Page 391 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

лыбыт, Бахсы нэһилиэгин уран тарбахтаах уустара оҥорбут иһиттэрин кэнни-
ки дьылҕаларын билигин билэр да киһи суоҕа буолуо. Өрдөөҕүтэ Чурапчыга
Гаврил Фомичтаахха сылдьарбар, кэргэнэ Валентина кыыстаах уолун оҕо са-
дыттан аҕалбыта. Биһиги ол кэмҥэ Гаврил Фомич ийэтиттэн кэриэс гына
илдьэ хаалбыт туос иһиттэрин, чорооннорун, кытыйаларын көрө олорорбут.
Дьиэлээх хаһаайын оҕолорун тута хоско ыҥыран киллэрэн биһиги кэпсэтии-
битин иһитиннэрбитэ уонна ити иһиттэр туохха аналлаахтарын өссө быһаа-
ран, кэпсээн биэрбитэ. Ол оҕолоро билигин студеннар. Кинилэр аҕаларын
үөрэҕинэн, өбүгэлэрин үгэһин өрө тута сылдьалларыгар саарбахтаабаппын.
Гаврил Фомич сахалар ахсаан өттүнэн элбииллэригэр туохтааҕар да ор-
дук баҕарара. Кини: “Сэрии буолан биһиги аҕаларбыт кыргыһыы хонуутугар
охтубатахтара буоллар, сахалар муҥ саатар 1 мөлүйүөн буолбут буолуох эти-
бит”, — диэхтиирэ. Ол да иһин демография боппуруоһугар хаһыаттарга са-
наатын хаста да суруйбута. Маны таһынан, Гаврил Егоров-Бахсыытап, өссө
1990 сылга “Эдэр коммунист” хаһыат 38 нүөмэригэр “Саха сирин туһунан
санаалар” уонна 1992 сылга “Сахаада” 23, 24, 25 №-гэр “Сомоҕолоһуу баар —
дьол төрдө” диэн обургу ыстатыйалары суруйан республика хаһыаты ааҕаач-
чыларыгар уонна араадьыйаны истээччилэригэр элбэх кэпсэтиини таһаар-
быта. Оччолорго Бахсыытап санааларын, этиилэрин утарааччы элбэх этэ.
Билигин ити хаһыаттары булан аахтаххытына Гаврил Фомич суруйуулара
үгүс өттө сөптөөҕүн дьэ итэҕэйиэххит. Кини ити 20 сыллааҕыта эппит санаа-
ларыттан биири эрэ, бүгүҥҥү күҥҥэ олус чугаһын эрэ санатыым:
“...Хайа баҕарар омук бэйэтин дьолун бэйэтэ оҥостуохтаах. Ким эмэ
оҥорон биэриэ диэн эрэҥкэдийэр, бэлэми күүтэр көлдьүн эбит. Биһиги бу
иннинээҕи 70 сыллаах олохпутугар коммунистическай партия идеятын кэрэ
умсулҕаныгар оҕустаран олорбуппут. Онно биһиги туспутугар партия аҕалыы
кыһанар, биһиги олохпутун правительство оҥорон биэрэр диэн эрэнэн хаал-
быппыт. Ол тылга эрэ эбит. Ити син киһи бэйэтин олоҕун, дьолун бэйэтэ
оҥостунарын тэҥэ буоллаҕа. Ол айылҕа, олох сокуона. “Кыра омукпун, ол
оннугар сиртэн хостонор дэлэй сир баайдаахпын” диэн бэлэмҥэ сылдьарга
эрэҥкэдийии биһиэхэ урут баара, мэлдьэх буоллаҕай, ол билигин да сүтэ
илик. Ол дьикти түүлтэн уһуктан оннук буолбатаҕын, оннук буолуон сөбө
суоҕун өйдүүр кэм кэллэ дии саныыбын, өйдөтөллөрө да буолуо. Дьэ оччоҕу-
на туох нааданый? Сомоҕолоһуу наада. Сомоҕолоһуу баар — дьол төрдө!”
Эдэр киһи, бу сүүрбэ сыллааҕыта, “Олох түөрэккэй кэмэ” дэммит сахха
суруллубут Бахсыытап, билиҥҥи олоҕу өтө көрөн суруйбут санааларын булан
ааҕаргар сүбэлиибин. Элбэх көрүүлэргэр хараҕыҥ аһыллыа, баҕар, олоҕуҥ
суолун таба тутаргар да туһалыа.
Убай тутгубут киһим Гаврил Фомич Егоров, мин суруйар эйгэбэр Бахсы-
лыырап диэн псевдонимы ылыммыппын Российскай Федерация уонна Саха
сирин суруналыыстарын союһун чилиэнэ буолбуппун улаханнык биһирээн
көрсүбүтэ.
— Дьэ, Ваня, иннигэр элбэх үлэ күүтэр быһыылаах. Дойдугун, боростуой
үлэһит дьонноргун сырдата, үйэтитэ сылдьарыҥ олус үчүгэй. Эн суруйар
эйгэҕэ Бахсылыырабынан биллибитиҥ балачча буолла, оччотугар мин Бах-
сыытап буолуум, — диэн эйэргээн күлэ-күлэ эппитэ бу баарга дылы.
Ити кэпсэтии кэнниттэн хас да сыл буолан баран, элбэх кинигэлэммит
ааптар быһыытынан, 2009 сыллаахха саас Чурапчыга ааҕааччылары кытта
көрсүһэ бара сылдьыбытым. Бу көрсүһүүнү Уус-Алдан кииннэммит библио-
текаларын тиһигэ (директор В.Н.Окоемова) уонна Чурапчы библиотекатын
үлэһиттэрэ (директор А.Платонова) тэрийэн ыыппыттара. Көрсүһүүгэ биир
25*
387