Page 384 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 384
тэ, Дьокуускайга баар “Бахсы” түмсүү салалтата, Чурапчы улууһун дьаһалта-
та биһирээннэр Бочуотунай грамоталарынан наҕараадалаабыттара. Бу буол-
лаҕа кырдьыыга кыайтарбакка, олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылааһын дьоһун
бэлиэтэ.
Сэрии кэмин оҕото, уоттаах сэриигэ Ийэ дойду көмүскэлигэр охтубут
буойун тулаайаҕа Александра Николаевна Местникова-Шеломова ити кур-
дук билигин да сылайары-элэйэри аахсыбакка күүрээннээх олоҕу олорор.
Иван Пванович Попов, 2012 с.
ТААЙБАР ТАЛБА ТЫЛЛАРЫ...
Мин уу-ньулдьулхай оройдоох оҕо сааспар “таай ” диэн ааттанар
киһим, төһө даҕаны миигин батыһыннара сылдьан “итини оҥор, маны
гын” диэн этэ-такайа сылдьыбатаҕын иһин, улэһит киһи сиэринэн эл-
бэххэ уһуйбут, олоххо холобур оҥостор киһим этэ. Баҕар, ол мин, бииргэ
төрөөбут биим уонна чугас тастыҥ да убайдарым суохтарынан кинини
эрэ көрө уөрэммиппинэн буолуо.
Суруйар идэлэммит киһи таайбар талба тыллары анааммын араас-
таан киэргэтэн этиэм-тыыныам эбитэ буолуо даҕаны, кини судургу, көнө
майгылаах киһи ону ончу сөбүлуө суоҕа диэн, сэрии кэмин оҕотун, улэ-
һит киһи туһунан аҕыйах тылынан билиһиннэриим дуу.
Ньукулай Местников аҕата Ньукулай Бөтүрүөбүс икки кэргэнтэн сүүрбэ
биир оҕону төрөппүтэ. Кини нэһилиэгин иһигэр да буоллар олоҥхолуур идэ-
лээх буолан, сэрии иннинэ олоҥхоһут Ньоодьуска Ньукулайынан биллэрэ.
Иккис кэргэнинээн Өлөөнөлүүн Дьэҥкиидэ эбэ Булуҥар кыстаан олордохто-
руна 1931 сыллаахха, тымныы муоһа тостуон эрэ иннинэ, кинилэргэ ааты
ааттатар уол оҕо төрөөбүтэ. Кырдьаҕас аҕалаах ийэттэн төрөөбүт кыракый
Ньукулай — Таллайа диэн ааттанан “сээн” дэттэрэн улаатан иһэн, бэйэтин
саастыылаахтарын кытта 1939 сыллаахха Бахсы Томторун оскуолатыгар үөрэнэ
киирбитэ. Ол эрээри уоттаах сэрии саҕаланан, сут-кураан буолан, Бахсы нэ-
һилиэгиттэн икки холкуос “балык булдугар” диэн ааттаан хоту оройуоннар-
га көһөрүллүүгэ бараннар, Томтор оскуолата сабыллыбыта. Онон кыракый
Ньукулай уолчаан Бахсыттан икки көстөөх Чыаппара оскуолатыгар тохтуу-
тохтуу үөрэнэн нэһиилэ 4 кылаас үөрэхтэммитэ.
Салгыы үөрэниэҕин иһин чугастааҕы 7 кылаастаах оскуола 5,5 көстөөх
Сылан нэһилиэгин Бэрэтигэр эрэ баара. Үөрэҕэ суох ийэлээх аҕата соҕотох
уолларын ол оскуолаҕа ыытыахтарын баҕарбатахтара. Кыракый Ньукулай оҕо
эрдэҕиттэн чаархааннаан, туһахтаан тыаттан арахпат буолбут киһи, бэйэтэ
даҕаны үөрэххэ соччо тардыспатаҕа. Ньукулай уолга ойуур “суругун-бичи-
гин” ааҕара ордук курдук этэ. Инньэ гынан сэрии сылларыгар 12-13 саастаах
уол холкуоска араас үлэҕэ барытыгар сыстан, улахан дьону кытта тэҥҥэ үлэ-
лээн хачыгырайбытынан барбыта. Уоттаах сэрии саҕана ханна баҕарар кур-
дук, Бахсыга эмиэ, эр киһи үлэтин үксүн хоһуун-хоодуот дьахталлар, туран
эрэр уолаттар-кыргыттар солбуйбуттара. “Сис” ферматыгар Барашкова Ма-
рия Тихоновна (кэргэнэ Прокопий Спиридонович фроҥҥа сылдьара) ферма
сэбиэдиссэйинэн үлэлиирэ. Онно кыракый Ньукулай Местников үс ыанньык-
сыт ынахтарыгар (оччолорго ынахтара ньирэйдээх, борооскулаах буолара)
уонна 20-н тахса айан (таһаҕасчыт) атыгар 2-3 оҕуһунан от тиэйэрэ. Аҕата 90
380
