха
киһибит этэ.
Эдьиийбит Өкүлүүн “сураҕа суох сүппүт” кэргэнин, сэрии кэннитгэн хас
да сыл: “Баҕар, баара буолуо, кэлиэҕэ”, — диэн эрэл санаалаах күүппүтэ. Ол
эрээри эрэл санаа эстибитэ, күүтэр күүс өһүллүбүтэ. Олох салҕанар аналынан
Акулина Николаевна 50-с сыллар саҥаларыгар эмиэ бэйэтин курдук огдообо
Окоемов Лука Ивановичтыын олоҕун холбообута. Биэс сыл бииргэ олорон түөрт
оҕону төрөппүттэрэ да, оҕо эмиэ турбатаҕа. Лука Иванович 1942 с. Чурапчы
оройуонун холкуостарын күүс өртүнэн көһөрүллүүгэ хоту Эдьигээн оройуону-
гар балык булдугар сылдьыбыта. Кини онтон доруобуйата улаханнык айгыраан
кэлбитэ, инньэ гынан биһиги эдьиийбитин кытта уһуннук олорботоҕо, орто
дойду олоҕуттан арахсыбыта. Эдьиийбит Акулина Николаевна иккистээн эргэ
тахсан, “Сэрии огдообото” аатырбатаҕа, судаарыстыба туох да өҥөтүнэн туһам-
матаҕа. Дьиҥэр, бу биһиги эдьиийбит курдук хоһуун дьахталлар, олох салҕанар
аналын өйдөөннөр иккистээн ыал буоланнар, олох баар. Оччотооҕу судаарыс-
тыбаны салайан олорбут дьон ону эрдэ өйдөөбөтөхтөрө хомолтолоох.
А.Н.Местникова-Окоемова сэрии сылларыгар эр киһи үлэтин барытын
үлэлээбитэ. Кэлин сааһын тухары холкуоска, совхозка ыанньыксытынан,
ыччат сүөһүнү көрөөччүнэн үлэлээн сынньалаҥҥа тахсыбыта. Эдьиийбит
Өкүлүүн барахсан оҕолоругар өлүүлээх буолан, сааһын баттаһа кыыс оҕону
төрөппүтэ. Кыыһа Анастасия Николаевна оҕолонон-урууланан, эдьиийбит
күнэ-ыйа сиэннэриттэн тахсара. Акулина Николаевна икки кыыһыттан сиэн-
нэрэ билигин бары кэриэтэ ыал буолбут, бэйэлэрэ оҕолоох-уруулаах дьон-
нор. Онон эбэлэрин, сэрии огдообото Акулина Николаевна аатын ааттаталлар.
Биһиги эдьиийбитин, ийэбитин, эбэбитин Акулина Николаевнаны, бар
дьонугар үтүөнү эрэ баҕара сылдьыбыт Ытык киһибитин өрүү умнубаппыт,
кэрэкэ тылларынан эрэ ахтабыт!

* * *
Местниковтар аҕалара уоттаах сэриигэ барар сылыгар улахан кыыс Дуня
сэттэ сааһыгар сылдьара, орто кыыс Шура балаҕан ыйын 1 күнүгэр үс саа-
һын туолбута, аччыгый кыыс Варя икки сааһын туола илигэ. Маннык уу-
ньулдьуххай оҕолордоох Өкүлүүн сарсыарда эрдэттэн киэһэ хойукка диэри
холкуос үлэтигэр эр дьон үлэтин үлэлээн мас кэрдэрэ, кыһын фермаҕа от
тиэйэрэ, сонуокка балбаах таһара, сүөһү уулуур ойбонун алларара. Сайынын
от охсуута, кэбиһиитэ, күһүнүн бурдук быһыыта, астааһына эмиэ кини уон-
на кини курдук дьахталлар үлэлэрэ этэ. Үс кыра оҕолоох Өкүлүүн оҕолорун
кырдьаҕас эһэлэригэр Луха оҕонньорго хааллара-хааллара ити курдук үлэни
өрө тута сылдьыбыта. Ол саҕана оннук ирдэнэрэ даҕаны, “Барыта фронт
туһугар, барыны Ийэ дойду көмүскэлигэр!” диэн ыҥырыыны өйөөн, фрон-
товик кэргэнэ Акулина Николаевна инники күөҥҥэ сылдьыбыта. Бэл икки
көстөөх Чыаппараҕа киирэн байыаннай үөрэххэ үөрэнэн, мас саа тутан, эр
киһилии таҥнан хаары аннынан сыыллыбыта, мас кырынаатаны быраҕарга
үөрэммитэ.
Ити курдук сэрии сылларыгар Акулина Николаевна сылайары-элэйэри

377