Page 76 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

өрүү тутуурдаах кэлэрэ. Маны таһынан Мария Николаевна Охлопкова (Бээ-
рийэ нэһилиэгиттэн төрүттээх Турантаевтар кыыстара) иистэнньэҥ идэлээх
буолан ыаллартан иис ылан көмүлүөк оһох сырдыгар, ыһыырынньык сыр-
дыгар түүн хойукка диэри иистэнэрэ. Ол араас таҥас-сап, этэрбэс, сон, са-
ҕынньах тигиллибит манньатыгар Маайа ыаллартан сиэмэ бурдук ылан, хо-
бордооххо хатаран, суорунаҕа тардан оҕолорун хааһылаан аһатара.
Ити да буоллар аҥаардас ийэ түөрт оҕону оччотооҕу аас-туор кэмҥэ со-
ҕотоҕун иитэр кыаҕа суох буолан, улахан кыыһын Өлөөнчүгү убайыгар Ки-
рилл Семенович Поповка ииттэрэ биэрбитэ. Кыыс онно тиийэн үөрэхтэнэн,
учуутал идэтин ылан Нам улууһугар өр кэмҥэ учууталынан үлэлээбитэ. Ийэ-
лэригэр хаалбыт оҕолор үөрэх диэнтэн маппыттара. Дьөгүөр биир эдьиийэ
Мотрена Семеновна Курбуһах нэһилиэгэр олохсуйбута. Арай Дьөгүөр балты-
наан Маайалыын төрөөбүт буордарыттан харыс сири халбарыйбатахтара. Бор-
буйдарын көтөҕөөт колхуоска араас үлэни үлэлээбитинэн барбыттара.

Эрдэлээн ситии-хотуу

Дьөгүөр уол үөрэммэтэх “буруйугар” 12 сааһыттан колхуоска от-мас үлэ-
тигэр улахан дьоннуун тэҥҥэ үлэлэспитинэн барбыта. Муҥар оҕо эрдэҕит-
тэн саастыылаахтарыттан уҥуоҕунан өндөс буолан барыларыттан аҕа сааста-
ах курдук көстөрө. Дьөгүөр 14 сааһын туолуута 1941 с. Аҕа дойдуну көмүскүүр
Улуу сэрии саҕаламмыта. Ол уодаһыннаах кэми Дьөгүөр Сэмэнэбис ахтар:
— Сэрии сураҕын истээт дьон бары сибигинэһэн кэриэтэ кэпсэтэр буол-
буттара. Бэл кыра оҕолор мэниктээбэт курдук буолбут этилэр. Оттон биһиги
чороччу улаатан эрэр уолаттар-кыргыттар, тута боччумуран, колхуос ыара-
хан үлэтигэр кыайарбытынан-кыайбаппытынан барытыгар түһүспүтүнэн бар-
быппыт.
Мин сайыҥҥы кэмнэргэ косилканан от оҕустарыытыгар Попов Сергей
Константинович диэн оҕонньордуун үлэлэспитим. Онно күнүскү үлэ кэннит-
тэн аттары сойутан аһата ыытыы, сарсыарда эрдэлээн кинилэри булан аҕалыы
мин үлэм буолара. Сэрии кэмигэр алаастарбыт куура хатаннар, аһыҥа үөн
сиэн алаас үөһээ өттүгэр хотуур түспэт этэ, уу кытыытынан 2-3 эрэ хотуур
суола хаалара. Аны уулаах тыымпы сирдэргэ көлө хотуура кыайан сылдьыбат
буолан илии хотуурунан охсоммут, сылгы сиэлин курдук оту ууттан оруурбут,
арҕас мастары оҥорон онно куурда быраҕарбыт. Оччолорго эрэһиинэ саппы-
кы кэлиэ дуо, күһүн хойукка диэри атах сыгынньах сылдьарбыт. Аспыт диэн
үксэ үөрэ оттоох тар хааһы. Өрүү аччык аҥаардаах, ууну ыймахтаан сылдьар-
быт: “Биирдэ эмэ тото аһаабыт киһи”, — диэн санаалаах буоларбыт.
Сэрии сылларыгар икки бастакы кыһын дьаам сүүрдүүтүгэр үлэлээби-
тим. Оройуон киинигэр киирэн райсоветтан араас дьыаланы-куолуну, по-
чтаттан хаһыаты ыларым. Ону барытын ат сыарҕатыгар анал оҥоһуулаах
дьааһыкка уган баран хатаан кэбиһэллэрэ. Лөгөйгө Нэһилиэк Өтөҕө диэн
сиргэ аҕалан кэнсэлээрийэҕэ туттарарым. Онтон 1943 с. балаҕан ыйыттан 16
саастаах уол Чэриктэйинэн Алдан өрүс уҥуор түүлээххэ бултуу тахсыбытым.
Онон сэрии кэмин оҕолоро сут-кураан содулугар, үлэ үөһүгэр сылдьан эрдэ-
лээн сиппиппит-хоппуппут.

Түүлээх соноругар үйэ аҥаара

Дьэ ити кэмтэн ыла Егор Семенович Охлопков унньуктаах уһун 50 сыл
устата кадровай булчутунан үлэлээн төһөлөөх элбэхтэ тоҥмутун-хаппытын
бэйэтэ эрэ билэн эрдэҕэ. Дьөгүөр оҕонньор билигин кинини түүлээх сонору-
72