Page 395 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

настарын, олохторун-дьаһахтарын туһунан билиһин-
нэрэр сыаллаах кинигэ буолуохтаах диэн быһаарбып-
пар Хабырыыһым дьэ сөбүлэстэ. Биһигини атаара
таһырдьа тахсыста. “Дойдубар, Бахсыга, эмиэ кини-
гэ наадатыгар бардым, сарсын киирэн иһэн сыл-
дьыам, ахтыыгын бэлэмнээр, сарсыҥааҥҥа диэри,
көрсүөххэ диэри”, — дэһэн биһиги массыынабыты-
гар олорон Толооҥҥо айаннаатыбыт.
Сарсыҥҥытыгар киирбиппитигэр Гаврил Гаври-
льевич кыргыттара (Полина, Валентина иккиэн учуу-
таллар) эрдэ суруйан бэлэмнээбит кумааҕыларын ин-
нибэр аҕалан уурда. “Хайа, убай, оттон хайҕал, мах-
тал суруктаргын көрдөрүүй”, — диэбиппэр, хоһуттан
киирэн, этэр курдук көтөх муҥунан паапкаҕа симиллэ сылдьар Бочуотунай
грамоталары, Махтал суруктары аҕалла. Мин кыргыттар аҕаларын туһунан
суруйбуттарын аахпыт буоламмын, “онтон “Коммунистическай үлэ ударни-
га” дастабырыанньаларыҥ ханналарый?” диэн туоһулаһааччы буоллум. Оҕон-
ньорум эмиэ хоһугар киирэн, балачча буолан баран киниискэлэрин таһааран
иннибэр уурда. Кыһыл тастаах, дьыл-хонук быыһыгар саһарамтыйа сирэй-
дэммит киниискэлэри көрөн, ааҕыталаан баран, миэхэ доҕор буолан айан-
наһа сылдьар Уус-Алдан улууһун Лөгөй нэһилиэгин депутатыгар Н.Д.Попов-
ка көрдөрө биэрдим. Киһим көрүтэлээн, ааҕан баран: «Хайа, доҕор, били
сэриигэ үс төгүл “Хорсунун иһин” мэтээл ылбыт кэриэтэ кырдьаҕас эбит
буолбат дуо?» — диэн Николай Дмитриевиһим сөхтө.
Мин, кырдьык даҕаны дии санааммын, Хабырыыс оҕонньору адьас атын
харахпынан көрөн, били бэлэм суруллубут суругу көрө-көрө саҥалыы элбэҕи
ыйыталастым. Үлэһит киһи өрүү сэмэй буолар. Ол сиэринэн Хабырыыһым,
ыйытыы күүһүнэн, бэрт аҕыйаҕы кэпсээтэ. Онон, билигин билсиэҕиҥ, сэ-
рии кэмин биир оҕотун, эйэлээх олоҕу тутуспут, аҕыс уон сааһыгар үктэм-
мит кырдьаҕас кэпсээнин.

Сэрии сылларыгар оонньооботохпут

Аҕам Гаврил Трофимович Протодьяконов 1908 сыллаахха муус устар 15
күнүгэр төрөөбүт киһи. Онон сэбиэскэй былаас атаҕар туруутугар инники
күөҥҥэ сылдьыбыт биир актыбыыс оҕонньор этэ. Ол үлэтинэн-хамнаһынан
олоҕун суолун тэлэн, сааһын тухары салайар үлэҕэ, дьон ортотугар сылдьан
бу орто дойдуттан арахсыбыта. Ийэм Баишева Пелагея Михайловна ыаллыы
Дьабыыл (Мэҥэ Хаҥалас улууһа) нэһилиэгиттэн төрүттээх. Кинилэр 1930
сыл эргин ыал буоланнар уол оҕону төрөппүттэрэ, киһи буолбакка кыраты-
гар өлөөхтөөбүт. Онтон мин 1933 сыл олунньу 10 күнүгэр төрүүбүн. Мин
кэннибиттэн биэс оҕоломмуттара.
Биһиги төрүт Алаҕар дьонобут. Кыстыкпыт, бу Чыаппараҕа арҕаа өтөх
тумуһугар, сайылыкпыт Таастаах буолара. Ийэбит холкуоска ыанньыксыт-
тыыр буолан Сэмэнчик өтөҕүнэн, Анньыыска үчүгэйинэн ийэбитин батыһа
сылдьарбыт. Оччотооҕу оҕо сайылыкка ийэтин уҥа илиитэ буолара. Ньирэй-
дэри күөйүү-хаайыы, аһатыы-сиэтии, титиик таһыгар түптэ оҥоруута бары-
та биһиги, оҕолор, үлэбит буолара.
Сэрии буолар сылыгар, мин, аҕыспын туолбут, син ону-маны өйдүүр
буолбут оҕо этим. Алаҕар нэһилиэгиттэн олус элбэх киһи сэриигэ барбыта.
Аҕам бииргэ төрөөбүт убайа Өлөксөй 1942 сыллаах ыҥырыыга барбыта уон-

391