Page 392 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

дойдулаахтарым бахсылар, Чурапчыга киирэн олохсуйбут эмиэ дойдум дьо-
но уонна да атын ааҕааччылар кэлбиттэр этэ. Элбэх истиҥ, иһирэх тыллар
этиллибиттэрэ. Убайым Гаврил Фомич баара, сүрдээҕин өрө көтөҕүллэн тыл
эппитэ:
— Ваня ийэлээх аҕата иккиэн төрүт Бахсы дьоно буолаллар. Холкуостаах
Боппуок Уйбаан Ыстапаанабыс сылайары-элэйэри умнар хара үлэһит этэ.
Ийэтэ Мария Николаевна Местникова ырыаһыт бэрдэ, билигин да сценат-
тан түспэккэ сылдьар кырдьаҕас. Кини аҕата олоҥхоһут, сээркээн сэһэнньит
Ньоодьуска Ньукулай уһун үйэлэммит 100 сааһын лаппа ааһа олорбут киһи
этэ. Онон, быраатым Ваня, удьуор үлэһит дьон ыччата да буолан, бу кылгас
кэм иһигэр уонча кинигэни бэчээттэттэ... — диэбитэ, суруйар үлэбэр элбэх
саҥа дабайыылары баҕарбыта.
Г.Ф.Егоров-Бахсыытап демография, тыа хаһаайыстыбатын (ордук сылгы
уонна сүөһү иитиитин туһунан), социальнай эйгэ, олох политическай туту-
лун туһунан суруйуулара өссө сэҥээриллиэхтэрэ, үөрэтиллиэхтэрэ дии саныы-
бын. Мин кини элбэх ахсааннаах суруйууларын элбэхтик иҥэн-тоҥон аах-
пыттаахпын, сөбүлэспэт да өрүттэрим бааллара. Ол эрээри сыл-хонук ааста-
ҕын ахсын Гаврил Фомич Егоров-Бахсыытап суруйуулара, бу олоҕу эрдэттэн
билбитин-көрбүтүн туоһулуура элбэх. Олортон биири ылан бу суруйуубун
түмүктүүм:
“...Арыгы, табах аҕыйах ахсааннаах норуот дьиҥ-чахчы кыр өстөөҕөр ку-
булуйар буолла. Итириктээһин, табахтааһын кэнэҕэскитигэр охсуо диэн өйдөтө
сатыыллар эрээри, онно тиэрдибэккэ бүгүҥҥү көлүөнэни ыйыстар чинчи-
лэннэ: эдэр сааһы арыгы угаарыгар тумнаран олох олорбот буолуу, хаайыы
дьиэлэнии, өй-санаа буомуруута — барыта итинтэн. Билигин норуоту ахсаан
өртүнэн элбэтэр наадатын туһунан киэҥник кэпсэтэр, үрдүкү таһымынан
боппуруос көтөҕүллэр кэмэ кэлбитигэр аны “рынокка элбэх оҕону туохпунан
иитиэхпиний” диэн өйдөбүлү тумулук туттан эрэллэр. Тус бэйэ эрэ чэпчэки-
тик олорон ааһарын оҥостор, кэскилбитигэр кыһаммат буоллахпытына, омук
быһыытынан эстэрбитигэр тиийэбит...”
Г.Ф.Егоров-Бахсыытап этиилэрин, билиҥҥи көлүөнэ дьон өйдөөн, ыры-
ҥалаан көрүҥ дуу.
2011 с. муус устар-ыам ыйа

Бу суруйуубун убайым Егор Фомич бэйэтэ миэхэ суруйбут суругунан
бигэргэтэбин.

Иван Иванович эҕэрдэ!

Ыстатыйаҕын ааҕан, көрөн үөрдүм. Быраатым үчүгэй туһа диэн, дьон
туһа диэн туруорса, суруйа сытар эбит диэн. Аны санааларгын сааһылаан
өссөдириҥник хорутан суруйаргар баҕарабын. “У.Бахсылыырап" диэни көрөр
да астык, биир Бахсы ыччата эмиэ баар эбит диэн.
Эн мин ыстатыйабын үчүгэйдик көрбүтүҥ дуо? “Эдэр коммунист” 1990с.
балаҕан ыйын 12 күнэ, “Саха сирин туһунан санаалар” диэн. Ити киһи би-
ирдэ ааҕан баран тута ылынарыгар уустук буолуо.
Сахалар эрэйдээхтэр, сатамматах киэҥ сири Саха сирэ, ол аата “саха
киэнэ” дии саныыбыт. Ити историческай алҕас көммөтөҕүнэ, атыннык эт-
тэххэ, дьиҥнээх Саха сирэ атаҕын анныгар эрэ баарын билиммэтэхпитинэ,
сомоҕолоспотохпутуна (Киин Саха сиригэр) эстэрбит чуолкай. Эбэтэр сык-
кырыыр тыыммыт эрэ сылдьыаҕа. Атын кыра омуктар: эбээннэр, эбэҥки-

388